P r o j e k t
                                        
                                        
                                        
                                        
                                        
                                     USTAWA
                        z dnia                   2000 r.
                                        
                     o zmianie ustawy Prawo o ruchu drogowym
                                        
                                     Art. 1.
W ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98, poz.
602, Nr 123, poz. 779, Nr 160, poz. 1086, z 1998 r. Nr 106, poz. 668 i Nr 133,
poz. 872, z 1999 r. Nr 106, poz. 1216 oraz z 2000 r. Nr 12, poz. 136) wprowadza
się następujące zmiany:
1) w art. 2:
   a) pkt 2 otrzymuje brzmienie:
     "2) droga twarda - drogę z jezdnią o nawierzchni bitumicznej, betonowej,
       kostkowej, klinkierowej lub brukowcowej oraz z płyt betonowych lub
       kamienno-betonowych, jeżeli długość nawierzchni przekracza 20 m; inne
       drogi są drogami gruntowymi,",
   b) pkt 5 otrzymuje brzmienie:
     "5) droga dla rowerów - drogę lub jej część przeznaczoną do ruchu rowerów
       jednośladowych, oznaczoną odpowiednimi znakami drogowymi,",
   c) pkt 6 otrzymuje brzmienie:
     "6) jezdnia - część drogi przeznaczoną do ruchu pojazdów, określenie to
       nie dotyczy wydzielonych torowisk,",
   d) pkt 11 otrzymuje brzmienie:
     "11) przejście dla pieszych - powierzchnię drogi oznaczoną odpowiednimi
       znakami drogowymi,",
   e) pkt 23 otrzymuje brzmienie:
     "23) ustąpienie pierwszeństwa - powstrzymanie się od ruchu, jeżeli ruch
       mógłby zmusić innego kierującego do zmiany kierunku lub pasa ruchu albo
       istotnej zmiany prędkości, a pieszego - do zatrzymania się, zwolnienia
       lub przyśpieszenia kroku,";
2) w art. 6:
   a) w ust. 1:
     - pkt 3 otrzymuje brzmienie:
        "3) funkcjonariusz Straży Granicznej, w strefie nadgranicznej,",
     - dodaje się pkt 7 w brzmieniu:
        "7) kierujący autobusem przeznaczonym do przewozu dzieci do szkoły w
         miejscach postoju związanych z wsiadaniem lub wysiadaniem dzieci.",
   b) ust. 3 otrzymuje brzmienie:
     "3. Przepis ust. 2 w zakresie łatwej rozpoznawalności:
        1) dotyczy osoby wymienionej w ust. 1 pkt 1 tylko poza obszarem
         zabudowanym,
        2) nie dotyczy kierującego autobusem przeznaczonym do przewozu dzieci
         do szkoły, jeżeli sygnał do zatrzymania innych pojazdów dawany jest
         przez tą osobę bez wychodzenia z odpowiednio oznakowanego pojazdu.";
3) art. 8 otrzymuje brzmienie:
       "Art. 8. 1. Osoba niepełnosprawna mająca trudności w poruszaniu się,
              kierująca pojazdem oznakowanym na podstawie zezwolenia
              międzynarodowym symbolem wózka inwalidzkiego, może niestosować
              się do niektórych znaków drogowych dotyczących zakazu ruchu lub
              postoju, w zakresie określonym przepisami, o których mowa w art.
              7 ust. 2.
         2. Zezwolenia, o których mowa w ust. 1 wydaje starosta.
         3. Przepis ust. 1 stosuje się również do kierującego pojazdem
           przewożącego osobę niepełnosprawną mającą trudności w poruszaniu się
           oraz do kierującego pojazdem przystosowanym konstrukcyjnie do
           przewozu tych osób.
         4. Minister właściwy do spraw zdrowia w porozumieniu z ministrem
           właściwym do spraw transportu, mając na uwadze ograniczenia w
           możliwości samodzielnego poruszania się osoby niepełnosprawnej ze
           względu na jej stan zdrowia, określi w drodze rozporządzenia
           szczegółowe warunki wydawania zezwoleń, o których mowa w ust. 1 oraz
           ich wzór.";
4) w art. 11:
   a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:
     "1. Pieszy jest obowiązany korzystać z chodnika lub drogi dla pieszych, a
       w razie ich braku - z pobocza. Jeżeli nie ma pobocza lub czasowo nie
       można z niego korzystać, pieszy może korzystać z jezdni, pod warunkiem
       zajmowania miejsca jak najbliżej jej krawędzi i ustępowania miejsca
       nadjeżdżającemu pojazdowi.",
   b) ust. 4 otrzymuje brzmienie:
     "4. Korzystanie przez pieszego z drogi dla rowerów jest dozwolone tylko w
       razie braku chodnika lub pobocza albo niemożności korzystania z nich.
       Pieszy, z wyjątkiem osoby niepełnosprawnej, korzystając z tej drogi jest
       obowiązany ustąpić miejsca rowerowi.";
5) w art. 16 ust. 5 i 6 otrzymują brzmienie:
   "5. Kierujący pojazdem zaprzęgowym, rowerem, motorowerem, wózkiem ręcznym
     oraz osoba prowadząca pojazd napędzany silnikiem, idąca obok takiego
     pojazdu, są obowiązani poruszać się po poboczu chyba, że nie nadaje się
     ono do jazdy lub ruchu pojazdu utrudniałby ruch pieszych.
    6. Jeżeli tory pojazdów szynowych znajdują się w jezdni, kierujący pojazdem
     znajdującym się na części jezdni, po której jeżdżą pojazdy szynowe, jest
     obowiązany ustąpić miejsca nadjeżdżającemu pojazdowi szynowemu.";
6) w art. 17:
   a) w ust. 1 pkt 3 otrzymuje brzmienie:
     "3) na jezdnię z pobocza, z chodnika, z pasa ruchu dla pojazdów powolnych
       lub z drogi dla rowerów,",
   b) dodaje się ust. 3 w brzmieniu:
     "3. Przepis ust. 1 pkt 3 nie dotyczy rowerzysty wjeżdżającego na przejazd
       dla rowerzystów.";
7) w art. 20 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
   "1. Prędkość dopuszczalna pojazdu lub zespołu pojazdów na obszarze
     zabudowanym wynosi 50 kmh, z zastrzeżeniem ust. 2.";
8) w art. 22 ust. 4 otrzymuje brzmienie:
   "4. Kierujący pojazdem zmieniając zajmowany pas ruchu jest obowiązany
     ustąpić pierwszeństwa pojazdowi jadącemu po pasie ruchu, na który zamierza
     wjechać, oraz pojazdowi wjeżdżającemu po pasie ruchu, na który zamierza
     wjechać, oraz pojazdowi wjeżdżającemu na ten pas z prawej strony.";
9) w art. 24 ust. 10 otrzymuje brzmienie:
  "10. Dopuszcza się wyprzedzanie z prawej strony na odcinku drogi z
     wyznaczonymi pasami ruchu, przy zachowaniu warunków określonych w ust. 1,
     2 i 7:
     1) na jezdni jednokierunkowej,
     2) na jezdni dwukierunkowej, jeżeli co najmniej dwa pasy ruchu na obszarze
       zabudowanym lub trzy pasy ruchu poza obszarem zabudowanym przeznaczone
       są do jazdy w tym samym kierunku.";
10) w art. 27:
   a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:
     "1. Kierujący pojazdem, zbliżając się do przejazdu dla rowerzystów, jest
       obowiązany zachować szczególną ostrożność i ustąpić pierwszeństwa
       rowerowi znajdującemu się na przejeździe.",
   b) skreśla się ust. 2;
11) w art. 32:
   a) skreśla się ust. 3,
   b) ust. 7 otrzymuje brzmienie:
     "7. Minister właściwy do spraw wewnętrznych oraz Minister Obrony Narodowej
       w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu, kierując się
       koniecznością zapewnienia porządku oraz zasadą bezpieczeństwa ruchu
       drogowego, określą, w drodze rozporządzenia, sposób organizacji i
       oznakowania kolumn pojazdów jednostek podporządkowanych ministrowi
       właściwemu do spraw wewnętrznych oraz Ministrowi Obrony Narodowej.";
12) w art. 33:
   a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:
     "1. Kierujący rowerem jednośladowym jest obowiązany korzystać z drogi dla
       rowerów lub z drogi dla rowerów i pieszych. Kierujący rowerem
       korzystając z drogi dla rowerów i pieszych, jest obowiązany zachować
       szczególną ostrożność i ustępować miejsca pieszym.",
   b) dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
     "1a. W razie braku drogi dla rowerów lub drogi dla rowerów i pieszych
       kierujący rowerem jednośladowym obowiązany jest korzystać z pobocza, z
       zastrzeżeniem art. 16 ust. 5, a jeżeli nie jest to możliwe - z jezdni.",
   c) ust. 5 otrzymuje brzmienie:
     "5. Korzystanie z chodnika lub drogi dla pieszych przez kierującego
       rowerem jednośladowym jest dozwolone jedynie, gdy:
        1) opiekuje się on osobą w wieku do lat 10 kierującą rowerem, lub
        2) na drodze brak jest drogi dla rowerów, dozwolony jest ruch pojazdów
         z prędkością większą niż 50 kmh i szerokość chodnika wynosi co
         najmniej 2 m.",
   d) dodaje się ust. 6-7 w brzmieniu:
     "6. Kierujący rowerem korzystając z chodnika lub drogi dla pieszych jest
       obowiązany zachować szczególną ostrożność, ustępować miejsca pieszym i
       jechać z prędkością nie większą niż 10 kmh.
      7. Kierujący rowerem może jechać lewą stroną jezdni na zasadach
       określonych dla ruchu pieszych w przepisach art. 11 ust. 1-3 jeżeli
       opiekuje się osobą w wieku do lat 10 kierującą rowerem.";
13) w art. 39 ust. 3 otrzymuje brzmienie:
   "3. W pojeździe samochodowym wyposażonym w pasy bezpieczeństwa dziecko w
     wieku do lat 12 nieprzekraczające 150 cm wzrostu przewozi się w foteliku
     ochronnym lub innym urządzeniu do przewożenia dzieci odpowiadającym
     właściwym warunkom technicznym.";
14) w art. 45 w ust. 2:
   a) pkt 1 otrzymuje brzmienie:
     "1) korzystania podczas jazdy z telefonu wymagającego trzymania słuchawki
       lub mikrofonu w ręku,",
   b) pkt 5 otrzymuje brzmienie:
     "5) przewożenia poza specjalnym fotelikiem ochronnym dziecka w wieku do 12
       lat na przednim siedzeniu pojazdu samochodowego.";
15) skreśla się art. 48;
16) po art. 50 dodaje się art. 50a w brzmieniu:
      "Art. 50a. 1. Pojazd pozostawiony bez tablic rejestracyjnych lub pojazd,
             którego stan wskazuje na to, że nie jest używany, może zostać
             usunięty z drogi przez straż gminną lub Policję na koszt
             właściciela.
         2. Pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1, nie odebrany przez
           uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się
           za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na
           własność gminy z mocy ustawy.
         3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, kierując się potrzebą
           zapewnienia porządku na drogach publicznych oraz zagwarantowaniem
           ochrony prawa własności, określi w drodze rozporządzenia:
           1) szczegółowy tryb oraz jednostki i warunki ich współdziałania w
             zakresie usuwania pojazdów bez tablic rejestracyjnych lub których
             stan wskazuje na to, że nie są używane,
           2) tryb postępowania w zakresie przejęcia pojazdu na własność
             gminy.";
17) w art. 51:
   a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:
     "1. Kierujący pojazdem jest obowiązany używać świateł mijania podczas
       jazdy w warunkach normalnej przejrzystości powietrza.",
   b) skreśla się ust. 4,
   c) ust. 6 otrzymuje brzmienie:
     "6. Przepisów ust. 1-3 nie stosuje się do kierującego pojazdem, który nie
       jest wyposażony w światła mijania, drogowe lub światła do jazdy
       dziennej. Kierujący takim pojazdem podczas jazdy w warunkach
       niedostatecznej widoczności jest obowiązany używać światła stanowiące
       obowiązkowe wyposażenie pojazdu.";
18) w art. 52 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
   "1. Kierujący pojazdem silnikowym lub szynowym w warunkach niedostatecznej
     widoczności jest obowiązany podczas zatrzymania nie wynikającego z
     warunków ruchu lub przepisów ruchu drogowego oraz podczas postoju używać
     świateł pozycyjnych przednich i tylnych lub świateł postojowych. Dopuszcza
     się włączenie świateł postojowych jedynie od strony środka jezdni w
     pojeździe nie złączonym z przyczepą oraz w zespole pojazdów o długości nie
     przekraczającej 6 m.";
19) w art. 53:
   a) w ust. 1:
     - pkt 7 otrzymuje brzmienie:
        "7) Sił Zbrojnych,",
     - dodaje się pkt 7a w brzmieniu:
        "7a) Biura Ochrony Rządu,",
     - dodaje się pkt 10 w brzmieniu:
        10) urzędu naczelnego lub centralnego organu administracji rządowej,
         jeżeli jest używany w związku z koniecznością zapewnienia
         bezpieczeństwa lub porządku publicznego - na podstawie zezwolenia
         ministra właściwego do spraw wewnętrznych.",
   b) dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
     "1a. Minister właściwy do spraw wewnętrznych stwierdza wygaśnięcie
       zezwolenia, o którym mowa w ust. 1 pkt 9 i 10 w przypadku, gdy ustaną
       okoliczności uzasadniające wykorzystanie pojazdu jako uprzywilejowany.",
   c) w ust. 2 w pkt 1 dodaje się lit. c w brzmieniu:
     "c) w wykonywaniu zadań związanych bezpośrednio z zapewnieniem
       bezpieczeństwa osób zajmujących kierownicze stanowiska państwowe, którym
       na mocy odrębnych przepisów przysługuje ochrona.";
20) w art. 54 dodaje się ust. 2a w brzmieniu:
  "2a. Kierujący pojazdem, o którym mowa w ust. 1 może korzystać z autostrady
     lub drogi ekspresowej nawet wtedy, gdy pojazd ten nie jest pojazdem
     samochodowym lub gdy jego konstrukcja uniemożliwia rozwinięcie prędkości
     co najmniej 40 kmh.";
21) w art. 56:
   a) ust. 4 otrzymuje brzmienie:
     "4. Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z Ministrem
       Obrony Narodowej oraz ministrami właściwymi do spraw wewnętrznych i
       środowiska, mając na uwadze zagrożenie dla bezpieczeństwa, jakie może
       nastąpić w wyniku niewłaściwego przewozu materiałów niebezpiecznych oraz
       kierując się koniecznością ujednolicenia zasad krajowego przewozu tych
       materiałów z zasadami obowiązującymi w ich międzynarodowym przewozie,
       określi w drodze rozporządzenia:
        1) materiały niebezpieczne oraz zasady ich klasyfikacji,
        2) warunki i sposób przewozu drogowego materiałów niebezpiecznych,
        3) dodatkowe wymagania dotyczące pojazdu przewożącego określone
         materiały niebezpieczne, jego wyposażenia i ładunku,
        4) wymagania odnoszące się do urządzeń technicznych służących do tego
         przewozu,
        5) dokumenty wymagane przy przewozie materiałów niebezpiecznych, ich
         wzory oraz tryb ich wydawania,
        6) szczegółowy sposób oznakowania pojazdu przewożącego materiały
         niebezpieczne.",
   b) skreśla się ust. 5;
22) dodaje się art. 57a w brzmieniu:
      "Art. 57a. 1. Autobus przeznaczony do przewozu dzieci do szkoły powinien
             być barwy pomarańczowej. Podczas przewozu dzieci autobus ten
             oznacza się dodatkowo z przodu lub z tyłu prostokątnymi tablicami
             z napisem "autobus szkolny". W warunkach niedostatecznej
             widoczności tablice te powinny być oświetlone chyba, że są
             wykonane z materiału odblaskowego. Kierujący tym autobusem jest
             obowiązany podczas wsiadania lub wysiadania dzieci włączyć światła
             awaryjne.
         2. Kierujący pojazdem przejeżdżając obok autobusu przewożącego dzieci
           do szkoły jest obowiązany zachować szczególną ostrożność.
         3. Kierujący pojazdem zbliżając się do miejsca postoju autobusu, o
           którym mowa w ust. 1 związanego z wsiadaniem lub wysiadaniem dzieci,
           jest obowiązany:
           1) zmniejszyć prędkość, a w razie potrzeby zatrzymać się, aby
             umożliwić kierującemu tym autobusem wjazd na jezdnię lub sąsiedni
             pas ruchu, o ile sygnalizuje on zamiar wykonywania takiego manewru,
           2) zatrzymać się, o ile kierujący tym autobusem podaje sygnał do
             zatrzymania.
         4. Kierujący autobusem przewożącym dzieci, w sytuacji o której mowa w
           ust. 3 pkt 1, może wjechać na sąsiedni pas ruchu lub jezdnię dopiero
           po upewnieniu się, że nie spowoduje to zagrożenia bezpieczeństwa
           ruchu drogowego.
         5. Jeżeli autobus przeznaczony do przewozu dzieci do szkoły przewozi
           inne osoby lub nie przewozi żadnych osób, tablice o których mowa w
           ust. 1, powinny być zdjęte, zasłonięte lub złożone.";
23) w art. 61 ust. 13 i 14 otrzymują brzmienie:
  "13. Przepis ust. 11 nie dotyczy:
     1) pojazdów straży pożarnej biorących udział w akcjach ratowniczych,
     2) należących do Sił Zbrojnych, Policji lub Straży Granicznej pojazdów
       specjalnych, pojazdów używanych do celów specjalnych oraz pojazdów
       używanych w związku z przewozem pojazdów specjalnych.
   14) Minister właściwy do spraw transportu mając na uwadze specyfikę związaną
     z przewozem pojazdów nienormatywnych, określi, w drodze rozporządzenia,
     warunki i tryb wydawania zezwoleń, o których mowa w ust. 11 oraz ich
     wzory.";
24) w art. 62 ust. 4 otrzymuje brzmienie:
   "4. Zespół pojazdów może składać się najwyżej z 3 pojazdów, a zespół
     ciągnięty przez pojazd silnikowy inny niż ciągnik rolniczy lub pojazd
     wolnobieżny - z 2 pojazdów. Długość zespołu 2 pojazdów nie może
     przekraczać 18,75 m, zespołu 2 pojazdów składającego się z pojazdu
     samochodowego i naczepy - 16,5 m, a 3 pojazdów - 22 m. Długość zespołu
     złożonego z motocykla, motoroweru lub roweru i przyczepy nie może
     przekraczać 4 m. Przejazd zespołu pojazdów o długości większej niż
     określona w tym przepisie wymaga zezwolenia, o którym mowa w art. 61 ust.
     11.";
25) art. 65 otrzymuje brzmienie:
      "Art. 64. Minister Obrony Narodowej, minister właściwy do spraw
             wewnętrznych i Minister Sprawiedliwości kierując się szczególnym
             charakterem zadań związanych z obronnością oraz z zapewnieniem
             ochrony porządku i bezpieczeństwa publicznego, określą w drodze
             rozporządzenia:
           1) warunki poruszania się po drogach pojazdów, o których mowa w art.
             61 ust. 13,
           2) warunki przewozu osób pojazdami, o których mowa w art. 63 ust.
             4.";
26) w art. 66 dodaje się ust. 3a w brzmieniu:
  "3a. Pojazd uczestniczący w ruchu powinien posiadać nadane przez producenta,
     z zastrzeżeniem art. 75a, cechy identyfikacyjne:
     1) numer VIN, numer nadwozia (podwozia lub ramy),
     2) numer silnika.";
27) po art. 66 dodaje się art. 66a w brzmieniu:
      "Art. 66a. 1. W pojeździe dopuszcza się:
           1) dokonanie zmian konstrukcyjnych, o ile nie zmieniają one jego
             rodzaju,
           2) wymianę silnika,
           3) wymianę elementów nie posiadających cech identyfikacyjnych, o
             których mowa w art. 66 ust. 3a.
         2. Pojazd, w którym dokonano zmiany, o której mowa w ust. 1 pkt 1 i 2
           powinien odpowiadać warunkom, o których mowa w art. 66, co stwierdza
           się w wyniku przeprowadzonego badania technicznego w stacji kontroli
           pojazdów.";
28) w art. 69 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
   "1. Producent lub importer nowych pojazdów są obowiązani wydać wyciąg ze
     świadectwa homologacji do każdego pojazdu, na którego typ wydano
     świadectwo homologacji, lub odpis decyzji zwalniającej pojazd z
     homologacji.";
29) w art. 71 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
   "2. Pojazdy określone w ust. 1 są dopuszczone do ruchu, jeżeli odpowiadają
     warunkom określonym w art. 66 oraz są zarejestrowane i zaopatrzone w
     zalegalizowane tablice rejestracyjne oraz nalepkę kontrolną.";
30) w art. 73:
   a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:
     "1. Rejestracji pojazdu dokonuje na wniosek właściciela starosta właściwy
       ze względu na miejsce jego zamieszkania (siedzibę), wydając dowód
       rejestracyjny oraz nalepkę kontrolną i zalegalizowane tablice (tablicę)
       rejestracyjne, z zastrzeżeniem ust. 2-5.",
   b) ust. 3 otrzymuje brzmienie:
     "3. Rejestracji pojazdów Sił Zbrojnych, Policji, Urzędu Ochrony Państwa i
       Straży Granicznej dokonują właściwe organy tych jednostek. Organy te
       wydają dowód rejestracyjny oraz nalepkę kontrolną i zalegalizowane
       tablice (tablicę) rejestracyjne, chyba że dla danego pojazdu tablice
       (tablica) rejestracyjne lub nalepka nie są wymagane, a numer
       rejestracyjny umieszcza się bezpośrednio na pojeździe.",
   c) dodaje się ust. 3a w brzmieniu:
     "3a. Starostowie przekazują odpłatnie Wojewodzie Mazowieckiemu częściowo
       wypełnione, zgodnie z jego objaśnieniami, blankiety dowodów
       rejestracyjnych, tablice rejestracyjne oraz nalepki kontrolne niezbędne
       do rejestracji, o której mowa w art. 76 ust. 4. Informacje dotyczące
       przekazanych blankietów, tablic rejestracyjnych i nalepek są
       informacjami niejawnymi stanowiącymi tajemnicę państwową, podlegającymi
       ochronie na podstawie przepisów o ochronie informacji niejawnych.";
31) art. 74 otrzymuje brzmienie:
      "Art. 74. 1. Czasowej rejestracji pojazdu dokonuje, w przypadkach
             określonych w ust. 2, starosta właściwy ze względu na miejsce
             zamieszkania (siedzibę) właściciela pojazdu, wydając pozwolenie
             czasowe i zalegalizowane tablice (tablicę) rejestracyjne.
         2. Czasowej rejestracji dokonuje się:
           1) z urzędu - w razie konieczności sprawdzenia lub uzupełnienia
             dokumentów wymaganych do rejestracji pojazdu,
           2) na wniosek właściciela pojazdu - w celu umożliwienia:
                 a) wywozu pojazdu za granicę,
                 b) przejazdu z miejsca zakupu lub odbioru pojazdu na
                  terytorium Rzeczypospolitej Polskiej,
                 c) przejazdu związanego z koniecznością dokonania badania
                  technicznego lub naprawy,
           3) na wniosek jednostki upoważnionej do przeprowadzania badań
             homologacyjnych lub jednostki badawczej producenta pojazdu, jego
             wyposażenia lub części - w celu umożliwienia odpowiednich badań.
         3. Czasowej rejestracji dokonuje się na okres nie przekraczający 30
           dni, z zastrzeżeniem ust. 4. Osoba ubiegająca się o rejestrację
           pojazdu może ubiegać się o jednorazowe przedłużenie terminu czasowej
           rejestracji pojazdu o 14 dni w celu wyjaśnienia spraw związanych z
           rejestracją pojazdu.
         4. W przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 3 rejestracji dokonuje się
           na okres wynikający z wniosku, nie dłuższy jednak niż 6 miesięcy.
         5. Po upływie terminu czasowej rejestracji pozwolenie czasowe i
           tablice rejestracyjne zwraca się do organu, który je wydał, z
           wyjątkiem przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt 2 lit. a.";
32) w art. 75 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
   "2. Dowód rejestracyjny, pozwolenie czasowe, nalepka kontrolna i tablice
     (tablica) rejestracyjne wydawane są za opłatą. Opłatę pobiera organ
     dokonujący rejestracji.";
33) po art. 75 dodaje się art. 75a, 75b i 75c w brzmieniu:
      "Art. 75a. 1. W przypadku, gdy pojazd nie posiada cech identyfikacyjnych,
             o których mowa w art. 66 ust. 3a, w okolicznościach określonych
             przez ministra właściwego do spraw transportu w drodze
             rozporządzenia, o którym mowa w art. 76 ust. 1 pkt 5, starosta
             właściwy ze względu na miejsce zamieszkania wydaje skierowanie na
             ich umieszczenie.
         2. Cechy identyfikacyjne umieszcza, o ile jest to możliwe technicznie
           stacja kontroli pojazdów, o której mowa w art. 83.
         3. Umieszczone cechy identyfikacyjne starosta wpisuje w dowodzie
           rejestracyjnym i w karcie pojazdu, jeżeli była wydana.
      Art. 75b. 1. Tablice rejestracyjne może publikować, po uzyskaniu
             zezwolenia wojewody, przedsiębiorca, który spełnia następujące
             wymagania:
           1) ma siedzibę lub miejsce zamieszkania na terenie Rzeczypospolitej
             Polskiej,
           2) ma możliwości techniczne gwarantujące wykonywanie tablic
             rejestracyjnych lub materiałów służących do ich produkcji zgodnie z
             warunkami technicznymi; warunek ten nie dotyczy przedsiębiorców
             sprowadzających z zagranicy materiały służące do wyrobu tablic
             rejestracyjnych,
           3) posiada certyfikat na zgodność tablic rejestracyjnych lub
             materiałów służących do ich produkcji z warunkami technicznymi,
           4) nie jest podmiotem, w stosunku do którego wszczęto postępowanie
             upadłościowe lub likwidacyjne,
           5) nie zalega z uiszczeniem podatków, opłat lub składek na
             ubezpieczenie społeczne,
           6) nie był prawomocnie skazany za przestępstwo popełnione w celu
             osiągnięcia korzyści majątkowych lub przestępstwo przeciwko
             dokumentom - dotyczy osoby fizycznej lub członków władz osoby
             prawnej.
         2. Za przedsiębiorcę produkującego tablice rejestracyjne, o którym
           mowa w ust. 1, uważa się jednostkę:
           1) produkującą tablice rejestracyjne z wytłoczonymi numerami
             rejestracyjnymi,
           2) produkującą tablice rejestracyjne bez wytłoczonych numerów
             rejestracyjnych,
           3) tłoczącą numery rejestracyjne,
           4) produkującą lub sprowadzającą z zagranicy określone przez
             ministra właściwego do spraw transportu w drodze rozporządzenia
             materiały służące do produkcji tablic rejestracyjnych.
         3. Wojewoda wydaje zezwolenie na produkcję tablic rejestracyjnych na
           wniosek przedsiębiorcy, o ile spełnia on wymagania, o których mowa w
           ust. 1.
         4. Do wniosku o wydanie zezwolenia przedsiębiorca ubiegający się o
           jego wydanie załącza:
           1) dokument określający status jednostki będącej osobą prawną lub
             nie posiadającą osobowości prawnej jednostką organizacyjną albo
             dokument stwierdzający tożsamość w przypadku osoby fizycznej,
           2) zaświadczenie z rejestru skazanych stwierdzające niekaralność za
             przestępstwo popełnione w celu osiągnięcia korzyści majątkowych lub
             przestępstwo przeciwko dokumentom:
                 a) przedsiębiorcy, jeżeli jest on osobą fizyczną,
                 b) osób - członków władz osoby prawnej lub nie posiadającej
                  osobowości prawnej jednostki organizacyjnej,
           3) kopię zaświadczenia o nadaniu numeru identyfikacji statystycznej
             (REGON),
           4) kopię zaświadczenia o nadaniu numeru identyfikacji podatkowej
             (NIP),
           5) inne dokumenty potwierdzające spełnienie wymogów określonych w
             ust. 1.
         5. Tablice rejestracyjne produkowane są wyłącznie na zamówienie:
           1) organów właściwych w sprawach rejestracji pojazdów - tablice
             rejestracyjne z wytłoczonymi numerami rejestracyjnymi,
           2) przedsiębiorców, o których mowa w ust. 2 pkt 3 - tablice
             rejestracyjne bez wytłoczonych numerów rejestracyjnych.
         6.  Materiały, o których mowa w ust. 2 pkt 4 są produkowane lub
           sprowadzane z zagranicy na zamówienie przedsiębiorców posiadających
           zezwolenie, o którym mowa w ust. 1.
         7. Przedsiębiorca, o którym mowa w ust. 1, prowadzi ewidencje:
           1) materiałów do produkcji tablic rejestracyjnych, o których mowa w
             ust. 2 pkt 4,
           2) wyprodukowanych tablic rejestracyjnych,
           3) sprzedanych tablic rejestracyjnych.
         8. Wojewoda cofa zezwolenie, jeżeli jednostka przestaje spełniać, co
           najmniej jeden z warunków, o których mowa w ust. 1 lub narusza
           przepisy w zakresie produkcji i dystrybucji tablic rejestracyjnych.
         9. W przypadku cofnięcia zezwolenia do produkcji tablic
           rejestracyjnych, ponowne zezwolenie nie może być wydane wcześniej
           niż po upływie 5 lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu stała się
           ostateczna.
    Art. 75c. Organ właściwy w sprawach rejestracji legalizuje tablice
           rejestracyjne umieszczając na nich znak legalizacyjny.";
34) w art. 76:
   a) w ust. 1:
     - pkt 1 otrzymuje brzmienie:
        "1) w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw wewnętrznych oraz
         Ministrem Obrony Narodowej, mając w szczególności na uwadze
         konieczność przeciwdziałania dopuszczeniu do ruchu pojazdów
         pochodzących z kradzieży, określi w drodze rozporządzenia, warunki i
         tryb rejestracji pojazdów oraz wzory dowodu rejestracyjnego,
         pozwolenia czasowego, nalepki kontrolnej, tablic rejestracyjnych oraz
         innych tablic, cech identyfikacyjnych i oznaczeń, w które zaopatruje
         się pojazd, a także ich opis.",
     - dodaje się pkt 4-6 w brzmieniu:
        "4) kierując się koniecznością prawidłowego zabezpieczenia tablic
         rejestracyjnych oraz dokumentów związanych z rejestracją, określi w
         drodze rozporządzenia, z zastrzeżeniem ust. 4 i art. 73 ust. 3a:
                 a) warunki dystrybucji blankietów dowodów rejestracyjnych,
                  pozwoleń czasowych i nalepek kontrolnych,
                 b) warunki produkcji i szczegółowy sposób dystrybucji tablic
                  rejestracyjnych i znaków legalizacyjnych oraz prowadzenia
                  ewidencji, o których mowa w art. 75b ust. 7,
        5) mając na uwadze wszelkie zdarzenia, w wyniku których może nastąpić
         utrata cech identyfikacyjnych pojazdu, określi w drodze rozporządzenia
         szczegółowe okoliczności, o których mowa w art. 75a ust. 1 oraz sposób
         i tryb nadawania cech identyfikacyjnych pojazdu,
        6) kierując się koniecznością prawidłowego zabezpieczenia tablic
         rejestracyjnych, określi w drodze rozporządzenia tryb legalizacji
         tablic rejestracyjnych oraz warunki techniczne i wzór znaku
         legalizacyjnego, o którym mowa w art. 75c.",
   b) ust. 3 i 4 otrzymują brzmienie:
     "3. Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem
       właściwym do spraw transportu, Ministrem Obrony Narodowej oraz po
       zasięgnięciu opinii Szefa Urzędu Ochrony Państwa określi, w drodze
       rozporządzenia, warunki i tryb rejestracji oraz wzory dowodu
       rejestracyjnego i tablic rejestracyjnych pojazdów Biura Ochrony Rządu,
       Policji, Urzędu Ochrony Państwa i Straży Granicznej, a także jednostki
       organizacyjne właściwe w tych sprawach, uwzględniając ich szczególny
       sposób działania przy wykonywaniu zadań.
     4. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, Minister Obrony Narodowej,
       minister właściwy do spraw transportu, Szef Urzędu Ochrony Państwa oraz
       Wojewoda Mazowiecki ustalą w drodze porozumienia szczególny tryb
       dystrybucji i wymagania dotyczące blankietów dowodów rejestracyjnych,
       tablic rejestracyjnych i nalepek kontrolnych, o których mowa w art. 73
       ust. 3a, zasady rozliczeń pomiędzy stronami porozumienia oraz tryb
       rejestracji niektórych pojazdów resortu spraw wewnętrznych, obrony
       narodowej i Urzędu Ochrony Państwa uwzględniając ich szczególny sposób
       działania przy wykonywaniu zadań.";
35) w art. 77:
   a) ust. 3 otrzymuje brzmienie:
     "3. Kartę pojazdu dla pojazdu samochodowego sprowadzonego z zagranicy i
       tam zarejestrowanego wydaje za opłatą właściwy w sprawach rejestracji
       starosta przy pierwszej rejestracji pojazdu na terytorium
       Rzeczypospolitej Polskiej.",
   b) w ust. 4 dodaje się pkt 4 w brzmieniu:
     "4) określi w drodze rozporządzenia warunki dystrybucji kart pojazdów,
       kierując się znaczeniem tych dokumentów dla rejestracji pojazdów.";
36) art. 79 otrzymuje brzmienie:
      "Art. 79. 1. Pojazd podlega wyrejestrowaniu, na wniosek jego właściciela,
             w przypadku:
           1) zniszczenia (kasacji) pojazdu, jeżeli jego właściciel przedstawił
             zaświadczenie o przekazaniu pojazdu albo jego nadwozia, podwozia
             lub ramy do składnicy złomu wyznaczonej przez wojewodę,
           2) kradzieży pojazdu, jeżeli jego właściciel złożył stosowne
             oświadczenie pod odpowiedzialnością karną za fałszywe zeznania,
           3) wywozu pojazdu z kraju, jeżeli pojazd został zarejestrowany za
             granicą lub zbyty za granicę,
           4) zniszczenia (kasacji) pojazdu za granicą,
           5) udokumentowanej trwałej i zupełnej utraty posiadania pojazdu.
         2. Pojazd wyrejestrowany z powodu zniszczenia (kasacji) nie podlega
           powtórnej rejestracji, z wyjątkiem:
           1) pojazdu zabytkowego,
           2) pojazdu mającego, co najmniej 25 lat, którego model nie jest
             produkowany od lat 15, uznanego przez uprawnionego rzeczoznawcę
             techniki samochodowej i ruchu drogowego za unikatowy lub mający
             szczególne znaczenie dla udokumentowania historii motoryzacji.
         3. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 5 warunkiem wyrejestrowania
           pojazdu jest wniesienie przez właściciela pojazdu opłaty na rzecz
           gminy na realizację zadań, o których mowa w art. 3 ustawy z dnia 13
           września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U.
           Nr 132, poz. 622 i z 1997 r. Nr 60, poz. 369 oraz Nr 121, poz. 770).
         4. Minister właściwy do spraw administracji określi, w drodze
           rozporządzenia, wysokość opłaty, o której mowa w ust. 3.";
37) dodaje się art. 79a i 79b w brzmieniu:
      "Art. 79a. 1. Rzeczoznawcą techniki samochodowej i ruchu drogowego może
             być osoba, która posiada wyższe wykształcenie i:
           1) posiada 5-letnią wymaganą praktykę zawodową,
           2) ukończyła podyplomowe studia w zakresie rzeczoznawstwa techniki
             samochodowej i ruchu drogowego, lub zdała egzamin przed komisją
             powołaną przez ministra właściwego do spraw transportu,
         2. Minister właściwy do spraw transportu prowadzi ewidencje
           rzeczoznawców techniki samochodowej.
         3. Minister właściwy do spraw transportu, kierując się w szczególności
           troską o wysoki poziom umiejętności zawodowych rzeczoznawców
           techniki samochodowej i ruchu drogowego, określi w drodze
           rozporządzenia:
           1) szczegółowe wymagania oraz tryb uzyskiwania uprawnień
             rzeczoznawcy techniki samochodowej i ruchu drogowego, a także wzory
             dokumentów z tym związanych,
           2) tryb powoływania komisji egzaminacyjnej, o której mowa w ust. 1
             oraz wysokość wynagrodzeń jej członków,
           3) wysokość opłat za egzamin, o którym mowa w ust. 1 pkt 2.
      Art. 79b. Minister właściwy do spraw transportu dokona wyboru producenta
             blankietów dowodów rejestracyjnych, pozwoleń czasowych, znaków
             legalizacyjnych, nalepek kontrolnych oraz kart pojazdów w trybie
             określonym przepisami ustawy z dnia 10 czerwca 1994 r. o
             zamówieniach publicznych (Dz.U. z 1998 r. Nr 119, poz. 773, z 1999
             r. Nr 45, poz. 437 oraz z 2000 r. Nr 12, poz. 136),";
38) w art. 81:
   a) ust. 4 otrzymuje brzmienie:
     "4. Okresowe badanie techniczne samochodu osobowego, samochodu ciężarowego
       o dopuszczalnej masie całkowitej nie przekraczającej 3,5 t, ciągnika
       rolniczego, motocykla lub przyczepy o dopuszczalnej masie całkowitej nie
       przekraczającej 3,5 t przeprowadza się przed upływem 3 lat od dnia
       pierwszej rejestracji, a następnie przed upływem 2 lat od dnia
       przeprowadzenia badania i następnie corocznie. Nie dotyczy to pojazdu
       określonego w przepisach, o których mowa w art. 56 ust. 4 pkt 3, pojazdu
       do nauki jazdy, pojazdu do przeprowadzania egzaminu państwowego,
       taksówki osobowej, pojazdu samochodowego marki "SAM", pojazdu zasilanego
       gazem lub pojazdu uprzywilejowanego, które podlegają corocznym badaniom
       technicznym.",
   b) w ust. 8 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:
     "1a) w którym dokonano zmiany, o której mowa w art. 68a ust. 1,",
   c) w ust. 8 pkt 3 otrzymuje brzmienie:
     "3) który ma być używany jako taksówka osobowa lub bagażowa, pojazd
       uprzywilejowany, pojazd do nauki jazdy, pojazd do przeprowadzania
       egzaminu państwowego lub pojazd określony w przepisach, o których mowa w
       art. 56 ust. 4 pkt 3 przewożący materiały niebezpieczne.";
39) art. 83 otrzymuje brzmienie:
    "Art. 83. Badanie techniczne przeprowadza się na koszt właściciela pojazdu
           w upoważnionej przez wojewodę stacji kontroli pojazdów.";
40) w art. 84 użyty w różnych przypadkach wyraz "starosta" zastępuje się użytym
  w tych samych przypadkach wyrazem "wojewoda";
41) w art. 86 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
   "2. Minister właściwy do spraw wewnętrznych oraz Minister Obrony Narodowej w
     porozumieniu z ministrem właściwym do spraw transportu oraz po
     zasięgnięciu opinii Szefa Urzędu Ochrony Państwa, uwzględniając specyfikę
     wynikającą z przeznaczenia pojazdów Sił Zbrojnych, Policji i innych
     pojazdów użytkowanych w sposób szczególny, określą w drodze
     rozporządzenia:
     1) jednostki organizacyjne sprawujące nadzór nad stacjami kontroli
       pojazdów oraz wydające upoważnienia do przeprowadzania badań
       technicznych, wzory dokumentów związanych z uzyskaniem upoważnień do
       wykonywania badań oraz wzór upoważnienia do ich przeprowadzania,
     2) wymagania w stosunku do stacji kontroli pojazdów upoważnionych do
       przeprowadzania badań technicznych pojazdów,
     3) wzory dokumentów stosowanych przy badaniach technicznych pojazdów,
     4) warunki i terminy przeprowadzania badań technicznych pojazdów
       specjalnych Sił Zbrojnych, Policji i innych pojazdów użytkowanych w
       sposób szczególny,
     5) warunki przeprowadzania badań technicznych niektórych pojazdów w
       stacjach kontroli pojazdów wymienionych w art. 83,
     6) jednostki organizacyjne prowadzące szkolenie diagnostów,
     7) warunki współdziałania jednostek organizacyjnych sprawujących nadzór
       nad stacjami kontroli pojazdów z wojewodami.";
42) w art. 88 skreśla się ust. 4 i 5;
43) w art. 89:
   a) dodaje się ust. 3a w brzmieniu:
     "3a. Przepis ust. 3 nie dotyczy żołnierzy zasadniczej służby wojskowej.",
   b) w ust. 6 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:
     "1a) materiały niebezpieczne przy przewozie, których wymagane jest
       ukończenie kursu dokształcającego,";
44) w art. 90:
   a) w ust. 1 pkt 3 i 4 otrzymują brzmienie:
     "3) odbyła wymagane dla danej kategorii szkolenie,
      4) zdała z wynikiem pozytywnym egzamin państwowy wymagany dla danej
       kategorii",
   b) w ust. 2 pkt 2 i 3 otrzymują brzmienie:
     "2) 17 lat - dla kategorii A,
      3) 18 lat - dla kategorii B, B+E, C, C+E, C1 lub C1+E,",
   c) ust. 3 otrzymuje brzmienie:
     "3. Osoba, która nie ukończyła 18 lat, może uzyskać prawo jazdy kategorii
       A, A1, B1 lub T za zgodą rodziców lub opiekunów.",
   d) dodaje się ust. 5 w brzmieniu:
     "5. Dodatkowym warunkiem uzyskania prawa jazdy jest:
        1) dla kategorii C, C1, D, D1 - spełnienie wymagań, o których mowa w
         ust. 1 pkt 3 i 4 określonych dla prawa jazdy kategorii B,
        2) dla kategorii B+E, C+E, C1+E, D+E lub D1+E - spełnienie wymagań, o
         których mowa w ust. 1 pkt 3 i 4 określonych odpowiednio dla prawa
         jazdy kategorii B, C, C1, D lub D1.";
45) w art. 97:
   a) ust. 2 otrzymuje brzmienie:
     "2. Kartę rowerową wydaje nieodpłatnie dyrektor szkoły podstawowej,
       gimnazjum, szkoły ponadgimnazjalnej oraz szkoły ponadpodstawowej.",
   b) dodaje się ust. 2a w brzmieniu:
     "2a. Kartę motorowerową wydaje nieodpłatnie dyrektor gimnazjum, szkoły
       ponadgimnazjalnej lub szkoły ponadpodstawowej.",
   c) ust. 3 otrzymuje brzmienie:
     "3. Szefom i cudzoziemskiemu personelowi przedstawicielstw
       dyplomatycznych, urzędów konsularnych i misji specjalnych państw obcych
       oraz organizacji międzynarodowych, korzystających z przywilejów i
       immunitetów dyplomatycznych lub konsularnych na mocy ustaw, umów bądź
       powszechnie uznanych zwyczajów międzynarodowych lub na zasadzie
       wzajemności, oraz innym osobom korzystającym z tych przywilejów i
       immunitetów uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje za opłatą Wojewoda
       Mazowiecki na wniosek ministra właściwego do spraw zagranicznych.",
   d) dodaje się ust. 3a i 3b w brzmieniu:
     "3a. Żołnierzom zasadniczej służby wojskowej dokument stwierdzający
       uprawnienie do kierowania pojazdem, wydaje na czas nie dłuższy niż jeden
       rok dowódca jednostki wojskowej.
     3b. Po zakończeniu zasadniczej służby wojskowej wydany przez dowódcę
       jednostki dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem
       podlega wymianie na dokument, o którym mowa w ust. 1 za opłatą i na
       zasadach określonych w tym przepisie.";
46) art. 98 otrzymuje brzmienie:
      "Art. 98. 1. Osoba posiadająca uprawnienie do kierowania pojazdem jest
             obowiązana zawiadomić starostę w terminie nie przekraczającym 30
             dni o utracie prawa jazdy, pozwolenia do kierowania tramwajem lub
             świadectwa kwalifikacji, o zniszczeniu tych dokumentów w stopniu
             powodującym ich nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego
             wymagającego zmiany danych w nich zawartych.
         2. W sytuacji, o której mowa w ust.1 starosta na wniosek osoby
           uprawnionej, wydaje za opłatą wtórnik dokumentu, pod warunkiem:
           1) złożenia pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe
             zeznania oświadczenia o utracie dokumentu,
           2) zwrotu zniszczonego dokumentu, albo
           3) zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych.
         3. W razie odzyskania dokumentu, o którym mowa w ust. 2 pkt 1,
           dokument ten należy zwrócić do starosty.
         4. Po złożeniu wniosku osoby posiadającej uprawnienie do kierowania
           pojazdem o wydanie wtórnika w przypadku, o którym mowa w ust. 2 pkt
           1 starosta niezwłocznie wydaje zaświadczenie o utracie tego
           dokumentu. Zaświadczenie uprawnia do kierowania na terenie
           Rzeczypospolitej Polskiej pojazdem określonym w utraconym dokumencie
           przez okres 30 dni od daty jego wydania.
         5. W razie utraty lub zniszczenia karty rowerowej lub motorowerowej
           wtórnik tego dokumentu wydaje organ, który go wydał.
         6. W stosunku do osób, o których mowa w art. 97 ust. 3, organem
           właściwym w sprawach określonych w ust. 1-4 jest Wojewoda
           Mazowiecki.";
47) art. 100 otrzymuje brzmienie:
      "Art. 100. 1. Minister właściwy do spraw transportu w porozumieniu z
             ministrem właściwym do spraw wewnętrznych, uwzględniając
             konieczność prawidłowego zabezpieczenia praw jazdy przed
             podrobieniem, przerobieniem lub kradzieżą, określi w drodze
             rozporządzenia:
           1) wzory dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania
             pojazdami oraz ich opis,
           2) szczegółowe czynności organów w sprawach związanych z wydawaniem,
             cofaniem i zatrzymywaniem uprawnień do kierowania, z wydawaniem
             świadectw kwalifikacji oraz wzory dokumentów stosowanych w tych
             sprawach.
         2. Minister właściwy do spraw transportu dokona wyboru producenta
           blankietów praw jazdy, pozwoleń do kierowania tramwajem i świadectw
           kwalifikacji w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 10 czerwca
           1994 r. o zamówieniach publicznych (Dz.U. z 1998 r. Nr 119, poz.
           773, z 1999 r. Nr 45, poz. 437 oraz z 2000 r. Nr 12, poz. 136).
         3. Minister Obrony Narodowej określi w drodze rozporządzenia wzór i
           opis dokumentu stwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdem
           przez żołnierza zasadniczej służby wojskowej, kierując się
           koniecznością zgodności tego dokumentu z obowiązującym podziałem
           uprawnień oraz mając na uwadze skrócenie okresu niezbędnego dla
           uzyskania prawa jazdy.";
48) w art. 104:
   a) w ust. 1 dodaje się pkt 4 w brzmieniu:
     "4) uniemożliwiła przeprowadzenie kontroli, o której mowa w art. 108 ust.
       2 pkt 1.",
   b) ust. 2 otrzymuje brzmienie:
     "2. W przypadku cofnięcia zezwolenia na prowadzenie szkolenia z przyczyn
       określonych w ust. 1 pkt 2, 3 i 4 ponowne zezwolenie nie może być wydane
       wcześniej niż po upływie 2 lat od dnia, w którym decyzja o cofnięciu
       stała się ostateczna.";
49) w art. 109 ust. 1 i 2 otrzymują brzmienie:
   "1. Egzamin państwowy sprawdzający kwalifikacje osoby ubiegającej się o
     uprawnienie do kierowania pojazdem oraz osoby, o której mowa w art. 114,
     przeprowadza egzaminator zatrudniony przez dyrektora wojewódzkiego ośrodka
     ruchu drogowego:
     1) na podstawie umowy o pracę - w zakresie wszystkich kategorii prawa
       jazdy,
     2) na podstawie umowy zlecenia - w zakresie pozwolenia do kierowania
       tramwajem.
   2. Egzamin państwowy jest organizowany w:
     1) wojewódzkim ośrodku ruchu drogowego - w zakresie wszystkich kategorii
       prawa jazdy,
     2) przedsiębiorstwie komunikacji publicznej upoważnionym przez starostę -
       w zakresie pozwolenia do kierowania tramwajem.";
50) w art. 111:
   a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:
     "1. Wojewoda dokonuje wpisu osoby do ewidencji egzaminatorów, jeżeli
       spełnia ona warunki określone w art. 110 ust. 1 pkt 1-9.",
   b) dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
     "1a. Dyrektor wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego wydaje egzaminatorowi
       zatrudnionemu w ośrodku legitymację egzaminatora.",
   c) ust. 3 otrzymuje brzmienie:
     "3. Egzaminator zatrudniony w wojewódzkim ośrodku ruchu drogowego na
       podstawie umowy o pracę podlega corocznie szkoleniu organizowanemu przez
       dyrektora wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego.";
51) w art. 114 dotychczasową treść oznacza się jako ust. 1 i dodaje się ust. 2 i
  3 w brzmieniu:
   "2. W przypadkach określonych w ust. 1 pkt 2 dokument stwierdzający
     uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu przez osobę
     ubiegającą się o jego wydanie odpowiedniego do rodzaju uprawnienia
     egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje.
   3. W stosunku do osób, o których mowa w art. 97 ust. 3 decyzję o skierowaniu
     na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w trybie określonym w ust. 1 pkt 1
     wydaje Wojewoda Mazowiecki.";
52) w art. 122 dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
  "1a. W stosunku do osób, o których mowa w art. 97 ust. 3 decyzję o
     skierowaniu na badanie lekarskie w trybie określonym w ust. 1 pkt 4 wydaje
     Wojewoda Mazowiecki.";
53) w art. 124 w ust. 1 pkt 5 otrzymuje brzmienie:
   "5) skierowana przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli zachodzi
     uzasadnione podejrzenie, iż była sprawcą wypadku drogowego, w którym jest
     zabity lub ranny.";
54) w art. 126:
   a) dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
     "1a. W razie odmowy poddania się badaniu przy użyciu urządzeń, o których
       mowa w ust. 1, uznaje się, iż osoba wezwana znajduje się w stanie
       nietrzeźwości.",
   b) ust. 2 otrzymuje brzmienie:
     "2. Przepisu ust. 1 i 1a nie stosuje się, jeżeli stan osoby podlegającej
       badaniu uniemożliwia jego przeprowadzenie urządzeniem elektronicznym. W
       takim przypadku ustalenie zawartości w organizmie alkoholu następuje na
       podstawie badania krwi lub moczu.";
55) w art. 127:
   a) dodaje się ust. 1a w brzmieniu:
     "1a. W razie odmowy poddania się badaniu przy użyciu metod, o których mowa
       w ust. 1 uznaje się, iż osoba wezwana znajduje się w stanie po użyciu
       środka działającego podobnie do alkoholu.",
   b) ust. 2 otrzymuje brzmienie:
     "2. Przepisu ust. 1 i 1a nie stosuje się, jeżeli stan osoby podlegającej
       badaniu uniemożliwia jego przeprowadzenie urządzeniem elektronicznym. W
       takim przypadku ustalenie zawartości w organizmie alkoholu następuje na
       podstawie badania krwi lub moczu.";
56) w art. 129:
   a) w ust. 2 pkt 4 otrzymuje brzmienie:
     "4) sprawdzania stanu technicznego, wyposażenia, ładunku, wymiarów, masy
       lub nacisku osi pojazdu znajdującego się na drodze,",
   b) w ust. 2 pkt 8 lit. d) otrzymuje brzmienie:
     "d) kierowania pojazdem przez osobę nie posiadającą wymaganych dokumentów
       uprawniających do kierowania lub używania pojazdu.",
   c) w ust. 2 pkt 10 otrzymuje brzmienie:
     "10) usuwania lub przemieszczania pojazdu w przypadkach, o których mowa w
       art. 130a ust. 1-3.",
   d) pkt 14 otrzymuje brzmienie:
     "14) pilotowania pojazdów, których wymiary, masa lub naciski osi
       przekraczają określone wielkości; pilotowanie wykonywane jest za opłatą
       ponoszoną przez właściciela lub użytownika pojazdu,",
   e) dodaje się ust. 4a i 4b w brzmieniu:
     "4a. Kontrolę ruchu drogowego w stosunku do pojazdów przekraczających
       granicę Rzeczypospolitej Polskiej oraz w strefie nadgranicznej mogą
       przeprowadzać funkcjonariusze Straży Granicznej lub organów celnych.
     4b. Osobom uprawnionym do wykonywania kontroli ruchu drogowego, o którym
       mowa w ust. 4a przysługują uprawnienia, o których mowa w ust. 2 pkt 1-4
       i 7-12 oraz w art. 130a ust. 4 pkt 1. Dodatkowo osoby te mogą odmówić
       prawa przekroczenia granicy pojazdem, jeżeli:
        1) pojazd kierowany jest przez osobę znajdującą się w stanie
         nietrzeźwości lub stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego
         podobnie do alkoholu, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia pojazdów
         w inny sposób,
        2) pojazd kierowany jest przez osobę nie posiadającą przy sobie
         wymaganych dokumentów uprawniających do kierowania pojazdem lub
         używania pojazdu, dokumentu stwierdzającego zawarcie umowy
         obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza
         pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego ubezpieczenia,
        3) stan techniczny pojazdu zagraża bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu
         drogowego, powoduje uszkodzenie drogi albo narusza wymagania ochrony
         środowiska,
        4) pojazd przekracza dopuszczalną masę całkowitą lub naciski osi
         określone w przepisach ruchu drogowego.",
   f) ust. 5 otrzymuje brzmienie:
     "5. Minister właściwy do spraw wewnętrznych w porozumieniu z ministrem
       właściwym do spraw transportu określi, w drodze rozporządzenia warunki i
       sposób pilotowania pojazdów, których wymiary, masa lub naciski osi
       przekraczają określone wielkości oraz wysokość opłat ponoszonych przez
       ich właścicieli lub użytkowników, kierując się przy tym, w szczególności
       możliwością zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz
       rzeczywistymi kosztami ponoszonymi przez Policję w związku z
       pilotowaniem pojazdów.";
57) w art. 130:
   a) ust. 1 i 2 otrzymują brzmienie:
     "1. Policja prowadzi ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu
       drogowego. Określonemu naruszeniu przypisuje się odpowiednią liczbę
       punktów w skali od 0 do 10 i wpisuje się do tej ewidencji.
     2. Punkty za naruszenie przepisów ruchu drogowego wpisane do ewidencji
       usuwa się po upływie 1 roku od dnia naruszenia, chyba że przed upływem
       tego okresu kierowca dopuścił się naruszeń, za które na podstawie
       prawomocnych rozstrzygnięć przypisana liczba punktów przekroczyłaby 24
       punkty lub w przypadku kierowców, o których mowa w art. 140 ust. 1 pkt 3
       - 20 punktów.",
   b) po ust. 3 dodaje się ust. 3a w brzmieniu:
     "3a. Przepisy ust. 1-3 stosuje się do osób posiadających pozwolenie do
       kierowania tramwajem.";
58) po art. 130 dodaje się art. 130a w brzmieniu:
      "Art. 130a. 1. Pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela, w
             przypadku.
           1) pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i
             utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu,
           2) nie okazania przez kierującego dokumentu stwierdzającego zawarcie
             umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej
             posiadacza pojazdu lub stwierdzającego opłacenie składki tego
             ubezpieczenia,
           3) przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub nacisku osi
             określonej w przepisach ruchu drogowego.
         2. Pojazd może być usunięty, z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie
           ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy:
           1) kierowała nim osoba:
                 a) znajdująca się w stanie nietrzeźwości lub stanie po użyciu
                  alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu,
                 b) nie posiadająca przy sobie dokumentów uprawniających do
                  kierowania lub używania pojazdu,
           2) jego stan techniczny zagraża bezpieczeństwu lub porządkowi ruchu
             drogowego, powoduje uszkodzenie drogi albo narusza wymagania
             ochrony środowiska.
         3. Pojazd może być przemieszczony lub usunięty z drogi, jeżeli
           utrudnia prowadzenie akcji ratowniczej.
         4. Decyzję o przemieszczeniu lub usunięciu pojazdu z drogi podejmuje:
           1) policjant - w sytuacjach, o których mowa w ust. 1-3,
           2) osoba dowodząca akcją ratowniczą - w sytuacji, o której mowa w
             ust. 3.
         5. Pojazd usuwa z drogi jednostka wyznaczona przez starostę. Usunięty
           pojazd umieszcza się na wyznaczonym przez starostę parkingu
           strzeżonym do czasu wniesienia opłaty za jego usunięcie i
           parkowanie.
         6. Rada powiatu ustala wysokość opłat, o których mowa w ust. 5.
         7. Pojazd jest unieruchamiany przez zastosowanie urządzenia do
           blokowania kół w przypadku pozostawienia go w miejscu, gdzie jest to
           zabronione, lecz nie utrudniającego ruchu lub nie zagrażającego
           bezpieczeństwu.
         8. Pojazd unieruchamia Policja lub straż gminna (miejska).
         9. Pojazd usunięty w trybie określonym w ust. 1 lub 2, nie odebrany
           przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia
           uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten
           przechodzi na rzecz skarbu państwa z mocy ustawy.
         10. Minister właściwy do spraw wewnętrznych, kierując się potrzebą
           zapewnienia porządku na drogach publicznych oraz zasadą
           bezpieczeństwa ruchu drogowego, a z drugiej strony koniecznością
           zagwarantowania ochrony prawa własności, określi w drodze
           rozporządzenia:
           1) inne podmioty uprawnione do podejmowania decyzji o usuwaniu lub
             unieruchamianiu pojazdów oraz zakres ich działania,
           2) tryb oraz warunki współdziałania z Policją i innymi podmiotami
             uprawnionymi do podejmowania decyzji o usunięciu pojazdu jednostek
             usuwających pojazdy lub prowadzących strzeżone parkingi, o których
             mowa w ust. 7,
           3) tryb i warunki wydawania pojazdu z parkingu,
           4) tryb postępowania w zakresie przejęcia pojazdu na rzecz skarbu
             państwa.";
59) w art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. f otrzymuje brzmienie:
   "f) gdy wobec kierującego pojazdem orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów lub
     wydano decyzję o cofnięciu uprawnienia.";
60) w art. 138 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
   "2. Zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny
     zatrzymania, z zastrzeżeniem art. 114 ust. 2.";
61) w art. 140 w ust. 1:
   a) po pkt 1 dodaje się pkt 1a w brzmieniu:
     "1a) stwierdzenia na podstawie orzeczenia psychologicznego wydanego po
       przeprowadzeniu badania psychologicznego w trybie określonym w art. 124
       ust. 1 pkt 5 o braku predyspozycji psychicznych do kierowania
       pojazdem,",
   b) pkt 4 otrzymuje brzmienie:
     "4) nie poddania się:
        a) sprawdzeniu kwalifikacji w trybie określonym w art. 114 pkt 1,
        b) badaniu lekarskiemu w trybie określonym w art. 122 ust. 1 pkt 3 lub
         4,
        c) badaniu psychologicznemu w trybie określonym w art. 124 ust. 1 pkt
         5.";
62) art. 150 otrzymuje brzmienie:
      "Art. 150. 1. Prawa jazdy i inne dokumenty uprawniające do kierowania
             pojazdami lub potwierdzające dodatkowe kwalifikacje i wymagania w
             stosunku do kierujących pojazdami wydane na podstawie
             dotychczasowych przepisów, zachowują ważność w zakresie, na jaki
             zostały wydane, do czasu ich wymiany dokonywanej na koszt osoby
             uprawnionej.
         2. Minister właściwy do spraw transportu określi w drodze
           rozporządzenia warunki i terminy wymiany praw jazdy i innych
           dokumentów uprawniających do kierowania pojazdami lub
           potwierdzających dodatkowe kwalifikacje kierujących pojazdami oraz
           wysokość opłaty za ich wymianę.";
63) użyte w ustawie w różnych przypadkach:
   a) wyrazy "Minister Transportu i Gospodarki Morskiej" zastępuje się użytymi
     w tych samych przypadkach wyrazami "minister właściwy do spraw
     transportu",
   b) wyrazy "Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji" zastępuje się
     użytymi w tych samych przypadkach wyrazami "minister właściwy do spraw
     wewnętrznych",
   c) wyrazy "Minister Zdrowia i Opieki Społecznej" zastępuje się użytymi w
     tych samych przypadkach wyrazami "minister właściwy do spraw zdrowia",
   d) wyrazy "Minister Finansów" zastępuje się użytymi w tych samych
     przypadkach wyrazami "minister właściwy do spraw budżetu, spraw instytucji
     finansowych oraz spraw finansów publicznych",
   e) wyrazy "Minister Pracy i Polityki Socjalnej" zastępuje się użytymi w tych
     samych przypadkach wyrazami "minister właściwy do spraw pracy",
   f) wyrazy "Minister Spraw Zagranicznych" zastępuje się użytymi w tych samych
     przypadkach wyrazami "minister właściwy do spraw zagranicznych",
   g) wyrazy "Wojewoda Warszawski" zastępuje się użytymi w tych samych
     przypadkach wyrazami "Wojewoda Mazowiecki",
   h) wyrazy "droga (ścieżka) dla pieszych" zastępuje się użytymi w tych samych
     przypadkach wyrazami "droga dla pieszych",
   i) wyrazy "droga (ścieżka) dla rowerów" zastępuje się użytymi w tych samych
     przypadkach wyrazami "droga dla rowerów",
   j) wyrazy "jednostek wojskowych podporządkowanych ministrowi właściwemu do
     spraw wewnętrznych" skreśla się.
                                        
                                     Art. 2.
1. Osoby w wieku od 17 do 18 lat, ubiegające się o prawo jazdy kategorii B,
  które ukończyły wymagane szkolenie lub w nim uczestniczą w dniu wejścia w
  życie ustawy, uważa się za spełniające wymagania określone w art. 90 ust. 2
  pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. Nr 98,
  poz. 602, Nr 123, poz. 779, Nr 160, poz. 1086, z 1998 r. Nr 106, poz. 668, Nr
  133, poz. 872, z 1999 r. Nr 106, poz. 1216 oraz z 2000 r. Nr 12, poz. 136) w
  brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
2. Osobę posiadającą uprawnienia instruktora na podstawie przepisów
  obowiązujących w okresie od 1 stycznia 1992 r. do 30 czerwca 1999 r. uważa
  się za spełniającą wymagania określone w art. 105 ust. 2 pkt 1, 2, 4 i 5
  ustawy, o której mowa w ust. 1.
3. Osoba posiadająca uprawnienia wykładowcy na podstawie przepisów
  obowiązujących w okresie od 1 stycznia 1992 r. do 30 czerwca 1999 r. może
  prowadzić szkolenie osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania
  pojazdami, w zakresie posiadanych dotychczas uprawnień.
4. Osobę posiadającą uprawnienia egzaminatora na podstawie przepisów
  obowiązujących w okresie od 1 stycznia 1992 r. do 1 stycznia 1998 r. uważa
  się za spełniającą wymagania określone w art. 110 ust. 1 pkt 3, 6, 7 ustawy,
  o której mowa w ust. 1.
5. Wymagania, określone w art. 105 ust. 1 pkt 6 lub art. 110 ust. 1 pkt 5
  ustawy, o której mowa w ust. 1, nie dotyczą wykroczeń popełnionych przed
  dniem 1 stycznia 1998 r. przez osoby posiadające odpowiednio uprawnienia
  instruktora lub egzaminatora przed dniem 1 stycznia 1998 r.
6. Pojazdy zarejestrowane przed dniem 1 stycznia 1998 r. jako motorowery lub
  motocykle uważa się za spełniające kryteria określone odpowiednio w art. 2
  pkt 45 lub 46 ustawy, o której mowa w ust. 1.
7. Przepis art. 75 ust. 3 ustawy, o której mowa w ust. 1 nie dotyczy pojazdów
  zarejestrowanych na terenie Rzeczypospolitej Polskiej przed dniem 1 stycznia
  1998 r.
8. Przepisu art. 89 ust. 1 ustawy, o której mowa w ust. 1 nie stosuje się w
  stosunku do osoby kierującej samochodem ciężarowym lub zespołem pojazdów o
  dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 24t, posiadającej prawo jazdy
  odpowiedniej kategorii wydane przed dniem 1 stycznia 1998 r.
9. Do dnia 1 września 2001 r. autobusy przeznaczone do przewozu dzieci do
  szkoły mogą być innej barwy niż określona w art. 57a ust. 1 ustawy, o której
  mowa w ust. 1.

                                     Art. 3.
Do czasu wydania przepisów wykonawczych na podstawie przepisów zmienionych
niniejszą ustawą, nie dłużej jednak niż przez okres 12 miesięcy, od dnia jej
wejścia w życie, zachowują moc przepisy wydane przed jej wejściem w życie,
jeżeli nie są sprzeczne z niniejszą ustawą.

                                     Art. 4.
Minister właściwy do spraw transportu ogłosi w Dzienniku Ustaw jednolity tekst
ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym z uwzględnieniem zmian
wynikających z przepisów ogłoszonych przed dniem wydania jednolitego tekstu.

                                     Art. 5.
Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, z wyjątkiem art. 1
pkt 33, 39, 40 i 49, które wchodzą w życie po upływie 6 miesięcy od dnia
ogłoszenia.