P r o j e k t
 
 
 
 
                                     USTAWA
                           z dnia..............2003r.
 
  o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
 
 
                                     Art. 1.
 
 W ustawie  z  dnia  17  grudnia  1998r.  o emeryturach  i  rentach  z  Funduszu
    Ubezpieczeń  Społecznych (Dz.U. z 1998.162.1118 ze zm.:  Dz.U.  1999.70.774,
    Dz.U.    1999.38.360,   Dz.U.   1999.72.801,   Dz.U.   1999.72.802,    Dz.U.
    1999.106.1215,  Dz.U. 2000.2.26, Dz.U. 2000.19.238, Dz.U. 2000.9.118,  Dz.U.
    2000.56.678,  Dz.U.  2000.84.948, Dz.U. 2001.8.64, Dz.U. 2001.27.298,  Dz.U.
    2001.85.924,  Dz.U.  2001.111.1194, Dz.U. 2001.154.1792, Dz.U.  2002.74.676,
    Dz.U.   2002.240.2054,  Dz.U.  2002.199.1673,  Dz.U.  2002.200.1679,   Dz.U.
    2002.241.2074) wprowadza się następujące zmiany:
 
 1).   Art. 14, ust. 5, pkt  2 otrzymuje brzmienie:
 
 "2).  udzielanie  lekarzom  – orzecznikom wytycznych,  które  mogą  okazać  się
    pomocne w zakresie stosowania zasad orzecznictwa o niezdolności do pracy,"
 
 2).    Dotychczasowa  treść Art. 107 stanowić będzie ust. 1  artykułu  107,  do
    którego dodaje się ust. 2 w brzmieniu:
 
 "2.  Jeżeli  w  wyniku badania lekarskiego ustalono zmianę stopnia niezdolności
    do  pracy  lub brak tej niezdolności, a badany nie zgadza się z  orzeczeniem
    lekarskim  i  wszczyna postępowanie odwoławcze, świadczenie jakie  pobierał,
    jest   mu   wypłacane   do  czasu  prawomocnego  zakończenia    postępowania
    sądowego."
 
 
 
 
 
 
 
 
 
                                  UZASADNIENIE
 
   Pierwszym  celem proponowanej nowelizacji Ustawy o emeryturach  i  rentach  z
    Funduszu   Ubezpieczeń   Społecznych  z  dnia   17   grudnia   1998r.   jest
    spowodowanie,  aby  osoby, wobec których orzeczona  została  niezdolność  do
    pracy  dla  celów  rentowych  i  które poddane  zostały  lekarskim  badaniom
    kontrolnym,  miały  w czasie postępowania odwoławczego (jeśli  nie  zgadzają
    się   z   decyzją  lekarza  –  orzecznika)  zapewnione  środki   podstawowej
    egzystencji, tzn. aby dotychczasowa renta i w dotychczasowej wysokości  była
    im  wypłacana  do  czasu  prawomocnego  zakończenia  postępowania  sądowego.
    Aktualna  sytuacja, w której odwołujący się nie ma żadnych źródeł dochodu  w
    czasie, często długotrwałego, postępowania sądowego, jest niedopuszczalna.
 Zapobiec temu ma nowelizacja art. 107 powołanej ustawy.
 
   Drugim  celem nowelizacji jest jasne określenie znaczenia wytycznych  Prezesa
    Zakładu  Ubezpieczeń  Społecznych  udzielanych  lekarzom  –  orzecznikom   w
    zakresie stosowania zasad orzecznictwa o niezdolności do pracy.
 Obecnie, tj. po wejściu w życie Ustawy o emeryturach i rentach z FUS, mają  owe
    wytyczne  swoją ustawową podstawę w Art. 14, ust. 5, pkt 2 ustawy i  z  tego
    powodu  często traktowane są przez lekarzy – orzeczników ZUS-u jako wiążące,
    co  powoduje, że stosują oni zbyt sztywne kryteria oceny schorzeń u badanych
    kontrolnie  rencistów.  Konsekwencją  tego  są  wręcz  masowe  w   ostatnich
    miesiącach  orzeczenia  lekarzy  –  orzeczników  ZUS  stwierdzające  ustanie
    niezdolności   do   pracy,   czego  skutkiem   jest   z   kolei   odbieranie
    dotychczasowym  rencistom  ich  świadczeń  lub  ich  zmniejszanie.  Jest  to
    praktyka  masowa i stwarza pozory działania przez lekarzy – orzeczników  nie
    w  zgodzie  z  zasadami wiedzy i sztuki lekarskiej, a  wyłącznie  zgodnie  z
    rygorystycznymi wytycznymi Prezesa ZUS.
 Nowelizacja  Art.  14,  ust.  5,  pkt 2 ma doprowadzić  do  jasnego  określenia
    znaczenia  owych  wytycznych,  czyniąc z  nich  jedynie  pomocnicze  (a  nie
    wiążące) źródło wskazówek dla lekarzy – orzeczników.
 Stosownie  do  stanowiska  Sądu  Najwyższego  Izby  Administracyjnej,  Pracy  i
    Ubezpieczeń  Społecznych  zawartego w sentencji wyroku  z  dnia  13  czerwca
    2000r.,  Sygn. akt II UKN 585/99 (OSNAPiUS 2001/24 poz.717), już w aktualnym
    stanie  prawnym  "Wytyczne  Prezesa ZUS  lub  działającego  w  jego  imieniu
    naczelnego   lekarza  Zakładu  w  zakresie  stosowania  zasad  orzekania   o
    niezdolności   do  pracy  nie  stanowią  źródła  powszechnie  obowiązującego
    prawa."  Swoje  stanowisko  SN uzasadnił tym,  iż  pomimo,  że  wytyczne  te
    posiadają  swoją ustawowa podstawę, to są one wyraźnie adresowane  tylko  do
    lekarzy  –  orzeczników  i  nie stanowią źródła  powszechnie  obowiązującego
    prawa.  Ponadto  wspomniane  wytyczne dotyczą  tylko  stosowania  ustawowych
    zasad  orzecznictwa  o niezdolności do pracy, a więc z zasadami  tymi  muszą
    być zgodne i nie mogą ich w żaden sposób modyfikować.
 Jednak,  jak wiadomo, tego rodzaju orzeczenia SN nie są wiążące, dlatego w celu
    eliminacji  nieporozumień  wynikających przy  stosowaniu  owych  wytycznych,
    zasadna  jest  proponowana zmiana Art. 14, ust. 5, pkt  2,  której  skutkiem
    będzie   jasne   umieszczenie  wytycznych  poza  powszechnie  obowiązującymi
    źródłami  prawa  i  uczynienie z nich wyłącznie wskazówek  pomocniczych  dla
    lekarzy – orzeczników.
 
   Trzecim  celem  nowelizacji  ustawy,  a  konkretnie  Rozporządzenia  Ministra
    Pracy  i  Polityki Socjalnej z dnia 8 sierpnia 1997r. w sprawie orzekania  o
    niezdolności  do  pracy  do celów rentowych, które to rozporządzenie  wydane
    zostało  na  podstawie  Ustawy  z  dnia 14  grudnia  1982r.  o  zaopatrzeniu
    emerytalnym   pracowników  i  ich  rodzin,  a  utrzymane  w   mocy   właśnie
    nowelizowaną  Ustawą  o  emeryturach i  rentach  z  FUS,  jest  wprowadzenie
    zasady,  że  lekarzem  –  orzecznikiem  może  być  wyłącznie  lekarz,  który
    ukończył   II  stopień  specjalizacji  w  danej  dziedzinie  medycyny,   tj.
    oczywiście  w  tej  dziedzinie w której orzeka jako lekarz  –  orzecznik.  W
    obecnej   sytuacji  §  1,  ust.  3  wymienionego  rozporządzenia  stawia   2
    przesłanki,   których  spełnienie  warunkuje  możliwość  uzyskania   statusu
    lekarza – orzecznika. Są to:
 1).    warunek  bycia  specjalistą  w  jednej z wymienionych  w  rozporządzeniu
    dziedzin  medycyny (co oznacza, że wystarcza specjalizacja I  stopnia  i  że
    specjalista  np. od chorób wewnętrznych może orzekać wobec osoby  badanej  w
    zakresie neurologii) oraz
 2).   konieczność  odbycia  przeszkolenia w zakresie  ustalonym  przez  lekarza
    Zakładu.
 Drugi   z  wymienionych  warunków  jest  bez  wątpienia  słuszny  i  potrzebny,
    natomiast pierwszy wymaga opisanej już zmiany w kierunku minimum II  stopnia
    specjalizacji  i  w  tej  dziedzinie medycyny w której  lekarz  –  orzecznik
    będzie orzekał.
   Ponadto, niebezpieczny w omawianym rozporządzeniu wydaje się zapis
 § 3,  ust. 2, który pozwala lekarzowi – orzecznikowi na wydanie orzeczenia  bez
    badania  osoby  ubiegającej  się o świadczenie, jeśli  posiadana  przez  nią
    dokumentacja  jest wystarczająca do wydania orzeczenia. Taki  zapis  stwarza
    pole  do  nadużyć  i  winien  zostać  wykreślony.  Osoba  ubiegająca  się  o
    świadczenie  powinna  być każdorazowo bezpośrednio badana  przez  lekarza  –
    orzecznika ZUS.
 
 
   Przyjęcie  projektu  nowelizacji  ustawy  nie  powinno  w  znacznym   stopniu
    obciążyć dodatkowo budżetu państwa.
 
   Projekt ustawy nie zawiera sprzeczności z prawem Unii Europejskiej.