Projekt
Ustawa
z dnia …………………………………………………………………..
o biegłych rewidentach i ich samorządzie, firmach audytorskich oraz o nadzorze publicznym[1])
Rozdział 1
Przepisy ogólne
Art. 1. Ustawa określa zasady:
1) uzyskiwania tytułu i wykonywania zawodu biegłego rewidenta;
2) organizacji samorządu zawodowego biegłych rewidentów;
3) odpowiedzialności dyscyplinarnej biegłych rewidentów;
4) działania firm audytorskich, w tym firm audytorskich wykonujących czynności rewizji finansowej w jednostkach zainteresowania publicznego;
5) sprawowania nadzoru publicznego nad biegłymi rewidentami i firmami audytorskimi oraz samorządem zawodowym biegłych rewidentów;
6) utworzenia i działania komitetów audytu w jednostkach zainteresowania publicznego;
7) współpracy organu nadzoru publicznego z innymi organami nadzoru publicznego z państw Unii Europejskiej i państw trzecich.
Art. 2. Ilekroć w ustawie jest mowa o:
1) biegłym rewidencie grupy – oznacza biegłego rewidenta przeprowadzającego w imieniu firmy audytorskiej badanie skonsolidowanego sprawozdania finansowego;
2) czynnościach rewizji finansowej – rozumie się przez to badanie, przeglądy sprawozdań finansowych lub inne usługi poświadczające, o których mowa w odrębnych przepisach lub standardach rewizji finansowej;
3) jednostce powiązanej – rozumie się przez to jednostkę powiązaną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 43 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694, z późn. zm.[2]));
4) jednostkach zainteresowania publicznego – rozumie się przez to:
a) mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej emitentów papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym państwa Unii Europejskiej, z wyłączeniem jednostek samorządu terytorialnego,
b) banki krajowe, oddziały instytucji kredytowych i oddziały banków zagranicznych – w rozumieniu ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe (Dz. U. z 2002 r. Nr 72, poz. 665, z późn. zm.[3])),
c) spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe – w rozumieniu ustawy z dnia 14 grudnia 1995 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych (Dz. U. z 1996 r. Nr 1, poz. 2, z późn. zm.[4])),
d) zakłady ubezpieczeń i główne oddziały zakładów ubezpieczeń oraz zakłady reasekuracji – w rozumieniu ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej (Dz. U. Nr 124, poz. 1151, z późn. zm.[5])),
e) instytucje pieniądza elektronicznego – w rozumieniu ustawy z dnia 12 września 2002 r. o elektronicznych instrumentach płatniczych (Dz. U. Nr 169, poz. 1385, z późn. zm.[6])),
f) otwarte fundusze emerytalne oraz powszechne towarzystwa emerytalne – w rozumieniu ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (Dz. U. z 2004 r. Nr 159, poz. 1667, z późn. zm.[7])),
g) fundusze inwestycyjne otwarte, specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte oraz fundusze inwestycyjne zamknięte, których publiczne certyfikaty inwestycyjne nie zostały dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym – w rozumieniu ustawy z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. Nr 146, poz. 1546, z późn. zm.[8])),
h) podmioty prowadzące działalność maklerską z wyłączeniem podmiotów prowadzących działalność wyłącznie w zakresie przyjmowania i przekazywania zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych lub w zakresie doradztwa inwestycyjnego – w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. Nr 183, poz. 1538, z późn. zm.[9]));
5) kluczowym biegłym rewidencie – rozumie się przez to biegłego rewidenta odpowiedzialnego za wykonywanie czynności rewizji finansowej w imieniu firmy audytorskiej, podpisującego opinię lub raport, o których mowa w art. 65 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości;
6) opłatach z tytułu nadzoru – rozumie się przez to opłaty na częściowe finansowanie funkcjonowania systemu nadzoru publicznego, w tym w szczególności kosztów przygotowania regulacji prawnych, prowadzenia ewidencji biegłych rewidentów i firm audytorskich, przeprowadzania kontroli, prowadzenia postępowania dyscyplinarnego oraz kosztów obsługi administracyjnej;
7) państwie trzecim – rozumie się przez to państwo inne niż wymienione w pkt 8;
8) państwie Unii Europejskiej – rozumie się przez to państwo członkowskie Unii Europejskiej, państwo członkowskie Europejskiego Stowarzyszenia Wolnego Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym;
9) sieci – rozumie się przez to strukturę mającą na celu współpracę, do której należy biegły rewident lub firma audytorska oraz której wyraźnym celem jest wspólny podział zysków i strat lub która posiada wspólnego właściciela, kontrolę bądź zarząd, wspólną politykę i procedury kontroli jakości, wspólną strategię gospodarczą, korzysta ze wspólnej nazwy lub znaczącej części zasobów zawodowych;
10) standardach rewizji finansowej – rozumie się przez to Międzynarodowe Standardy Rewizji Finansowej, ogłoszone w formie rozporządzeń Komisji Europejskiej.
Rozdział 2
Biegli rewidenci
Art. 3. 1. Zawód biegłego rewidenta polega na wykonywaniu czynności rewizji finansowej.
2. Biegły rewident może wykonywać zawód jako:
1) osoba fizyczna prowadząca działalność we własnym imieniu i na własny rachunek;
2) wspólnik firmy audytorskiej, o której mowa w art. 47 pkt 2 i 3;
3) osoba pozostająca w stosunku pracy z firmą audytorską, o której mowa w art. 47;
4) osoba niepozostająca w stosunku pracy i nieprowadząca działalności we własnym imieniu i na własny rachunek, pod warunkiem zawarcia umowy cywilnoprawnej z firmą audytorską, o której mowa w art. 47.
3. W przypadkach, o których mowa w ust. 2 pkt 2 – 4, biegły rewident wykonuje zawód w imieniu firmy audytorskiej.
4. Biegły rewident wpisany do rejestru biegłych rewidentów może wykonywać zawód po uprzednim zawiadomieniu, w formie pisemnej, Krajowej Rady Biegłych Rewidentów o podjęciu i formie wykonywania zawodu, a w szczególności o adresie i nazwie firmy audytorskiej, w imieniu której będzie wykonywał zawód.
5. Krajowa Rada Biegłych Rewidentów określi, w formie uchwały, wzór zawiadomienia, o którym mowa w ust. 4.
6. Biegli rewidenci pracujący w charakterze pracownika naukowo-dydaktycznego lub naukowego mogą wykonywać zawód w formie określonej w ust. 2 pkt 4.
Art. 4. 1. Biegły rewident jest obowiązany w szczególności:
1) postępować zgodnie ze złożonym ślubowaniem;
2) stale podnosić kwalifikacje zawodowe, w tym przez odbywanie obligatoryjnego doskonalenia zawodowego;
3) przestrzegać standardów rewizji finansowej, zasad niezależności oraz etyki zawodowej;
4) regularnie opłacać składkę członkowską;
5) przestrzegać uchwał organów Krajowej Izby Biegłych Rewidentów w zakresie, w jakim dotyczą one biegłych rewidentów.
2. Obligatoryjne doskonalenie zawodowe, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, polega na odbyciu odpowiedniego szkolenia z zakresu rachunkowości i rewizji finansowej, przeprowadzanego przez uprawnione jednostki. Uprawnienie do przeprowadzania obligatoryjnego doskonalenia zawodowego przyznaje Krajowa Rada Biegłych Rewidentów.
3. Krajowa Rada Biegłych Rewidentów określi, w formie uchwały, zatwierdzanej przez Komisję Nadzoru Audytowego:
1) zakres tematyczny oraz minimalną liczbę godzin obligatoryjnego doskonalenia zawodowego dla biegłych rewidentów;
2) zasady uzyskiwania uprawnień do przeprowadzania obligatoryjnego doskonalenia zawodowego.
Art. 5. 1. Biegłym rewidentem jest osoba wpisana do rejestru biegłych rewidentów.
2. Do rejestru biegłych rewidentów, zwanego dalej „rejestrem”, może być wpisana osoba fizyczna spełniająca następujące warunki:
1) korzysta w pełni z praw publicznych oraz ma pełną zdolność do czynności prawnych;
2) ma nieposzlakowaną opinię i swoim dotychczasowym postępowaniem daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu biegłego rewidenta;
3) nie była skazana prawomocnym wyrokiem sądu za umyślnie popełnione przestępstwo lub przestępstwo skarbowe;
4) ukończyła studia wyższe w Rzeczypospolitej Polskiej lub zagraniczne studia wyższe uznawane w Rzeczypospolitej Polskiej za równorzędne i włada językiem polskim w mowie i w piśmie;
5) odbyła roczną praktykę w zakresie rachunkowości w państwie Unii Europejskiej oraz co najmniej dwuletnią aplikację pod kierunkiem biegłego rewidenta, mającą na celu praktyczne przygotowanie do samodzielnego wykonywania zawodu, przy czym spełnienie tych warunków zostało stwierdzone przez Komisję Egzaminacyjną, zwaną dalej „Komisją”;
6) złożyła z wynikiem pozytywnym egzaminy dla kandydatów na biegłego rewidenta przed Komisją;
7) złożyła ślubowanie przed prezesem Krajowej Rady Biegłych Rewidentów lub innym upoważnionym członkiem Krajowej Rady Biegłych Rewidentów.
3. Do rejestru może być wpisana również osoba fizyczna, która posiada uprawnienia do wykonywania zawodu biegłego rewidenta, uzyskane w innym państwie Unii Europejskiej, po złożeniu z wynikiem pozytywnym, przed Komisją, egzaminu w języku polskim z prawa gospodarczego, w zakresie niezbędnym do wykonywania czynności rewizyjnych, obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej.
4. Do rejestru może być wpisana również osoba fizyczna, która posiada uprawnienia do wykonywania zawodu biegłego rewidenta, uzyskane w państwie trzecim, jeżeli spełnia wymagania w zakresie kwalifikacji zawodowych zgodne z warunkami określonymi w ustawie lub równoważne oraz złoży z wynikiem pozytywnym, przed Komisją, egzamin w języku polskim z prawa gospodarczego, w zakresie niezbędnym do wykonywania czynności rewizyjnych, obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej.
5. Tytuł „biegły rewident” podlega ochronie prawnej.
6. Rota ślubowania składanego przez biegłego rewidenta ma następujące brzmienie:
„Przyrzekam, że jako biegły rewident będę wykonywać powierzone mi zadania w poczuciu odpowiedzialności, z całą rzetelnością i bezstronnością, zgodnie z przepisami prawa i obowiązującymi standardami rewizji finansowej, kierując się w swoim postępowaniu etyką zawodową i niezawisłością. Poznane w czasie wykonywania czynności rewizji finansowej fakty i okoliczności zachowam w tajemnicy wobec osób trzecich.”.
Art. 6. 1. Komisja składa się z 20 członków powoływanych i odwoływanych przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, zwanego dalej „Ministrem Finansów”. W skład Komisji wchodzi:
1) 11 przedstawicieli Ministra Finansów, w tym 5 osób niebędących pracownikami Ministerstwa Finansów, wybranych spośród przedstawicieli środowisk naukowych lub akademickich;
2) 7 przedstawicieli rekomendowanych przez Krajową Radę Biegłych Rewidentów, spośród biegłych rewidentów wpisanych do rejestru;
3) 2 przedstawicieli rekomendowanych przez Komisję Nadzoru Finansowego.
2. Członkowie Komisji powoływani są spośród osób, które:
1) posiadają obywatelstwo polskie;
2) korzystają z pełni praw publicznych;
3) ukończyły studia wyższe w Rzeczypospolitej Polskiej lub zagraniczne studia wyższe uznawane w Rzeczypospolitej Polskiej za równorzędne;
4) mają nieposzlakowaną opinię;
5) posiadają autorytet, wiedzę oraz doświadczenie, które dają rękojmię prawidłowego przebiegu egzaminów dla kandydatów na biegłych rewidentów;
6) nie były skazane prawomocnym wyrokiem sądu za umyślnie popełnione przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.
3. Rekomendację, o której mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, należy przedstawić nie później niż 60 dni przed upływem kadencji Komisji.
4. Kadencja Komisji trwa 4 lata.
5. W przypadku śmierci albo odwołania członka Komisji Minister Finansów powołuje w jego miejsce nowego członka Komisji. Kadencja osoby powołanej w miejsce odwołanego członka kończy się wraz z upływem kadencji Komisji. Nieprzedstawienie rekomendacji, o której mowa w ust. 1 pkt 2 i 3, w terminie 30 dni od dnia śmierci albo odwołania członka Komisji, nie stanowi przeszkody do działania Komisji.
6. Odwołanie członka Komisji przed upływem kadencji może nastąpić:
1) na jego wniosek;
2) z urzędu, w przypadku:
a) skazania prawomocnym wyrokiem sądu za umyślnie popełnione przestępstwo lub przestępstwo skarbowe,
b) rażącego naruszenia regulaminu działania Komisji,
c) niezłożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 7, lub naruszenia jego treści,
d) utraty warunków uprawniających do powołania w skład Komisji.
7. Członkowie Komisji oraz osoby, o których mowa w art. 8 ust. 3, składają oświadczenia, że nie będą w jakikolwiek sposób udostępniać lub wykorzystywać informacji dotyczących testów egzaminacyjnych oraz zadań sytuacyjnych, w szczególności przez prowadzenie szkoleń mających na celu przygotowanie do egzaminów dla kandydatów na biegłych rewidentów lub publikację materiałów szkoleniowych.
Art. 7. Do zadań Komisji należy:
1) przeprowadzanie egzaminów dla kandydatów na biegłych rewidentów, w tym egzaminu dyplomowego;
2) stwierdzanie, na wniosek kandydata na biegłego rewidenta, odbycia praktyki i aplikacji;
3) ustalanie pytań testowych, zadań sytuacyjnych oraz przygotowywanie zestawów egzaminacyjnych na poszczególne egzaminy, w tym egzamin dyplomowy, dla kandydatów na biegłych rewidentów;
4) rozpatrywanie odwołań od wyników egzaminów;
5) przeprowadzanie egzaminów, o których mowa w art. 5 ust. 3 i 4;
6) ocena równoważności, o której mowa w art. 5 ust. 3.
Art. 8. 1. Minister Finansów wyznacza Przewodniczącego Komisji spośród jej członków. Przewodniczący Komisji kieruje jej pracami, wyznacza składy egzaminacyjne na poszczególne egzaminy spośród członków Komisji oraz ustala przewodniczących tych składów.
2. Komisja wydaje uchwały w sprawach należących do jej zadań.
3. Komisja może zlecić, na podstawie umowy cywilnoprawnej, sprawdzanie prac egzaminacyjnych egzaminatorom powołanym przez Komisję spośród osób posiadających niezbędną wiedzę z zakresu danej dziedziny.
4. Krajowa Izba Biegłych Rewidentów zapewnia obsługę Komisji i egzaminów dla kandydatów na biegłych rewidentów oraz pokrywa koszty wynagrodzeń członków Komisji i egzaminatorów.
5. Krajowa Rada Biegłych Rewidentów uchwala w porozumieniu z Komisją regulamin, na podstawie którego działa Komisja. Uchwała wymaga zatwierdzenia przez Komisję Nadzoru Audytowego.
6. Komisja składa Komisji Nadzoru Audytowego sprawozdanie z działalności za każdy rok kalendarzowy, w terminie do dnia 31 marca roku następnego.
7. Członkom Komisji przysługuje wynagrodzenie:
1) za udział w posiedzeniu Komisji lub składu egzaminacyjnego – w wysokości nieprzekraczającej 15 % przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za poprzedni rok kalendarzowy;
2) za udział w egzaminie – w wysokości nieprzekraczającej przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za poprzedni rok kalendarzowy;
3) za przygotowanie testów egzaminacyjnych oraz zadań sytuacyjnych, a także opracowanie wzorca prawidłowych odpowiedzi – w wysokości nieprzekraczającej przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za poprzedni rok kalendarzowy;
4) za rozpatrzenie odwołania – w wysokości nieprzekraczającej 2 % przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za poprzedni rok kalendarzowy;
5) za rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie odbycia aplikacji – w wysokości nieprzekraczającej 2 % przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za poprzedni rok kalendarzowy;
6) za rozpatrzenie wniosku o stwierdzenie odbycia praktyki – w wysokości nieprzekraczającej 2 % przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za poprzedni rok kalendarzowy;
7) za sprawdzanie prac – w wysokości nieprzekraczającej przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za poprzedni rok kalendarzowy.
8. Egzaminatorom, o których mowa w ust. 3, za sprawdzanie prac przysługuje wynagrodzenie w wysokości nieprzekraczającej przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za poprzedni rok kalendarzowy.
Art. 9. 1. Zakres egzaminów obejmuje następujące dziedziny:
1) teorię i zasady rachunkowości;
2) zasady sporządzania sprawozdań finansowych, w tym skonsolidowanych sprawozdań finansowych;
3) międzynarodowe standardy sprawozdawczości finansowej;
4) analizę finansową;
5) rachunek kosztów i rachunkowość zarządczą;
6) zarządzanie ryzykiem i kontrolę wewnętrzną;
7) rewizję finansową;
8) standardy rewizji finansowej;
9) etykę zawodową i niezależność biegłego rewidenta;
10) wymagania prawne dotyczące badania sprawozdań finansowych oraz biegłych rewidentów i firm audytorskich.
2. Egzaminy obejmują również, w zakresie niezbędnym dla rewizji finansowej, następujące dziedziny:
1) prawo spółek i ład korporacyjny;
2) prawo o postępowaniu upadłościowym i naprawczym;
3) prawo podatkowe;
4) prawo cywilne;
5) prawo pracy i ubezpieczeń społecznych;
6) prawo bankowe;
7) prawo ubezpieczeniowe;
8) technologie informacyjne i systemy komputerowe;
9) mikroekonomię i makroekonomię;
10) matematykę i statystykę;
11) podstawowe zasady zarządzania finansowego w jednostkach gospodarczych.
3. Kandydat na biegłego rewidenta przystępuje do ustnego egzaminu dyplomowego przeprowadzanego przez Komisję po:
1) odbyciu rocznej praktyki w zakresie rachunkowości, stwierdzonej przez Komisję;
2) zdaniu z wynikiem pozytywnym 10 tematycznych egzaminów pisemnych składających się z pytań testowych i zadań sytuacyjnych;
3) odbyciu co najmniej dwuletniej aplikacji, pod kierunkiem biegłego rewidenta, stwierdzonej przez Komisję.
4. Kandydat na biegłego rewidenta zakwalifikowany do egzaminu uiszcza opłatę egzaminacyjną na pokrycie kosztów przeprowadzania postępowania kwalifikacyjnego, stanowiącą przychód Krajowej Izby Biegłych Rewidentów. Opłata za egzamin pisemny jest ustalana w kwocie nieprzekraczającej równowartości 20 %, zaś za egzamin dyplomowy w kwocie nieprzekraczającej równowartości 30 % przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za poprzedni rok kalendarzowy.
5. Komisja może zwolnić kandydata na biegłego rewidenta, w okresie 3 lat od ukończenia studiów, na jego wniosek, z egzaminów z przedmiotów objętych postępowaniem kwalifikacyjnym, jeżeli w tym zakresie zdał egzaminy uniwersyteckie lub równorzędne.
6. Komisja może zwolnić kandydata na biegłego rewidenta, posiadającego uprawnienia inspektora kontroli skarbowej, na jego wniosek, z egzaminu z prawa podatkowego.
7. Komisja może zwolnić kandydata na biegłego rewidenta, na jego wniosek, z praktyki, o której mowa w ust. 3 pkt 1, jeżeli kandydat na biegłego rewidenta:
1) był zatrudniony w firmie audytorskiej przez co najmniej 3 lata albo
2) pozostawał w stosunku pracy na samodzielnym stanowisku w komórkach finansowo-księgowych co najmniej 3 lata lub posiada uprawnienia inspektora kontroli skarbowej.
8. Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia:
1) warunki przystąpienia do postępowania kwalifikacyjnego,
2) tryb i sposób przeprowadzania egzaminów,
3) tryb i termin wnoszenia odwołań od wyników egzaminów,
4) zasady odbywania praktyki i aplikacji
– uwzględniając potrzebę obiektywnego sprawdzenia teoretycznego i praktycznego przygotowania kandydatów na biegłych rewidentów, prawidłowy przebieg egzaminów oraz konieczność zapewnienia sprawnego funkcjonowania Komisji.
9. Krajowa Rada Biegłych Rewidentów określi, w formie uchwał zatwierdzanych przez Komisję Nadzoru Audytowego:
1) ramowy harmonogram przeprowadzania postępowania kwalifikacyjnego, określający miejsce i termin przeprowadzania egzaminów dla kandydatów na biegłych rewidentów, a także egzaminu z prawa gospodarczego dla osób, o których mowa w art. 5 ust. 3 i 4;
2) szczegółowy zakres tematyczny egzaminów, uwzględniający dziedziny, o których mowa w ust. 1 i 2;
3) wysokość opłat za poszczególne egzaminy oraz wysokość wynagrodzenia przysługującego członkom Komisji;
4) tryb powoływania egzaminatorów oraz wysokość przysługującego im wynagrodzenia;
5) warunki udzielania zwolnień, o których mowa w ust. 5;
6) zasady dokumentowania praktyki i aplikacji;
7) zakres, tryb i zasady innych działań niezbędnych dla prawidłowego funkcjonowania Komisji oraz postępowania kwalifikacyjnego dla kandydatów na biegłych rewidentów.
Art. 10. 1. Rejestr prowadzi Krajowa Rada Biegłych Rewidentów.
2. Rejestr obejmuje następujące dane:
1) numer wpisu do rejestru;
2) imię i nazwisko oraz adres biegłego rewidenta;
3) obywatelstwo;
4) formę wykonywania przez biegłego rewidenta zawodu lub informację o niewykonywaniu tego zawodu;
5) nazwę, adres strony internetowej i adres firmy audytorskiej zatrudniającej biegłego rewidenta lub której jest wspólnikiem, lub z którą jest powiązany w inny sposób;
6) numer w rejestrze nadany biegłemu rewidentowi przez organ rejestrujący innego państwa Unii Europejskiej lub państwa trzeciego oraz nazwę tego organu;
7) adres Komisji Nadzoru Audytowego.
3. Wpisu do rejestru dokonuje się na wniosek osoby, o której mowa w art. 5 ust. 2 – 4.
4. Krajowa Rada Biegłych Rewidentów podejmuje uchwały o wpisie do rejestru.
5. Krajowa Rada Biegłych Rewidentów dokonuje wpisu do rejestru niezwłocznie po podjęciu uchwały, o której mowa w ust. 4, nie później niż w terminie 30 dni od dnia złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 3.
6. Wpis do rejestru uważa się za dokonany, jeżeli Komisja Nadzoru Audytowego nie sprzeciwi się wpisowi w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały o wpisie. Komisja Nadzoru Audytowego wyraża sprzeciw w formie decyzji administracyjnej.
7. Biegły rewident ma obowiązek pisemnego zgłaszania Krajowej Radzie Biegłych Rewidentów zmiany danych podlegających wpisowi do rejestru w terminie 30 dni od dnia ich zaistnienia.
8. Krajowa Rada Biegłych Rewidentów wydaje legitymację biegłego rewidenta zawierającą następujące dane osobowe: imię i nazwisko oraz numer legitymacji będący jednocześnie numerem wpisu biegłego rewidenta do rejestru.
9. Rejestr jest prowadzony w formie elektronicznej i dostępny na stronie internetowej Krajowej Izby Biegłych Rewidentów. Dane dotyczące obywatelstwa oraz adresu biegłego rewidenta nie podlegają publikacji.
Art. 11. 1. Krajowa Rada Biegłych Rewidentów podejmuje uchwałę o skreśleniu biegłego rewidenta z rejestru w przypadku:
1) śmierci biegłego rewidenta;
2) wystąpienia biegłego rewidenta z samorządu biegłych rewidentów;
3) niespełniania któregokolwiek z warunków, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 1 – 3;
4) nieuiszczania składek członkowskich za okres dłuższy niż rok;
5) prawomocnego orzeczenia o wydaleniu z samorządu biegłych rewidentów.
2. Krajowa Rada Biegłych Rewidentów może odmówić podjęcia uchwały o skreśleniu z rejestru z przyczyny wymienionej w ust. 1 pkt 2, jeżeli przeciwko biegłemu rewidentowi toczy się postępowanie dyscyplinarne.
3. Osoba skreślona z rejestru z przyczyny wymienionej w ust. 1 pkt 2 podlega, na swój wniosek, ponownemu wpisowi do rejestru, jeżeli spełnia warunki określone w art. 5 ust. 2 pkt 1 – 5 i 7 oraz złożyła ponownie egzaminy, o których mowa w art. 5 ust. 2 pkt 6.
4. Skreślenie z rejestru biegłego rewidenta, który prowadzi działalność w formie określonej w art. 47 pkt 1, powoduje również skreślenie jego firmy audytorskiej z listy firm audytorskich.
Art. 12. 1. Do uchwał Krajowej Rady Biegłych Rewidentów w przedmiocie wpisu lub skreślenia z rejestru mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.[10])).
2. Odwołanie od uchwały, o której mowa w ust. 1, wnosi się do Komisji Nadzoru Audytowego, za pośrednictwem Krajowej Rady Biegłych Rewidentów, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia.
Rozdział 3
Samorząd zawodowy biegłych rewidentów
Art. 13. 1. Biegli rewidenci tworzą samorząd zawodowy biegłych rewidentów, zwany dalej „Krajową Izbą Biegłych Rewidentów”.
2. Krajowa Izba Biegłych Rewidentów działa na podstawie przepisów ustawy oraz postanowień statutu.
3. Przynależność do Krajowej Izby Biegłych Rewidentów jest obowiązkowa i powstaje z dniem wpisu do rejestru.
Art. 14. 1. Biegłym rewidentom przysługuje, z zastrzeżeniem ust. 2:
1) czynne prawo wyborcze, z wyłączeniem biegłego rewidenta ukaranego karą wymienioną w art. 31 ust. 2 pkt 4,
2) bierne prawo wyborcze, z wyłączeniem biegłego rewidenta ukaranego karą wymienioną w art. 31 ust. 2 pkt 3 – 4
– do przewidzianych niniejszą ustawą organów samorządu zawodowego.
2. Ukaranie biegłego rewidenta karą określoną w art. 31 ust. 2 pkt 3 – 4 powoduje utratę biernego prawa wyborczego do organów Krajowej Izby Biegłych Rewidentów do czasu zatarcia kary.
Art. 15. 1. Krajowa Izba Biegłych Rewidentów posiada osobowość prawną; siedzibą Krajowej Izby Biegłych Rewidentów jest miasto stołeczne Warszawa.
2. Krajowa Izba Biegłych Rewidentów tworzy i likwiduje oddziały regionalne.
3. Krajowa Izba Biegłych Rewidentów ma prawo używania pieczęci urzędowej.
Art. 16. Do zadań Krajowej Izby Biegłych Rewidentów należy w szczególności:
1) reprezentowanie członków oraz ochrona ich interesów zawodowych;
2) ustanawianie standardów rewizji finansowej;
3) sprawowanie kontroli nad należytym wykonywaniem zawodu i przestrzeganiem zasad etyki zawodowej przez członków Krajowej Izby Biegłych Rewidentów oraz przestrzeganiem przez firmy audytorskie obowiązujących przepisów prawa;
4) współdziałanie w kształtowaniu zasad rachunkowości i rewizji finansowej;
5) opracowywanie materiałów szkoleniowych dla kandydatów na biegłych rewidentów;
6) prowadzenie działalności wydawniczej i szkoleniowej.
Art. 17. 1. Organami Krajowej Izby Biegłych Rewidentów są:
1) Krajowy Zjazd Biegłych Rewidentów;
2) Krajowa Rada Biegłych Rewidentów;
3) Krajowa Komisja Rewizyjna;
4) Krajowy Sąd Dyscyplinarny;
5) Krajowy Rzecznik Dyscyplinarny;
6) Krajowa Komisja Nadzoru.
2. Kadencja organów, o których mowa w ust. 1 pkt 2 – 6, trwa 4 lata, jednakże organy są obowiązane działać do czasu ukonstytuowania się nowo wybranych organów.
3. Tej samej funkcji w organach samorządu nie można sprawować dłużej niż przez dwie następujące po sobie kadencje.
4. Nie można łączyć funkcji w organach określonych w ust. 1 pkt 2 – 6.
Art. 18. 1. Krajowy Zjazd Biegłych Rewidentów odbywa się co 4 lata.
2. Krajowy Zjazd Biegłych Rewidentów jest zwoływany przez Krajową Radę Biegłych Rewidentów.
3. Krajowa Rada Biegłych Rewidentów może z własnej inicjatywy zwołać Nadzwyczajny Krajowy Zjazd Biegłych Rewidentów przed upływem okresu, o którym mowa w ust. 1.
4. Nadzwyczajny Krajowy Zjazd Biegłych Rewidentów obraduje nad sprawami, dla których został zwołany.
5. Krajowa Rada Biegłych Rewidentów jest obowiązana do zwołania Nadzwyczajnego Krajowego Zjazdu Biegłych Rewidentów na żądanie:
1) co najmniej 1/10 ogółu biegłych rewidentów wpisanych do rejestru;
2) Krajowej Komisji Rewizyjnej z powodu rażącego naruszenia prawa w działalności finansowej i statutowej Krajowej Izby Biegłych Rewidentów.
6. Krajowy Zjazd Biegłych Rewidentów stanowią delegaci wybrani przez walne zgromadzenia w regionalnych oddziałach Krajowej Izby Biegłych Rewidentów, w proporcji do ogólnej liczby biegłych rewidentów wpisanych do rejestru, według zasad określonych przez Krajową Radę Biegłych Rewidentów, z tym że łączna liczba delegatów nie może być mniejsza niż 2 % biegłych rewidentów wpisanych do rejestru.
7. Mandaty delegatów wybranych na Krajowy Zjazd Biegłych Rewidentów zachowują ważność przez okres 4 lat.
8. W obradach Krajowego Zjazdu Biegłych Rewidentów udział biorą członkowie organów Krajowej Izby Biegłych Rewidentów, niebędący delegatami.
Art. 19. 1. Wyboru do organów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 2 – 6, dokonują delegaci wybrani na Krajowy Zjazd Biegłych Rewidentów.
2. Wybory odbywają się w głosowaniu bezpośrednim i tajnym, przy nieograniczonej liczbie kandydatów.
Art. 20. 1. Krajowy Zjazd Biegłych Rewidentów:
1) dokonuje wyboru Prezesa Krajowej Rady Biegłych Rewidentów;
2) dokonuje wyboru Krajowego Rzecznika Dyscyplinarnego i jego zastępców;
3) dokonuje wyboru pozostałych członków Krajowej Rady Biegłych Rewidentów;
4) dokonuje wyboru członków: Krajowej Komisji Rewizyjnej, Krajowego Sądu Dyscyplinarnego oraz Krajowej Komisji Nadzoru;
5) uchwala statut Krajowej Izby Biegłych Rewidentów;
6) uchwala program działania i podstawowe zasady gospodarki finansowej Krajowej Izby Biegłych Rewidentów;
7) określa zasady ustalania składek członkowskich biegłych rewidentów;
8) rozpatruje i zatwierdza sprawozdania z działalności organów Krajowej Izby Biegłych Rewidentów, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 2 – 6 i udziela absolutorium osobom wchodzącym w skład tych organów.
2. Osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 1 – 4, mogą być odwołane przed upływem kadencji przez organ, który je wybrał.
Art. 21. 1. Krajowa Rada Biegłych Rewidentów kieruje działalnością samorządu w okresach między Krajowymi Zjazdami Biegłych Rewidentów.
2. Do kompetencji Krajowej Rady Biegłych Rewidentów należą wszystkie sprawy niezastrzeżone przepisami ustawy dla innych organów, a w szczególności:
1) wykonywanie uchwał Krajowego Zjazdu Biegłych Rewidentów;
2) reprezentowanie Krajowej Izby Biegłych Rewidentów wobec organów państwowych i samorządowych, instytucji naukowych, organizacji gospodarczych i społecznych oraz międzynarodowych organizacji zawodowych;
3) ustanawianie w formie uchwał:
a) krajowych standardów rewizji finansowej,
b) zasad wewnętrznej kontroli jakości firmy audytorskiej,
c) zasad etyki zawodowej biegłych rewidentów,
d) regulaminu postępowania dyscyplinarnego wobec biegłych rewidentów,
e) zasad obligatoryjnego doskonalenia zawodowego dla biegłych rewidentów,
f) regulaminu działania Komisji, o którym mowa w art. 8 ust. 5,
g) regulacji z zakresu zagadnień, o których mowa w art. 9 ust. 9;
4) podejmowanie uchwał o wpisie i skreśleniu z rejestru lub listy firm audytorskich;
5) prowadzenie rejestru i listy firm audytorskich;
6) wydawanie legitymacji biegłego rewidenta;
7) określanie wysokości opłat z tytułu wpisu na listę firm audytorskich;
8) określanie wysokości opłat rocznych z tytułu nadzoru, o których mowa w art. 52 ust. 1 pkt 2, oraz zasad ich podziału;
9) określanie wysokości składek członkowskich biegłych rewidentów;
10) ustalanie kryteriów oraz nadawanie uprawnień dla jednostek przeprowadzających obligatoryjne doskonalenie zawodowe dla biegłych rewidentów;
11) rozpatrywanie i zatwierdzanie rocznego planu finansowego Krajowej Izby Biegłych Rewidentów i sprawozdania z jego wykonania oraz zatwierdzanie rocznych planów finansowych regionalnych oddziałów Krajowej Izby Biegłych Rewidentów;
12) prowadzenie działalności wydawniczej i szkoleniowej;
13) opiniowanie projektów aktów normatywnych z dziedziny prawa gospodarczego;
14) podejmowanie uchwał o nakładaniu na firmę audytorską kary pieniężnej i o zakazie wykonywania czynności rewizji finansowej przez okres od 6 miesięcy do lat 3, w przypadkach przewidzianych w ustawie;
15) podejmowanie innych uchwał, które uzna za celowe do właściwego funkcjonowania Krajowej Izby Biegłych Rewidentów.
3. Uchwały wymienione w ust. 2 pkt 3 wymagają zatwierdzenia przez Komisję Nadzoru Audytowego.
4. Krajowa Rada Biegłych Rewidentów informuje Komisję Nadzoru Audytowego, w terminie do dnia 31 marca, za rok poprzedni, o niewywiązaniu się przez biegłych rewidentów z obowiązku obligatoryjnego doskonalenia zawodowego oraz o podjętych działaniach w tym zakresie.
5. Krajowa Rada Biegłych Rewidentów zatwierdza, po pozytywnym zaopiniowaniu przez Krajową Komisję Rewizyjną, roczne sprawozdanie finansowe Krajowej Izby Biegłych Rewidentów.
6. Krajowa Rada Biegłych Rewidentów składa zatwierdzone sprawozdanie finansowe wraz ze sprawozdaniem z działalności za każdy rok obrotowy Komisji Nadzoru Audytowego, w terminie do dnia 30 czerwca roku następnego.
Art. 22. 1. W skład Krajowej Rady Biegłych Rewidentów wchodzi od 11 do 15 członków.
2. Krajowa Rada Biegłych Rewidentów wybiera ze swojego grona, w głosowaniu tajnym, dwóch zastępców prezesa, sekretarza i skarbnika.
3. Uchwały Krajowej Rady Biegłych Rewidentów, o których mowa w art. 11 i w art. 55 ust. 1, zapadają bezwzględną większością głosów, w obecności co najmniej połowy składu Krajowej Rady Biegłych Rewidentów.
4. Prezes Krajowej Rady Biegłych Rewidentów:
1) reprezentuje Krajową Radę Biegłych Rewidentów wobec organów państwowych i samorządowych, instytucji naukowych, organizacji gospodarczych i społecznych oraz międzynarodowych organizacji zawodowych;
2) kieruje pracami Krajowej Rady Biegłych Rewidentów;
3) podpisuje uchwały Krajowej Rady Biegłych Rewidentów;
4) podpisuje postanowienia Krajowej Rady Biegłych Rewidentów;
5) podejmuje decyzje związane z bieżącą działalnością Krajowej Izby Biegłych Rewidentów;
6) wykonuje inne czynności określone w statucie, związane z funkcjonowaniem Krajowej Izby Biegłych Rewidentów.
Art. 23. 1. W skład Krajowej Komisji Rewizyjnej wchodzi od 3 do 5 członków. Krajowa Komisja Rewizyjna wybiera ze swojego grona przewodniczącego i zastępcę przewodniczącego.
2. Krajowa Komisja Rewizyjna:
1) kontroluje finansową działalność Krajowej Izby Biegłych Rewidentów oraz wykonanie uchwał podjętych na Krajowym Zjeździe Biegłych Rewidentów, a także przedstawia wnioski w tym zakresie:
a) Krajowej Radzie Biegłych Rewidentów – niezwłocznie po przeprowadzeniu kontroli,
b) Krajowemu Zjazdowi Biegłych Rewidentów – w sprawozdaniu ze swojej działalności;
2) przedstawia Krajowemu Zjazdowi Biegłych Rewidentów wniosek o udzielenie absolutorium Krajowej Radzie Biegłych Rewidentów.
Art. 24. 1. W skład Krajowego Sądu Dyscyplinarnego wchodzi od 8 do 10 członków.
2. Krajowy Sąd Dyscyplinarny wybiera ze swojego grona przewodniczącego i zastępcę przewodniczącego.
3. Krajowy Sąd Dyscyplinarny orzeka w sprawach odpowiedzialności dyscyplinarnej biegłych rewidentów.
4. Krajowy Sąd Dyscyplinarny orzeka w składzie 3 członków.
5. Skład orzekający wyznacza przewodniczący Krajowego Sądu Dyscyplinarnego.
6. Krajowy Sąd Dyscyplinarny przedkłada Krajowej Radzie Biegłych Rewidentów roczne sprawozdanie z działalności, zawierające w szczególności ocenę skuteczności postępowania dyscyplinarnego.
Art. 25. 1. Krajowy Rzecznik Dyscyplinarny wykonuje swoje zadania przy pomocy od 5 do 7 zastępców.
2. Krajowy Rzecznik Dyscyplinarny jest oskarżycielem w postępowaniu dyscyplinarnym.
3. Krajowy Rzecznik Dyscyplinarny przedkłada Krajowej Radzie Biegłych Rewidentów roczne sprawozdania z działalności, zawierające w szczególności ocenę skuteczności postępowania dyscyplinarnego.
4. Krajowy Rzecznik Dyscyplinarny sporządza roczne sprawozdanie z działalności, które przekazuje Komisji Nadzoru Audytowego, w terminie do dnia 31 marca następnego roku.
Art. 26. 1. Krajowa Komisja Nadzoru składa się z 3 do 5 członków. Krajowa Komisja Nadzoru wybiera ze swojego grona przewodniczącego i zastępcę przewodniczącego.
2. Do zadań Krajowej Komisji Nadzoru należy sprawowanie kontroli nad przestrzeganiem przepisów i procedur związanych z wykonywaniem czynności rewizji finansowej przez biegłych rewidentów oraz działalnością firm audytorskich, w tym dokonywanie kontroli:
1) systemu wewnętrznej kontroli jakości w firmie audytorskiej;
2) zgodności działalności firmy audytorskiej z przepisami prawa;
3) dokumentacji rewizyjnej z wykonanych czynności rewizji finansowej, w tym zgodności z obowiązującymi standardami rewizji finansowej i wymaganiami dotyczącymi niezależności;
4) ilości i jakości wykorzystywanych zasobów.
3. Kontrola, o której mowa w ust. 2, jest przeprowadzana:
1) w firmach audytorskich wykonujących czynności rewizji finansowej w jednostkach zainteresowania publicznego – nie rzadziej niż raz na 3 lata;
2) w pozostałych firmach audytorskich – nie rzadziej niż raz na 6 lat.
4. Kontrole, o których mowa w ust. 3, przeprowadzają kontrolerzy zatrudnieni w Krajowej Izbie Biegłych Rewidentów, przy czym kontrole, o których mowa w ust. 3 pkt 2, mogą być przeprowadzane również, na podstawie umowy cywilnoprawnej, przez wizytatorów będących biegłymi rewidentami.
5. Kandydatów na kontrolerów przed ich zatrudnieniem oraz kontrolerów wyznaczonych do poszczególnych kontroli, o których mowa w ust. 3 pkt 1, zatwierdza Komisja Nadzoru Audytowego.
6. Na wniosek Komisji Nadzoru Audytowego w kontrolach, o których mowa w ust. 3, uczestniczą, jako obserwatorzy z prawem dostępu do wszelkich dokumentów, pracownicy komórki organizacyjnej urzędu obsługującego Ministra Finansów odpowiedzialnej za rachunkowość i rewizję finansową.
7. Komisja Nadzoru Audytowego może wydawać Krajowej Komisji Nadzoru zalecenia i instrukcje dotyczące przeprowadzania kontroli, o których mowa w ust. 3.
8. Krajowa Komisja Nadzoru opracowuje roczne plany kontroli, o których mowa w ust. 3. Roczny plan kontroli, o którym mowa w ust. 3 pkt 1, jest przekazywany Komisji Nadzoru Audytowego w celu zatwierdzenia.
9. Roczne plany kontroli są publikowane na stronie internetowej Krajowej Izby Biegłych Rewidentów niezwłocznie po ich zatwierdzeniu przez Komisję Nadzoru Audytowego.
10. Krajowa Komisja Nadzoru może zlecić kontrolerom i wizytatorom przeprowadzenie kontroli pozaplanowych. Zakres kontroli pozaplanowych może obejmować wszystkie lub wybrane zagadnienia wymienione w ust. 2.
11. Krajowa Komisja Nadzoru prowadzi wykaz firm audytorskich wykonujących czynności rewizji finansowej w jednostkach zainteresowania publicznego.
12. Wykaz, o którym mowa w ust. 11, podlega publikacji na stronie internetowej Krajowej Izby Biegłych Rewidentów.
13. Do przeprowadzania kontroli, o których mowa w ust. 2, stosuje się odpowiednio przepisy art. 75 – 82, przy czym uprawnienia Komisji Nadzoru Audytowego, o których mowa w tych przepisach, wykonuje Krajowa Komisja Nadzoru.
Art. 27. 1. Po podpisaniu protokołu kontroli, w zależności od rodzaju i zakresu stwierdzonych przez Krajową Komisję Nadzoru nieprawidłowości, Krajowa Komisja Nadzoru, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, niezwłocznie:
1) kieruje do firmy audytorskiej zalecenia, wraz z określeniem terminu usunięcia nieprawidłowości;
2) składa wniosek do Krajowego Rzecznika Dyscyplinarnego o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przeciwko biegłemu rewidentowi;
3) składa wniosek do Krajowej Rady Biegłych Rewidentów o:
a) nałożenie na firmę audytorską kary pieniężnej w wysokości nieprzekraczającej 250 000 zł,
b) orzeczenie zakazu wykonywania czynności rewizji finansowej przez firmę audytorską na okres od 6 miesięcy do lat 3,
c) skreślenie firmy audytorskiej z listy firm audytorskich,
d) podanie do publicznej wiadomości informacji o stwierdzonych nieprawidłowościach i karach nałożonych na firmę audytorską, jako karę dodatkową.
2. Krajowa Komisja Nadzoru przekazuje Komisji Nadzoru Audytowego raport z kontroli uwzględniający protokół kontroli przeprowadzonej przez kontrolerów, wraz z wnioskami pokontrolnymi zawierającymi stanowisko Krajowej Komisji Nadzoru do wniesionych zastrzeżeń.
3. Raport z kontroli firm audytorskich, o których mowa w art. 26 ust. 3 pkt 1, podlega zatwierdzeniu przez Komisję Nadzoru Audytowego. Przed zatwierdzeniem raportu, Komisji Nadzoru Audytowego przysługuje prawo dostępu do akt kontroli, żądania wyjaśnień i wprowadzania zmian do treści raportu. Po zatwierdzeniu raportu z kontroli, Krajowa Komisja Nadzoru może podjąć działania, o których mowa w ust. 1 pkt 3.
4. W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, po upływie wyznaczonego terminu, kontrolerzy i wizytatorzy dokonują kontroli realizacji zaleceń. Jeżeli zalecenia nie zostały wykonane, stosuje się przepisy ust. 1 pkt 2 lub 3.
5. Kwoty z tytułu nałożonych kar, o których mowa w ust. 1 pkt 3 lit. a, stanowią przychód Krajowej Izby Biegłych Rewidentów.
6. Krajowa Komisja Nadzoru sporządza roczne sprawozdanie z wykonania planów kontroli, o których mowa w art. 26 ust. 8. Sprawozdanie jest przekazywane Komisji Nadzoru Audytowego, w terminie do dnia 31 marca następnego roku.
7. Do uchwały Krajowej Rady Biegłych Rewidentów dotyczącej kar, o których mowa w ust. 1 pkt 3, mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.
8. Odwołanie od uchwały, o której mowa w ust. 7, wnosi się do Komisji Nadzoru Audytowego, za pośrednictwem Krajowej Rady Biegłych Rewidentów, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia.
9. Krajowa Komisja Nadzoru określa, w formie uchwał, zatwierdzanych przez Komisję Nadzoru Audytowego:
1) tryb wyboru kontrolerów i wizytatorów;
2) zasady doskonalenia zawodowego kontrolerów i wizytatorów;
3) wzór protokołu kontroli przeprowadzanych przez kontrolerów i wizytatorów.
10. Kontrolerzy i wizytatorzy są odpowiednio zatrudniani lub powoływani spośród osób, które:
1) posiadają obywatelstwo polskie;
2) korzystają z pełni praw publicznych;
3) ukończyły studia wyższe w Rzeczypospolitej Polskiej lub zagraniczne studia wyższe uznawane w Rzeczypospolitej Polskiej za równorzędne;
4) mają nieposzlakowaną opinię;
5) posiadają autorytet, wiedzę oraz doświadczenie, które dają rękojmię prawidłowego przebiegu kontroli;
6) nie były skazane prawomocnym wyrokiem sądu za umyślnie popełnione przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.
11. Kontrolerzy i wizytatorzy przed przystąpieniem do kontroli składają oświadczenie, że w okresie dwóch lat przed rozpoczęciem kontroli nie byli i nie są zatrudnieni ani w inny sposób powiązani z kontrolowaną firmą audytorską, pod rygorem odpowiedzialności karnej za fałszywe oświadczenie. Informacja o złożeniu oświadczenia jest przekazywana do Komisji Nadzoru Audytowego.
12. Złożenie przez kontrolera lub wizytatora fałszywego oświadczenia lub zatajenie w nim informacji stanowi podstawę do rozwiązania przez Krajową Izbę Biegłych Rewidentów z kontrolerem umowy o pracę bez wypowiedzenia lub do rozwiązania umowy cywilnoprawnej z wizytatorem.
Art. 28. 1. Organy Krajowej Izby Biegłych Rewidentów są obowiązane doręczać Komisji Nadzoru Audytowego podjęte uchwały w terminie 14 dni od dnia ich uchwalenia.
2. Obsługę organizacyjno-kancelaryjną organów Krajowej Izby Biegłych Rewidentów zapewnia Biuro Krajowej Izby Biegłych Rewidentów.
Art. 29. 1. Statut Krajowej Izby Biegłych Rewidentów, zatwierdzany przez Komisję Nadzoru Audytowego, określa:
1) tryb tworzenia, zakres działania, strukturę organizacyjną, w tym funkcjonowanie regionalnych oddziałów Krajowej Izby Biegłych Rewidentów, tryb działania, sposób finansowania Krajowej Izby Biegłych Rewidentów oraz
2) sposób składania oświadczeń woli w imieniu Krajowej Izby Biegłych Rewidentów, w zakresie nieuregulowanym w ustawie.
2. Zmiana statutu Krajowej Izby Biegłych Rewidentów wymaga zatwierdzenia przez Komisję Nadzoru Audytowego.
Art. 30. 1. Krajowa Izba Biegłych Rewidentów wpłaca na rachunek budżetu państwa, w terminie do dnia 31 marca, 20 % opłat z tytułu nadzoru, o których mowa w art. 52 ust. 1 pkt 2, za rok poprzedni, należnych od firm audytorskich wykonujących czynności rewizji finansowej w jednostkach zainteresowania publicznego.
2. W przypadku niewywiązania się Krajowej Izby Biegłych Rewidentów z obowiązku, o którym mowa w ust. 1, Komisja Nadzoru Audytowego wydaje decyzję administracyjną określającą wysokość opłaty, która podlega egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
3. Od opłat z tytułu nadzoru niewpłaconych w terminie przez Krajową Izbę Biegłych Rewidentów pobiera się od Krajowej Izby Biegłych Rewidentów odsetki za zwłokę, na zasadach określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60, z późn. zm.[11])).
Rozdział 4
Odpowiedzialność dyscyplinarna biegłych rewidentów
Art. 31. 1. Biegły rewident podlega odpowiedzialności dyscyplinarnej za postępowanie sprzeczne z przepisami prawa, ze standardami rewizji finansowej, zasadami niezależności oraz z zasadami etyki zawodowej.
2. Karami dyscyplinarnymi są:
1) upomnienie;
2) nagana;
3) kara pieniężna;
4) zakaz wykonywania czynności rewizji finansowej na okres od roku do lat 3;
5) wydalenie z samorządu biegłych rewidentów.
3. Biegły rewident może być także, w związku z naruszeniami określonymi w ust. 1, zobowiązany do odbycia szkolenia.
4. Odbycie szkolenia, o którym mowa w ust. 3, powinno nastąpić do końca następnego roku kalendarzowego po uprawomocnieniu się orzeczenia. W razie nieodbycia szkolenia Krajowy Sąd Dyscyplinarny wymierza karę określoną w ust. 2 pkt 3 lub 4.
5. Karę pieniężną wymierza się w granicach od 5-krotności do 50-krotności rocznej składki członkowskiej. Wpływy z tytułu kar pieniężnych stanowią przychód Krajowej Izby Biegłych Rewidentów.
6. Kary upomnienia i nagany ulegają zatarciu po roku od uprawomocnienia się orzeczenia. Kara pieniężna ulega zatarciu po roku od dnia jej zapłaty.
7. Kara zakazu wykonywania czynności rewizji finansowej ulega zatarciu po 3 latach od upływu okresu, na który zakaz został orzeczony.
8. Kara wydalenia z samorządu biegłych rewidentów ulega zatarciu po 5 latach od dnia skreślenia z rejestru. Ponowny wpis można uzyskać po spełnieniu warunków określonych w art. 5 ust. 2.
9. Nałożenie kar, o których mowa w ust. 2 pkt 4 i 5, podlega ujawnieniu na stronie internetowej Krajowej Izby Biegłych Rewidentów.
Art. 32. 1. Stronami w postępowaniu dyscyplinarnym są oskarżyciel i obwiniony. Do postępowania na prawach strony może przystąpić również Komisja Nadzoru Audytowego lub pokrzywdzony.
2. Oskarżycielem w postępowaniu dyscyplinarnym jest Krajowy Rzecznik Dyscyplinarny lub jego zastępcy, z zastrzeżeniem art. 37 ust. 5.
3. Obwinionym jest biegły rewident, przeciwko któremu toczy się postępowanie dyscyplinarne.
4. Pokrzywdzonym jest osoba, której dobro prawne zostało bezpośrednio naruszone postępowaniem biegłego rewidenta w trakcie wykonywania czynności rewizji finansowej.
Art. 33. Obwiniony może ustanowić jednocześnie nie więcej niż trzech obrońców, spośród członków Krajowej Izby Biegłych Rewidentów, adwokatów lub radców prawnych, na każdym etapie postępowania.
Art. 34. Postępowanie dyscyplinarne toczy się niezależnie od postępowania karnego za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe stanowiące ten sam czyn. Postępowanie dyscyplinarne może być jednak zawieszone do czasu ukończenia postępowania karnego.
Art. 35. 1. W razie śmierci obwinionego przed zakończeniem postępowania dyscyplinarnego toczy się ono nadal, jeżeli zażąda tego, w terminie 2 miesięcy od dnia zgonu obwinionego, jego małżonek, krewny w linii prostej lub rodzeństwo.
2. Nie wszczyna się postępowania dyscyplinarnego, jeżeli od chwili popełnienia przewinienia dyscyplinarnego upłynęły 3 lata.
3. Jeżeli czyn zawiera znamiona przestępstwa lub przestępstwa skarbowego, przedawnienie przewinienia dyscyplinarnego nie następuje wcześniej niż przedawnienie przewidziane w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553, z późn. zm.[12])) albo w ustawie z dnia 10 września 1999 r. – Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765, z późn. zm.[13])) dla tego przestępstwa.
4. Karalność przewinienia dyscyplinarnego ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło 5 lat.
Art. 36. Postępowanie dyscyplinarne obejmuje:
1) dochodzenie dyscyplinarne;
2) postępowanie przed Krajowym Sądem Dyscyplinarnym;
3) postępowanie wykonawcze.
Art. 37. 1. Wszczęcie przez Krajowego Rzecznika Dyscyplinarnego dochodzenia dyscyplinarnego jest poprzedzone postępowaniem wyjaśniającym co do okoliczności skutkujących odpowiedzialnością dyscyplinarną.
2. Krajowy Rzecznik Dyscyplinarny wszczyna postępowanie wyjaśniające również na wniosek Komisji Nadzoru Audytowego, Krajowej Rady Biegłych Rewidentów, Krajowej Komisji Nadzoru lub Ministra Sprawiedliwości.
3. W razie zebrania przez Krajowego Rzecznika Dyscyplinarnego, w toku dochodzenia dyscyplinarnego, dowodów popełnienia przez biegłego rewidenta przewinienia dyscyplinarnego, Krajowy Rzecznik Dyscyplinarny, w terminie 14 dni od dnia zamknięcia dochodzenia dyscyplinarnego, sporządza wniosek o ukaranie i niezwłocznie wnosi go do Krajowego Sądu Dyscyplinarnego.
4. Obwiniony przed rozpoczęciem postępowania przed Krajowym Sądem Dyscyplinarnym może wnioskować o dobrowolne poddanie się karze.
5. W szczególnie uzasadnionym przypadku, w tym, jeżeli przewinienie dyscyplinarne godzi w interes publiczny, zadania przewidziane w ustawie dla Krajowego Rzecznika Dyscyplinarnego może wykonywać Komisja Nadzoru Audytowego.
Art. 38. 1. Po otrzymaniu wniosku o ukaranie przewodniczący Krajowego Sądu Dyscyplinarnego niezwłocznie wyznacza termin rozprawy i zawiadamia o nim wnioskodawcę, o którym mowa w art. 37 ust. 2, strony i ich pełnomocników oraz Komisję Nadzoru Audytowego.
2. Rozprawa przed Krajowym Sądem Dyscyplinarnym jest jawna dla biegłych rewidentów, chyba że zachodzą przewidziane w ustawie z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks postępowania karnego (Dz. U. Nr 89, poz. 555, z późn. zm.[14])) okoliczności skutkujące wyłączeniem jawności rozprawy. Przedstawiciel lub przedstawiciele Komisji Nadzoru Audytowego mogą być obecni na rozprawie również w przypadku wyłączenia jawności rozprawy.
Art. 39. Jeżeli w toku rozprawy zostanie ujawnione inne przewinienie, oprócz objętego wnioskiem o ukaranie, Krajowy Sąd Dyscyplinarny może wydać co do tego przewinienia orzeczenie tylko na wniosek Rzecznika Dyscyplinarnego i za zgodą obwinionego.
Art. 40. 1. Uzasadnienie orzeczenia Krajowego Sądu Dyscyplinarnego sporządza się na piśmie z urzędu, w terminie 14 dni od dnia ogłoszenia orzeczenia.
2. Orzeczenie, wraz z uzasadnieniem, doręcza się obwinionemu, Krajowemu Rzecznikowi Dyscyplinarnemu i Komisji Nadzoru Audytowego, a w przypadku wszczęcia postępowania dyscyplinarnego na wniosek, o którym mowa w art. 37 ust. 2, także odpowiednio Krajowej Radzie Biegłych Rewidentów, Krajowej Komisji Nadzoru lub Ministrowi Sprawiedliwości.
Art. 41. 1. Od orzeczeń Krajowego Sądu Dyscyplinarnego przysługuje obwinionemu, pokrzywdzonemu, Komisji Nadzoru Audytowego oraz Krajowemu Rzecznikowi Dyscyplinarnemu, a w przypadku wszczęcia postępowania dyscyplinarnego na wniosek, o którym mowa w art. 37 ust. 2, także Krajowej Radzie Biegłych Rewidentów, Krajowej Komisji Nadzoru lub Ministrowi Sprawiedliwości – odwołanie do właściwego, ze względu na miejsce zamieszkania obwinionego, sądu okręgowego – sądu pracy i ubezpieczeń społecznych, jako sądu pierwszej instancji – w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia wraz z uzasadnieniem.
2. Od orzeczeń sądu apelacyjnego skarga kasacyjna nie przysługuje.
Art. 42. Komisji Nadzoru Audytowego lub osobom przez nią upoważnionym przysługuje na każdym etapie postępowania prawo wglądu do akt i żądania informacji o wynikach postępowania dyscyplinarnego, jak również prawo żądania doręczenia prawomocnych orzeczeń dyscyplinarnych wraz z aktami sprawy.
Art. 43. 1. Koszty postępowania dyscyplinarnego ponosi Krajowa Izba Biegłych Rewidentów.
2. W przypadku prawomocnego ukarania, kosztami postępowania dyscyplinarnego obciąża się ukaranego biegłego rewidenta.
Art. 44. 1. Prawomocne orzeczenie o ukaraniu biegłego rewidenta podlega niezwłocznie wykonaniu.
2. Odpis prawomocnego orzeczenia, wraz z informacją o jego wykonaniu, umieszcza się w aktach ukaranego.
Art. 45. 1. Członkowie Krajowego Sądu Dyscyplinarnego w sprawowaniu swojej funkcji są niezawiśli i podlegają tylko przepisom prawa.
2. Krajowy Rzecznik Dyscyplinarny i jego zastępcy są niezawiśli w zakresie prowadzenia postępowania w sprawach odpowiedzialności dyscyplinarnej i podlegają tylko przepisom prawa.
Rozdział 5
Firmy audytorskie
Art. 47. Firmą audytorską może być wyłącznie jednostka, w której czynności rewizji finansowej wykonują biegli rewidenci, wpisana na listę firm audytorskich i prowadząca działalność w jednej z następujących form:
1) biegły rewident prowadzący działalność gospodarczą we własnym imieniu i na własny rachunek;
2) spółka cywilna, spółka jawna lub spółka partnerska, w której większość głosów posiadają biegli rewidenci lub firmy audytorskie, zatwierdzeni co najmniej w jednym państwie Unii Europejskiej; w spółkach, w których powołano zarząd, większość członków zarządu stanowią biegli rewidenci zatwierdzeni co najmniej w jednym państwie Unii Europejskiej; jeżeli zarząd składa się z nie więcej niż 2 osób, co najmniej jedną z nich jest biegły rewident;
3) spółka komandytowa, w której komplementariuszami są wyłącznie biegli rewidenci lub firmy audytorskie, zatwierdzeni co najmniej w jednym państwie Unii Europejskiej;
4) spółka kapitałowa, spółdzielnia lub spółdzielczy związek rewizyjny, które spełniają następujące wymagania:
a) większość członków zarządu stanowią biegli rewidenci zatwierdzeni co najmniej w jednym państwie Unii Europejskiej; jeżeli zarząd składa się z nie więcej niż 2 osób, jedną z nich jest biegły rewident,
b) większość głosów na walnym zgromadzeniu posiadają biegli rewidenci lub firmy audytorskie, zatwierdzeni co najmniej w jednym państwie Unii Europejskiej,
c) większość w organach nadzorczych stanowią biegli rewidenci zatwierdzeni co najmniej w jednym państwie Unii Europejskiej.
Art. 48. 1. Podstawowym przedmiotem działalności firmy audytorskiej jest wykonywanie czynności rewizji finansowej.
2. Przedmiotem działalności firmy audytorskiej, oprócz wykonywania czynności rewizji finansowej, może być:
1) usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych i podatkowych;
2) doradztwo podatkowe;
3) prowadzenie postępowania upadłościowego lub likwidacyjnego;
4) działalność wydawnicza lub szkoleniowa w zakresie rachunkowości, rewizji finansowej i podatków;
5) wykonywanie ekspertyz lub opinii ekonomiczno-finansowych;
6) świadczenie usług atestacyjnych, doradztwa lub zarządzania, wymagających posiadania wiedzy z dziedziny rachunkowości lub rewizji finansowej;
7) świadczenie usług przewidzianych standardami rewizji finansowej, a także innych usług zastrzeżonych w odrębnych przepisach do wykonywania przez biegłych rewidentów.
Art. 49. 1. Firma audytorska jest obowiązana do opracowania oraz skutecznego wdrożenia systemu wewnętrznej kontroli jakości, zgodnie z zasadami, o których mowa w art. 21 ust. 2 pkt 3 lit. b.
2. Firma audytorska jest obowiązana dbać o przestrzeganie zasad etyki zawodowej, zasad niezależności oraz standardów rewizji finansowej przez biegłych rewidentów przeprowadzających czynności rewizji finansowej w imieniu firmy audytorskiej.
3. Firma audytorska jest obowiązana, w ciągu dwóch miesięcy po upływie roku kalendarzowego, przekazać:
1) Krajowej Radzie Biegłych Rewidentów pisemne sprawozdanie zawierające:
a) określenie nazw, siedzib oraz form organizacyjno-prawnych jednostek, w których przeprowadzono poszczególne czynności rewizji finansowej, podstawowe dane o biegłych rewidentach (imię, nazwisko, numer biegłego rewidenta w rejestrze) wykonujących te czynności oraz daty i rodzaje wydanych opinii i raportów,
b) informacje dotyczące liczby przeprowadzonych obligatoryjnych i fakultatywnych poszczególnych czynności rewizji finansowej,
c) wykaz i rodzaj świadczonych usług, o których mowa w art. 48 ust. 2,
d) informacje o odbywanych przez kandydatów na biegłych rewidentów aplikacjach i praktykach w firmie audytorskiej,
e) informacje o wysokości rocznych opłat, o których mowa w art. 52 ust. 1 pkt 2;
2) Komisji Nadzoru Audytowego pisemną informację o osiągniętych przychodach,z podziałem na poszczególne czynności rewizji finansowej wraz z informacjąw zakresie naliczania wynagrodzenia za czynności rewizji finansowej.
Art. 50. 1 Firma audytorska jest obowiązana do posiadania ważnej umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu wykonywania czynności rewizji finansowej w okresie od dnia wpisania do dnia skreślenia z listy.
2. W przypadku świadczenia usług, o których mowa w art. 48 ust. 2, firma audytorska jest obowiązana do zawarcia umowy odpowiedzialności cywilnej również z tytułu wykonywania tych usług.
3. Minister właściwy do spraw instytucji finansowych, po zasięgnięciu opinii Krajowej Rady Biegłych Rewidentów oraz Polskiej Izby Ubezpieczeń, określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowy zakres ubezpieczenia obowiązkowego, o którym mowa w ust. 1, termin powstania obowiązku ubezpieczenia oraz minimalną sumę gwarancyjną, biorąc w szczególności pod uwagę specyfikę wykonywanego zawodu oraz zakres realizowanych zadań.
Art. 51. 1. Firma audytorska ponosi odpowiedzialność za szkodę spowodowaną swoim działaniem lub zaniechaniem.
2. Kwota odszkodowania z tytułu odpowiedzialności firm audytorskich badających:
1) jednostki zainteresowania publicznego – nie może przekraczać mniejszej kwoty z dwóch: 20-krotności wynagrodzenia ustalonego w umowie wykonania czynności rewizji finansowej lub kwoty 12 000 000 zł;
2) pozostałe jednostki – nie może przekraczać mniejszej kwoty z dwóch: 10-krotności wynagrodzenia ustalonego w umowie wykonania czynności rewizji finansowej lub kwoty 3 000 000 zł.
3. Ograniczenie odpowiedzialności nie dotyczy przypadków umyślnego naruszenia obowiązków zawodowych przez biegłego rewidenta.
Art. 52. 1. Firma audytorska jest obowiązana:
1) wnieść, z tytułu wpisu na listę firm audytorskich, opłatę w wysokości nieprzekraczającej 50 % przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za poprzedni rok kalendarzowy;
2) wnosić opłatę roczną z tytułu nadzoru w wysokości nie wyższej niż 2 % rocznych przychodów z tytułu wykonywania czynności rewizji finansowej, jednak nie mniej niż 20 % przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za poprzedni rok kalendarzowy.
2. Opłaty, o których mowa w ust. 1, stanowią przychód Krajowej Izby Biegłych Rewidentów, z zastrzeżeniem art. 30.
Art. 53. 1. Krajowa Rada Biegłych Rewidentów prowadzi listę firm audytorskich, zwaną dalej „listą”.
2. Wpisu na listę dokonuje się na wniosek zawierający udokumentowane dane, o których mowa w ust. 3 pkt 2 – 10, po złożeniu oświadczenia o zdolności do prowadzenia działalności, podpisanego przez członków zarządu, a w przypadku braku zarządu, przez właścicieli lub wspólników oraz po wniesieniu opłaty, o której mowa w art. 52 ust. 1 pkt 1.
3. Lista obejmuje następujące dane:
1) numer wpisu do rejestru;
2) pełną i skróconą nazwę oraz adres siedziby firmy audytorskiej;
3) formę organizacyjno-prawną;
4) nazwiska i imiona właścicieli lub wspólników, członków zarządu oraz członków organów nadzorczych;
5) adresy służbowe właścicieli lub wspólników, członków zarządu oraz członków organów nadzorczych;
6) nazwiska, imiona i numery w rejestrze wszystkich biegłych rewidentów zatrudnionych w firmie audytorskiej lub z nią powiązanych jako wspólnicy lub w inny sposób;
7) adresy oddziałów firmy audytorskiej;
8) informację o członkostwie w sieci oraz wykaz nazw i adresów firm audytorskich w sieci oraz jednostek powiązanych z firmą audytorską lub też wskazanie miejsca, w którym informacje te są publicznie dostępne;
9) adres strony internetowej firmy audytorskiej;
10) numer w rejestrze nadany firmie audytorskiej przez organ rejestrujący innego państwa oraz nazwę tego organu;
11) adres Komisji Nadzoru Audytowego.
4. Do zgłaszania zmian związanych z wpisem na listę stosuje się odpowiednio art. 10 ust. 7.
5. Wpis na listę uważa się za dokonany, jeżeli Komisja Nadzoru Audytowego nie sprzeciwi się wpisowi w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały o wpisie na listę. Komisja Nadzoru Audytowego wyraża sprzeciw w formie decyzji administracyjnej.
6. Lista jest prowadzona w formie elektronicznej i jest dostępna na stronie internetowej Krajowej Izby Biegłych Rewidentów.
Art. 54. 1. Skreślenie firmy audytorskiej z listy następuje:
1) na wniosek firmy audytorskiej;
2) w razie niespełnienia obowiązku określonego w art. 49 ust. 3 pkt 2 i w art. 61 ust. 4;
3) w razie nieuregulowania rocznej opłaty z tytułu nadzoru, o której mowa w art. 52 ust. 1 pkt 2;
4) w razie niezawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, o której mowa w art. 50;
5) w razie niepoddania się kontroli, o której mowa w art. 26 ust. 2 lub 10 oraz w art. 74 ust. 1;
6) w przypadkach, o których mowa w art. 27 ust. 1 pkt 3 lit. c oraz w art. 83 ust. 1 pkt 2 lit. c.
2. Firma audytorska skreślona z listy z przyczyn, o których mowa w ust. 1 pkt 2 – 6, może być ponownie wpisana na listę, jeżeli od dnia skreślenia upłynęło nie mniej niż 5 lat. Przepis art. 53 ust. 2 stosuje się odpowiednio.
Art. 55. 1. Do uchwał Krajowej Rady Biegłych Rewidentów w przedmiocie wpisu lub skreślenia z listy mają zastosowanie przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego.
2. Odwołanie od uchwały, o której mowa w ust. 1, wnosi się do Komisji Nadzoru Audytowego, za pośrednictwem Krajowej Rady Biegłych Rewidentów, w terminie 14 dni od dnia jej doręczenia.
Rozdział 6
Warunki i zasady wykonywania czynności rewizji finansowej
Art. 56. 1. Biegły rewident, wykonując czynności rewizji finansowej, jest obowiązany do przestrzegania zasad etyki zawodowej biegłych rewidentów, w tym w szczególności uczciwości, obiektywizmu, zawodowych kompetencji i należytej staranności oraz zachowania tajemnicy.
2. Czynności rewizji finansowej przeprowadza biegły rewident spełniający warunki do wyrażenia bezstronnej i niezależnej opinii lub raportu.
3. Bezstronność i niezależność nie jest zachowana, jeżeli biegły rewident:
1) posiada udziały, akcje lub inne tytuły własności w jednostce, w której wykonuje czynności rewizji finansowej, lub w jednostce z nią powiązanej, z wyłączeniem udziału w spółdzielni mieszkaniowej;
2) jest lub był w ostatnich 3 latach przedstawicielem prawnym (pełnomocnikiem), członkiem organów nadzorujących, zarządzających, administrujących lub pracownikiem jednostki, w której wykonuje lub wykonywał czynności rewizji finansowej, albo jednostki z nią powiązanej;
3) w ostatnich 3 latach uczestniczył w prowadzeniu ksiąg rachunkowych lub sporządzaniu sprawozdania finansowego jednostki, w której wykonywał czynności rewizji finansowej;
4) osiągnął chociażby w jednym roku, w ciągu ostatnich 5 lat, co najmniej 20 % przychodu rocznego z tytułu świadczenia usług na rzecz jednostki, w której wykonywał czynności rewizji finansowej, lub jednostki z nią powiązanej; nie dotyczy to pierwszego roku działalności biegłego rewidenta;
5) jest małżonkiem, krewnym lub powinowatym w linii prostej do drugiego stopnia lub jest związany z tytułu opieki, przysposobienia lub kurateli z osobą będącą członkiem organów nadzorujących, zarządzających lub administrujących jednostki, w której wykonuje czynności rewizji finansowej, albo zatrudnia do wykonywania czynności rewizji finansowej takie osoby;
6) uczestniczy w podejmowaniu decyzji przez jednostkę, w której wykonuje czynności rewizji finansowej w zakresie mającym związek ze świadczonymi usługami;
7) z innych powodów, po przeprowadzeniu czynności zmierzających do wyeliminowania powstałych zagrożeń, nie może sporządzić bezstronnej i niezależnej opinii lub raportu.
4. Zasady bezstronności i niezależności, określone w ust. 3, stosuje się odpowiednio do firm audytorskich, a także członków zarządu i organów nadzorczych tych firm lub innych osób wykonujących czynności rewizji finansowej oraz do sieci.
5. Biegły rewident oraz firma audytorska są obowiązani do zamieszczenia w dokumentacji rewizyjnej oświadczeń w sprawie bezstronności i niezależności, a w przypadku wystąpienia zagrożeń, do udokumentowania wszelkich zagrożeń utraty niezależności oraz czynności zastosowanych w celu ograniczenia tych zagrożeń.
Art. 57. Właściciel lub wspólnicy, członkowie zarządu oraz organów nadzorczych firmy audytorskiej lub jednostki powiązanej z tą firmą nie mogą ingerować w przeprowadzanie przez biegłego rewidenta czynności rewizji finansowej w sposób zagrażający jego niezależności i obiektywizmowi.
Art. 58. 1. Biegły rewident, który w związku z wykonywaniem czynności rewizji finansowej dowiedział się o przyjęciu korzyści majątkowej lub osobistej albo jej obietnicy przez funkcjonariusza publicznego z państwa Unii Europejskiej lub z państwa trzeciego, jest obowiązany zawiadomić niezwłocznie o tym fakcie organ powołany do ścigania przestępstw.
2. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, ciąży na biegłym rewidencie również wtedy, gdy dowiedział się on, w związku z wykonywaniem czynności rewizji finansowej, o udzieleniu albo obietnicy udzielenia funkcjonariuszowi publicznemu, o którym mowa w ust. 1, korzyści majątkowej lub osobistej.
Art. 59. 1. Biegły rewident i firma audytorska są obowiązani zachować w tajemnicy wszystkie informacje i dokumenty związane z wykonywaniem czynności rewizji finansowej. Obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej nie jest ograniczony w czasie.
2. Członkowie organów Krajowej Izby Biegłych Rewidentów oraz kontrolerzy i wizytatorzy, o których mowa w art. 26 ust. 4, są obowiązani zachować w tajemnicy wszystkie informacje i dokumenty, w których posiadanie weszli w związku z zajmowanym stanowiskiem, wykonywanymi zadaniami lub przeprowadzanymi kontrolami.
3. Do przestrzegania tajemnicy zawodowej są obowiązane również inne osoby, którym udostępniono informacje objęte tą tajemnicą, chyba że na ich ujawnienie zezwala przepis ustawy szczególnej.
4. Nie narusza obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej złożenie zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa oraz udzielanie informacji w przypadkach określonych w ustawie lub w odrębnych przepisach.
5. Nie narusza obowiązku zachowania tajemnicy zawodowej udostępnienie dokumentacji i informacji z wykonania czynności rewizji finansowej w związku z toczącymi się postępowaniami przed organami Krajowej Izby Biegłych Rewidentów.
Art. 60. Uzyskiwane przez biegłych rewidentów i firmy audytorskie wynagrodzenie za wykonywanie czynności rewizji finansowej nie może być:
1) uzależnione od wyniku czynności rewizji finansowej;
2) kształtowane przez świadczenie dodatkowych usług na rzecz jednostki.
Art. 61. 1. Biegły rewident grupy odpowiada za badanie skonsolidowanego sprawozdania finansowego.
2. Biegły rewident grupy powinien udokumentować wyniki własnej pracy rewizyjnej oraz przeglądu pracy wykonanej przez biegłego rewidenta lub firmę audytorską badającą sprawozdanie finansowe istotnej jednostki wchodzącej w skład grupy kapitałowej.
3. Zebrana i opracowana dokumentacja rewizyjna z badania skonsolidowanego sprawozdania finansowego powinna umożliwić przeprowadzenie kontroli pracy biegłego rewidenta grupy.
4. Firma audytorska badająca sprawozdanie finansowe jednostki wchodzącej w skład grupy kapitałowej ma obowiązek udostępnić dokumentację rewizyjną z tego badania biegłemu rewidentowi grupy.
5. W przypadku gdy badanie istotnej jednostki wchodzącej w skład grupy kapitałowej przeprowadza biegły rewident lub firma audytorska z państwa trzeciego, z którym nie zawarto porozumienia, o którym mowa w art. 102 ust. 1, biegły rewident grupy jest obowiązany, na żądanie Komisji Nadzoru Audytowego, dostarczyć dokumentację rewizyjną z badania przeprowadzonego przez biegłego rewidenta z państwa trzeciego.
6. W celu zapewnienia dostarczenia dokumentacji, o której mowa w ust. 5, biegły rewident grupy powinien posiadać tę dokumentację lub też zapewnić sobie odpowiedni i nieograniczony do niej dostęp na żądanie lub podjąć inne stosowne działania.
7. W sytuacji gdy przepisy prawa obowiązującego w państwie trzecim lub inne przeszkody uniemożliwiają przekazanie dokumentacji rewizyjnej przez biegłego rewidenta z państwa trzeciego, dokumentacja biegłego rewidenta grupy powinna zawierać dowody, że podjął on stosowne działania w celu uzyskania dostępu do tej dokumentacji rewizyjnej, a w przypadku wystąpienia przeszkód innych niż przepisy obowiązującego prawa, dowody na ich istnienie.
Art. 62. Jeżeli w trakcie wykonywania czynności rewizji finansowej wystąpi konieczność zastąpienia jednego biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej przez innego biegłego rewidenta lub firmę audytorską, zastępowany biegły rewident lub firma audytorska udostępnia nowemu biegłemu rewidentowi lub firmie audytorskiej konieczne informacje i wyjaśnienia.
Rozdział 7
Nadzór publiczny
Art. 63. 1. Tworzy się Komisję Nadzoru Audytowego.
2. Komisja Nadzoru Audytowego sprawuje nadzór publiczny nad:
1) wykonywaniem zawodu biegłego rewidenta;
2) działalnością firm audytorskich;
3) działalnością Krajowej Izby Biegłych Rewidentów.
Art. 64. Większość członków Komisji Nadzoru Audytowego co najmniej przez 3 lata przed powołaniem w skład Komisji Nadzoru Audytowego ani w trakcie trwania kadencji nie może:
1) wykonywać czynności rewizji finansowej;
2) mieć prawa głosu w firmie audytorskiej;
3) być członkiem zarządu lub rady nadzorczej firmy audytorskiej.
Art. 65.1. Do zadań Komisji Nadzoru Audytowego należy:
1) zatwierdzanie uchwał organów Krajowej Izby Biegłych Rewidentów w przypadkach określonych w ustawie;
2) zatwierdzanie rocznych planów kontroli, sporządzanych przez Krajową Komisję Nadzoru, dotyczących wykonywania zawodu przez biegłych rewidentów i działalności firm audytorskich wykonujących czynności rewizji finansowej w jednostkach zainteresowania publicznego;
3) przeprowadzanie kontroli oraz uczestniczenie w kontrolach, o których mowa w art. 26 ust. 3;
4) rejestrowanie biegłych rewidentów i firm audytorskich z państw trzecich;
5) zaskarżanie do sądu administracyjnego uchwał organów Krajowej Izby Biegłych Rewidentów niepodlegających zatwierdzeniu, które naruszają przepisy prawa lub godzą w interes publiczny lub też mają znamiona pomyłki lub błędu – w terminie 30 dni od dnia doręczenia uchwał;
6) rozpatrywanie odwołań od uchwał organów Krajowej Izby Biegłych Rewidentów, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego;
7) przeprowadzanie kontroli dokumentacji stanowiącej podstawę podjęcia przez Krajową Radę Biegłych Rewidentów uchwał dotyczących wpisu biegłych rewidentów do rejestru lub wpisu firm audytorskich na listę;
8) zatwierdzanie kandydatów na kontrolerów przed ich zatrudnieniem oraz kontrolerów wyznaczonych do poszczególnych kontroli, o których mowa w art. 26 ust. 3 pkt 1;
9) prowadzenie współpracy międzynarodowej, w tym w szczególności z Komisją Europejską, z organami nadzoru z innych państw Unii Europejskiej oraz państw trzecich;
10) dokonywanie kontroli naliczonego wynagrodzenia za czynności rewizji finansowej;
11) wykonywanie innych zadań określonych w ustawie oraz innych czynności niezbędnych do prawidłowej realizacji tych zadań.
2. Zaskarżenie przez Komisję Nadzoru Audytowego do sądu administracyjnego uchwał organów Krajowej Izby Biegłych Rewidentów wstrzymuje ich wykonanie.
3. Komisja Nadzoru Audytowego może żądać udzielenia informacji, wyjaśnień i przekazania dokumentów niezbędnych do wykonywania zadań.
4. Komisja Nadzoru Audytowego opracowuje, do końca każdego roku kalendarzowego, informację na temat planowanych działań w zakresie nadzoru publicznego na rok następny, która podlega publikacji na stronie internetowej Ministerstwa Finansów.
5. Komisja Nadzoru Audytowego opracowuje, do dnia 30 kwietnia następnego roku, roczne sprawozdanie obejmujące kompleksową informację o funkcjonowaniu systemu zapewnienia jakości, o wynikach postępowań dyscyplinarnych wobec biegłych rewidentów oraz o karach nałożonych na firmy audytorskie, z uwzględnieniem informacji, o której mowa w ust. 4. Sprawozdanie podlega publikacji na stronie internetowej Ministerstwa Finansów.
6. Organy Krajowej Izby Biegłych Rewidentów są obowiązane przedłożyć Komisji Nadzoru Audytowego dane niezbędne do sporządzenia informacji, o której mowa w ust. 4, i sprawozdania, o którym mowa w ust. 5.
Art. 66. 1. W skład Komisji Nadzoru Audytowego wchodzi 9 członków.
2. Członkami Komisji Nadzoru Audytowego są:
1) dwóch przedstawicieli Ministra Finansów, w tym sekretarz lub podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów jako przewodniczący;
2) dwóch przedstawicieli Komisji Nadzoru Finansowego – jeden z nich jako zastępca przewodniczącego;
3) przedstawiciel Ministra Sprawiedliwości;
4) dwóch przedstawicieli Krajowej Izby Biegłych Rewidentów rekomendowanych przez Krajową Radę Biegłych Rewidentów;
5) przedstawiciel organizacji pracodawców;
6) przedstawiciel Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A.
3. Członkowie Komisji Nadzoru Audytowego uczestniczą osobiście w jej posiedzeniach.
4. Komisja Nadzoru Audytowego wykonuje swoje zadania przy pomocy komórki organizacyjnej w urzędzie obsługującym Ministra Finansów odpowiedzialnej za rachunkowość i rewizję finansową.
Art. 67. 1. Członków Komisji Nadzoru Audytowego powołuje Minister Finansów, spośród osób, które:
1) posiadają obywatelstwo polskie;
2) korzystają z pełni praw publicznych;
3) ukończyły studia wyższe w Rzeczypospolitej Polskiej lub zagraniczne studia wyższe uznawane w Rzeczypospolitej Polskiej za równorzędne;
4) mają nieposzlakowaną opinię;
5) posiadają autorytet, wiedzę oraz doświadczenie w zakresie istotnym dla rewizji finansowej, które dają rękojmię prawidłowego wykonywania zadań;
6) nie były skazane prawomocnym wyrokiem sądu za umyślnie popełnione przestępstwo lub przestępstwo skarbowe.
2. Do członków Komisji Nadzoru Audytowego stosuje się odpowiednioprzepisy art. 59 ust. 2.
Art. 68. 1. Kadencja Komisji Nadzoru Audytowego trwa 4 lata.
2. W przypadku śmierci albo odwołania członka Komisji Nadzoru Audytowego przed upływem kadencji, Minister Finansów powołuje w jego miejsce nowego członka Komisji Nadzoru Audytowego. Kadencja osoby powołanej w miejsce odwołanego członka Komisji Nadzoru Audytowego kończy się wraz z upływem kadencji Komisji Nadzoru Audytowego.
3. Odwołanie członka Komisji Nadzoru Audytowego przed upływem kadencji może nastąpić:
1) na jego wniosek;
2) na wniosek organu lub instytucji, które zgłosiły jego kandydaturę;
3) z urzędu, w przypadku niespełnienia któregokolwiek z warunków, o których mowa w art. 67 ust. 1 pkt 1 – 2 oraz 4 – 6.
Art. 69. 1. Komisja Nadzoru Audytowego działa na posiedzeniach plenarnych, którymi kieruje jej przewodniczący, a w przypadku jego nieobecności zastępca przewodniczącego.
2. Przewodniczący Komisji Nadzoru Audytowego albo zastępca przewodniczącego zwołuje jej posiedzenia co najmniej raz w miesiącu.
Art. 70. 1. Komisja Nadzoru Audytowego w zakresie swojej właściwości podejmuje uchwały, w tym wydaje decyzje administracyjne i postanowienia.
2. Komisja Nadzoru Audytowego podejmuje uchwały zwykłą większością głosów, w głosowaniu jawnym, w obecności co najmniej czterech osób wchodzących w jej skład, w tym przewodniczącego albo jego zastępcy; w razie równej liczby głosów rozstrzyga głos przewodniczącego albo jego zastępcy.
3. Uchwały Komisji Nadzoru Audytowego podpisują wszyscy jej członkowie obecni na posiedzeniu. Decyzje administracyjne podpisuje w imieniu Komisji Nadzoru Audytowego jej przewodniczący lub zastępca przewodniczącego.
4. Szczegółową organizację i tryb pracy Komisji Nadzoru Audytowego określa jej regulamin uchwalony przez nią na jej pierwszym posiedzeniu.
5. Do postępowania Komisji Nadzoru Audytowego i przed Komisją Nadzoru Audytowego stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Art. 71. 1. Członkowie Komisji Nadzoru Audytowego otrzymują miesięczne wynagrodzenie za udział w jej posiedzeniach. Wynagrodzenie nie może przekroczyć przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego za poprzedni rok kalendarzowy. Wysokość wynagrodzenia dla poszczególnych członków określa Minister Finansów w akcie powołania w skład Komisji Nadzoru Audytowego.
2. Środki finansowe na pokrycie kosztów wynagrodzeń, o których mowa w ust. 1, są finansowane z budżetu państwa.
Art. 72. 1. Komisja Nadzoru Audytowego, w terminie 30 dni od dnia otrzymania uchwały, o której mowa w art. 65 ust. 1 pkt 1, zatwierdza uchwałę bądź, stwierdzając, że narusza ona przepisy prawa lub godzi w interes publiczny lub też ma znamiona pomyłki lub błędu, przedstawia swoje zastrzeżenia.
2. Komisja Nadzoru Audytowego zatwierdza, w terminie 30 dni, ponownie przedstawioną jej uchwałę uwzględniającą zastrzeżenia bądź odmawia zatwierdzenia uchwały, która nie uwzględnia zastrzeżeń.
3. Zatwierdzenie uchwały i odmowa zatwierdzenia uchwały następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Art. 73. 1. Od decyzji administracyjnej wydanej w pierwszej instancji przez Komisję Nadzoru Audytowego strona może złożyć, zgodnie z przepisem art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.
2. Od decyzji rozstrzygającej wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy przysługuje prawo do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na zasadach określonych w odrębnych przepisach.
Art. 74. 1. W razie powzięcia informacji o nieprawidłowościach lub w razie potrzeby weryfikacji pisemnej informacji, o której mowa w art. 49 ust. 3 pkt 2, może być przeprowadzona kontrola wykonywania zawodu przez biegłych rewidentów i działalności firm audytorskich.
2. Kontrola, o której mowa w ust. 1, jest prowadzona na podstawie imiennego upoważnienia udzielonego przez Komisję Nadzoru Audytowego pracownikom zatrudnionym w komórce organizacyjnej urzędu obsługującego Ministra Finansów odpowiedzialnej za rachunkowość i rewizję finansową.
3. Do pracowników, o których mowa w ust. 2, stosuje się odpowiednio przepisy art. 59 ust. 2.
4. Kontrole są przeprowadzane w zakresie, o którym mowa w art. 26 ust. 2 oraz w art. 65 ust. 1 pkt 10.
5. Z przeprowadzonej kontroli jest sporządzany, w terminie 30 dni od zakończenia kontroli, protokół kontroli, który jest przekazywany firmie audytorskiej.
6. Firmie audytorskiej przysługuje prawo złożenia zastrzeżeń do protokołu kontroli, w terminie 14 dni od jego otrzymania.
7. Do pracowników, o których mowa w ust. 2, przepisy art. 27 ust. 10 stosuje się odpowiednio.
8. Pracownicy, o których mowa w ust. 2, przed przystąpieniem do kontroli, składają oświadczenie, że w okresie dwóch lat przed rozpoczęciem kontroli nie byli i nie są zatrudnieni ani w inny sposób powiązani z kontrolowaną firmą audytorską, pod groźbą kary przewidzianej w odrębnych przepisach za poświadczenie nieprawdy.
Art. 75. 1. Czynności kontrolne podejmowane przez osobę przeprowadzającą kontrolę są wykonywane po okazaniu legitymacji służbowej oraz doręczeniu imiennego upoważnienia.
2. Upoważnienie, o którym mowa w ust. 1, zawiera co najmniej:
1) wskazanie podstawy prawnej;
2) oznaczenie organu kontroli;
3) datę i miejsce wystawienia;
4) imię i nazwisko osoby przeprowadzającej (osób przeprowadzających) kontrolę uprawnionej do wykonania kontroli oraz numer jej legitymacji służbowej, a także osób, o których mowa w art. 26 ust. 6, jeżeli będą brać udział w czynnościach kontrolnych;
5) wskazanie kontrolowanego;
6) określenie zakresu przedmiotowego kontroli;
7) wskazanie daty rozpoczęcia i przewidywanego terminu zakończenia kontroli;
8) podpis osoby udzielającej upoważnienia z podaniem zajmowanego stanowiska lub funkcji;
9) pouczenie o prawach i obowiązkach kontrolowanego.
3. Zmiana zakresu przedmiotowego kontroli, terminu oraz osoby przeprowadzającej kontrolę wymaga wystawienia nowego upoważnienia do przeprowadzenia kontroli.
4. Osoba przeprowadzająca kontrolę powinna pouczyć kontrolowanego o przysługującym prawie zgłoszenia zastrzeżeń do protokołu oraz o prawie odmowy podpisania protokołu, a kontrolowany powinien pouczenie podpisać.
5. Do przeprowadzania kontroli, o których mowa w art. 74, mają zastosowanie przepisy rozdziału 5 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (Dz. U. z 2007 r. Nr 155, poz. 1095, z późn. zm.[15])).
Art. 76. Osoba przeprowadzająca kontrolę, w zakresie wynikającym z upoważnienia, jest uprawniona do:
1) wstępu do wszystkich pomieszczeń kontrolowanego;
2) wglądu do wszelkich dokumentów kontrolowanego;
3) sporządzania uwierzytelnionych kopii, odpisów lub wyciągów z dokumentów oraz zestawień i danych niezbędnych do przeprowadzenia kontroli;
4) wglądu do danych zawartych w systemie informatycznym kontrolowanego oraz sporządzenia kopii lub wyciągów z tych danych, w tym w formie elektronicznej;
5) żądania udzielania ustnych lub pisemnych wyjaśnień w zakresie objętym kontrolą, w terminie przez nią wyznaczonym, oraz zapewnienia terminowego udzielania wyjaśnień przez pracowników;
6) żądania zapewnienia warunków i środków będących w dyspozycji kontrolowanego niezbędnych do sprawnego przeprowadzania kontroli;
7) żądania zapewnienia nienaruszalności zabezpieczonych przez kontrolującego materiałów pozostawionych na przechowanie u kontrolowanego.
Art. 77. 1. Osoba przeprowadzająca kontrolę podlega wyłączeniu od udziału w kontroli, jeżeli ustalenia kontroli mogłyby oddziaływać na jej prawa lub obowiązki albo prawa lub obowiązki jej małżonka lub osoby pozostającej z nią faktycznie we wspólnym pożyciu, krewnych i powinowatych do drugiego stopnia albo osób związanych z nią z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli.
2. Powody wyłączenia trwają mimo ustania małżeństwa, wspólnego pożycia, przysposobienia, opieki lub kurateli.
3. Osoba przeprowadzająca kontrolę może być wyłączona również w razie stwierdzenia innych przyczyn, które mogłyby wywołać wątpliwości co do jej bezstronności.
4. Jeżeli okoliczności, o których mowa w ust. 1 i 3, ujawnią się w toku kontroli, osoba przeprowadzająca kontrolę powstrzymuje się od dalszych czynności i zawiadamia o tym niezwłocznie Komisję Nadzoru Audytowego.
5. Wyłączona osoba przeprowadzająca kontrolę podejmuje jedynie czynności niecierpiące zwłoki ze względu na interes publiczny lub ważny interes kontrolowanego.
6. O wyłączeniu od udziału w kontroli postanawia Komisja Nadzoru Audytowego z urzędu albo na wniosek kontrolowanego lub na wniosek osoby przeprowadzającej kontrolę.
7. Komisja Nadzoru Audytowego, postanawiając o wyłączeniu osoby przeprowadzającej kontrolę, wyznacza na jej miejsce nową osobę przeprowadzającą kontrolę.
Art. 78. 1. Kontrola jest przeprowadzana w siedzibie kontrolowanego lub w miejscu wykonywania działalności, w godzinach pracy lub w czasie faktycznego wykonywania działalności przez kontrolowanego.
2. Kontrolowany lub upoważniona przez niego osoba uczestniczy w czynnościach kontrolnych.
3. W okresie trwania kontroli kontrolowany wypełnia obowiązki, o których mowa w art. 76, w terminach i formach wskazanych przez osobę przeprowadzającą kontrolę.
Art. 79. 1. Ustaleń kontroli dokonuje się na podstawie dowodów.
2. Do dowodów zalicza się:
1) dokumenty;
2) dane i informacje umieszczone w systemach informatycznych kontrolowanego;
3) ustne lub pisemne wyjaśnienia w zakresie objętym kontrolą;
4) oświadczenia osób trzecich;
5) wyniki oględzin;
6) inne materiały, które mogą przyczynić się do stwierdzenia stanu faktycznego w zakresie objętym kontrolą.
3. Informacje pisemne sporządzane przez kontrolowanego na potrzeby przeprowadzanej kontroli powinny być podpisane przez osoby upoważnione. W przypadku odmowy podpisania, osoba przeprowadzająca kontrolę sporządza adnotację.
4. Zgodność z oryginałem odpisów, kserokopii i wyciągów z dokumentów potwierdza osoba upoważniona do reprezentowania kontrolowanego.
5. W razie niebezpieczeństwa utraty dowodów osoba przeprowadzająca kontrolę może wskazać sposób zabezpieczenia dowodów przez przechowywanie ich w miejscu prowadzenia działalności przez kontrolowanego w oddzielnym, zamkniętym i opieczętowanym pomieszczeniu.
6. O zwolnieniu dowodów spod zabezpieczenia decyduje osoba przeprowadzająca kontrolę.
Art. 80. 1. Z przeprowadzonych kontroli osoby przeprowadzające kontrole sporządzają, w terminie 30 dni od dnia zakończenia kontroli, protokół kontroli, który jest przekazywany kontrolowanemu.
2. Protokół kontroli zawiera w szczególności:
1) nazwę i adres kontrolowanego;
2) wskazanie jednostek organizacyjnych kontrolowanego objętych kontrolą;
3) imiona i nazwiska oraz stanowiska służbowe osób przeprowadzających kontrolę;
4) datę upoważnienia do przeprowadzenia kontroli oraz wzmianki o jego zmianach;
5) określenie przedmiotowego zakresu kontroli;
6) określenie dnia rozpoczęcia i zakończenia kontroli;
7) imiona i nazwiska oraz stanowiska służbowe osób składających oświadczenia oraz udzielających informacji i wyjaśnień w trakcie przeprowadzania kontroli;
8) opis wykonanych czynności kontrolnych oraz ustaleń faktycznych i opis stwierdzonych nieprawidłowości oraz ich zakres;
9) opis załączników, z podaniem nazwy każdego załącznika;
10) pouczenie kontrolowanego o przysługującym prawie zgłoszenia zastrzeżeń do protokołu oraz o prawie odmowy podpisania protokołu;
11) określenie miejsca i dnia sporządzenia protokołu kontroli.
3. Protokół kontroli podpisują osoby przeprowadzające kontrolę oraz kontrolowany.
Art. 81. 1. Protokół kontroli sporządza się w trzech jednobrzmiących egzemplarzach, po jednym dla osoby przeprowadzającej kontrolę, obserwatora oraz kontrolowanego.
2. Kontrolowany albo osoba przez niego upoważniona potwierdza odbiór protokołu, umieszczając pisemne oświadczenie w protokole.
3. Osoba przeprowadzająca kontrolę oraz kontrolowany albo osoba przez niego upoważniona parafują każdą stronę protokołu.
4. Jeżeli kontrolowany odmawia lub uchyla się od odebrania protokołu kontroli, Komisja Nadzoru Audytowego wzywa pisemnie kontrolowanego do złożenia oświadczenia o odbiorze protokołu, wyznaczając termin nie krótszy niż 7 dni do dokonania tej czynności. W przypadku bezskutecznego upływu wyznaczonego terminu protokół uważa się za odebrany z upływem ostatniego dnia tego terminu.
5. Po potwierdzeniu odbioru protokołu kontroli nie dokonuje się w protokole żadnych poprawek i dopisków.
6. Oczywiste omyłki pisarskie lub rachunkowe prostuje osoba przeprowadzająca kontrolę, parafując sprostowania. Komisja Nadzoru Audytowego o sprostowaniu oczywistych omyłek informuje pisemnie kontrolowanego.
Art. 82. 1. W terminie 14 dni od dnia potwierdzenia odbioru protokołu kontroli kontrolowany może zgłosić Komisji Nadzoru Audytowego pisemne, umotywowane zastrzeżenia do treści protokołu.
2. O sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń Komisja Nadzoru Audytowego informuje kontrolowanego w terminie 14 dni od dnia ich doręczenia.
3. W przypadku niezgłoszenia zastrzeżeń w terminie wskazanym w ust. 1 przyjmuje się, że kontrolowany nie kwestionuje ustaleń kontroli.
Art. 83. 1. W zależności od rodzaju i zakresu stwierdzonych nieprawidłowości Komisja Nadzoru Audytowego:
1) kieruje do firmy audytorskiej żądanie usunięcia nieprawidłowości wraz z określeniem terminu do ich usunięcia;
2) wydaje decyzję administracyjną o:
a) nałożeniu na firmę audytorską kary pieniężnej w wysokości nieprzekraczającej 250 000 zł, płatnej w terminie 14 dni od dnia, w którym decyzja stała się ostateczna,
b) zakazie wykonywania czynności rewizji finansowej przez firmę audytorską na okres od 6 miesięcy do lat 3,
c) skreśleniu firmy audytorskiej z listy,
d) podaniu do publicznej wiadomości informacji o stwierdzonych nieprawidłowościach i o karach nałożonych na firmę audytorską, jako karę dodatkową;
3) sporządza wniosek o ukaranie biegłego rewidenta i niezwłocznie wnosi go do Krajowego Sądu Dyscyplinarnego.
2. Decyzje, o których mowa w ust. 1 pkt 2 lit. b i c, są przekazywane do realizacji Krajowej Radzie Biegłych Rewidentów.
3. Kwoty z tytułu kary, o której mowa w ust. 1 pkt 2 lit. a, stanowią dochód budżetu państwa i podlegają egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
4. Od kwot z tytułu kar, o których mowa w ust. 1 pkt 2 lit. a, niewpłaconych w terminie przez firmę audytorską pobiera się od firmy audytorskiej odsetki za zwłokę, na zasadach określonych w ustawie z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.
5. Od wydanych w trakcie postępowania egzekucyjnego postanowień Komisji Nadzoru Audytowego w sprawie stanowiska wierzyciela zażalenie nie przysługuje.
Art. 84. W przypadku, o którym mowa w art. 83 ust. 1 pkt 1, po upływie wyznaczonego terminu, pracownicy, o których mowa w art. 74 ust. 2, dokonują kontroli realizacji zaleceń. Jeżeli zalecenia nie zostały wykonane, stosuje się przepisy art. 83 ust. 1 pkt 2 lub 3.
Art. 85. Minister właściwy do spraw finansów publicznych określi, w drodze rozporządzenia, szczegółowe zasady i tryb przeprowadzania kontroli, o której mowa w art. 26 ust. 2 i w art. 74, oraz wzór upoważnienia do jej przeprowadzania, biorąc pod uwagę potrzebę zapewnienia sprawnej realizacji kontroli oraz udział kontrolowanego w czynnościach kontrolnych.
Rozdział 8
Czynności rewizji finansowej w jednostkach zainteresowania publicznego
Art. 86. 1. W jednostkach zainteresowania publicznego działa komitet audytu, którego członkowie są powoływani spośród członków rady nadzorczej.
2. Przepisu ust. 1 nie stosuje się do:
1) otwartych funduszy emerytalnych, powszechnych towarzystw emerytalnych oraz funduszy inwestycyjnych;
2) oddziałów instytucji kredytowych i oddziałów banków zagranicznych, o których mowa w art. 2 pkt 4 lit. b;
3) głównych oddziałów zakładów ubezpieczeń, o których mowa w art. 2 pkt 4 lit. d.
3. W jednostkach zainteresowania publicznego, w których rada nadzorcza składa się z nie więcej niż 5 członków, zadania komitetu audytu mogą zostać powierzone radzie nadzorczej.
4. W skład komitetu audytu wchodzi co najmniej 3 członków, w tym przynajmniej jeden członek powinien spełniać warunki niezależności i posiadać kwalifikacje w dziedzinie rachunkowości lub rewizji finansowej.
5. W zakresie spełniania warunków niezależności członka komitetu audytu stosuje się odpowiednio przepisy art. 56 ust. 3 pkt 1, 3 i 5. W odniesieniu do członka komitetu audytu banku spółdzielczego, o którym mowa w ustawie z dnia 7 grudnia 2000 r. o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających (Dz. U. Nr 119, poz. 1252, z późn. zm.[16])), oraz spółdzielczej kasy oszczędnościowo-kredytowej, o której mowa w ustawie z dnia 14 grudnia 1995 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych, nie stosuje się kryterium niezależności określonego w art. 56 ust. 3 pkt 1. Pozostałe kryteria niezależności może określać statut jednostki zainteresowania publicznego.
6. Do zadań komitetu audytu należy w szczególności:
1) monitorowanie procesu sprawozdawczości finansowej;
2) monitorowanie skuteczności systemów kontroli wewnętrznej, audytu wewnętrznego oraz zarządzania ryzykiem;
3) monitorowanie wykonywania czynności rewizji finansowej;
4) monitorowanie niezależności biegłego rewidenta i firmy audytorskiej, w tym w przypadku świadczenia usług, o których mowa w art. 48 ust. 2.
7. Komitet audytu rekomenduje radzie nadzorczej lub innemu organowi nadzorującemu firmę audytorską do przeprowadzenia czynności rewizji finansowej jednostki.
8. Firma audytorska pisemnie informuje komitet audytu o istotnych kwestiach dotyczących czynności rewizji finansowej, w tym w szczególności o znaczących nieprawidłowościach systemu kontroli wewnętrznej jednostki w odniesieniu do procesu sprawozdawczości finansowej.
Art. 87. 1. Firma audytorska składa Krajowej Komisji Nadzoru, w terminie do dnia 31 stycznia każdego roku, informację o podpisanych w roku poprzedzającym umowach na wykonywanie czynności rewizji finansowej z jednostkami zainteresowania publicznego. Informacja ta powinna zawierać nazwę jednostki zainteresowania publicznego oraz rodzaj czynności rewizji finansowej objętej umową, jak również:
1) uchwałę o wpisie firmy audytorskiej na listę;
2) aktualny odpis z właściwego rejestru albo aktualne zaświadczenie o wpisie do ewidencji działalności gospodarczej;
3) informację na temat wyników ostatniej przeprowadzonej kontroli w zakresie systemu zapewnienia jakości wraz z opisem stwierdzonych nieprawidłowości;
4) informację o liczbie biegłych rewidentów wykonujących czynności rewizji finansowej;
5) informację, czy w stosunku do biegłych rewidentów toczyły się w ciągu 3 ostatnich lat postępowania dyscyplinarne zakończone prawomocnym orzeczeniem;
6) informację o rodzaju i liczbie przeprowadzonych w ciągu 3 ostatnich lat czynności rewizji finansowej, w tym o rodzaju i liczbie tych czynności w jednostkach zainteresowania publicznego.
2. Informacje, o których mowa w ust. 1, Krajowa Komisja Nadzoru przekazuje do dnia 15 lutego każdego roku Komisji Nadzoru Audytowego.
3. W przypadku niewypełnienia przez firmę audytorską obowiązku, o którym mowa w ust. 1, Komisja Nadzoru Audytowego może wydać decyzję administracyjną, o której mowa w art. 83 ust. 1 pkt 2.
Art. 88. Firma audytorska wykonująca czynności rewizji finansowej w jednostce zainteresowania publicznego jest obowiązana w szczególności do:
1) zamieszczania na swojej stronie internetowej, w ciągu 3 miesięcy od zakończenia roku obrotowego, sprawozdania zawierającego w szczególności:
a) informacje dotyczące formy organizacyjno-prawnej oraz struktury własnościowej,
b) w przypadku gdy firma audytorska należy do sieci, opis danej sieci, jak również rozwiązania prawne i strukturalne w danej sieci,
c) opis struktury zarządzania firmy audytorskiej,
d) opis systemu wewnętrznej kontroli jakości firmy audytorskiej oraz oświadczenie zarządu na temat skuteczności jego funkcjonowania,
e) wskazanie, kiedy odbyła się ostatnia kontrola w zakresie systemu zapewnienia jakości, przeprowadzona przez Krajową Komisję Nadzoru,
f) wykaz jednostek zainteresowania publicznego, dla których firma audytorska wykonywała czynności rewizji finansowej w poprzednim roku obrotowym,
g) oświadczenie o stosowanej przez firmę audytorską polityce w zakresie zapewnienia niezależności, zawierające również potwierdzenie, że została przeprowadzona wewnętrzna kontrola przestrzegania zasad niezależności,
h) oświadczenie o stosowanej przez firmę audytorską polityce w zakresie doskonalenia zawodowego biegłych rewidentów,
i) informacje o osiągniętych przychodach, z podziałem na poszczególne czynności rewizji finansowej i usługi, o których mowa w art. 48 ust. 2,
j) informacje o zasadach wynagradzania kluczowych biegłych rewidentów oraz członków zarządu
– wraz ze wskazaniem biegłego rewidenta odpowiedzialnego w imieniu firmy audytorskiej za sporządzenie tego sprawozdania;
2) corocznego składania komitetowi audytu w jednostce zainteresowania publicznego:
a) oświadczenia potwierdzającego niezależność firmy audytorskiej i niezależność biegłych rewidentów wykonujących czynności rewizji finansowej,
b) informacji dotyczących usług, o których mowa w art. 48 ust. 2, świadczonych na rzecz tej jednostki;
3) pisemnego informowania komitetu audytu w jednostce zainteresowania publicznego o zagrożeniach niezależności firmy audytorskiej oraz czynnościach zastosowanych w celu ograniczenia tych zagrożeń.
Art. 89. 1. Kluczowy biegły rewident nie może wykonywać czynności rewizji finansowej w jednostce zainteresowania publicznego w okresie dłuższym niż 7 lat.
2. Kluczowy biegły rewident może ponownie wykonywać czynności rewizji finansowej w tej samej jednostce po upływie co najmniej 2 lat.
Art. 90. Kluczowy biegły rewident oraz biegli rewidenci uczestniczący w czynnościach rewizji finansowej nie mogą zajmować kierowniczych stanowisk w jednostce zainteresowania publicznego przed upływem co najmniej 2 lat od zakończenia wykonywania tych czynności.
Rozdział 9
Współpraca z innymi państwami Unii Europejskiej i państwami trzecimi
Art. 91. 1. W celu zapewnienia sprawowania prawidłowego nadzoru nad wykonywaniem zawodu przez biegłych rewidentów i działalnością firm audytorskich Komisja Nadzoru Audytowego współpracuje z właściwymi organami nadzoru publicznego z państw Unii Europejskiej.
2. W związku z realizacją celu, o którym mowa w ust. 1, między organami nadzoru z państw Unii Europejskiej a Komisją Nadzoru Audytowego mogą być wymieniane informacje.
3. Komisja Nadzoru Audytowego może odmówić udzielenia informacji organom nadzoru publicznego z państw Unii Europejskiej w następujących przypadkach:
1) udzielenie informacji mogłoby mieć szkodliwy wpływ na suwerenność, bezpieczeństwo lub porządek publiczny Rzeczypospolitej Polskiej;
2) przeciwko biegłemu rewidentowi lub firmie audytorskiej, których dotyczy wniosek o udzielenie informacji, toczy się postępowanie sądowe w tej samej sprawie;
3) wydania prawomocnego orzeczenia w tej samej sprawie przeciwko biegłemu rewidentowi lub firmie audytorskiej, których dotyczy wniosek o udzielenie informacji.
4. Odmowa udzielenia informacji, o której mowa w ust. 3, następuje w formie pisemnej.
5. Informacje, o których mowa w ust. 2, są przekazywane, na pisemne żądanie organu nadzoru publicznego z państwa Unii Europejskiej, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wniosku. O przyczynach niezachowania tego terminu Komisja Nadzoru Audytowego powiadamia organ nadzoru publicznego, który wystąpił z takim żądaniem.
6. Informacje otrzymane przez Komisję Nadzoru Audytowego od organów nadzoru publicznego z państw Unii Europejskiej są objęte obowiązkiem zachowania tajemnicy zawodowej.
Art. 92. 1. W ramach realizacji celu, o którym mowa w art. 91 ust. 1, Komisja Nadzoru Audytowego może kierować wnioski o wszczęcie przez organy nadzoru publicznego z państw Unii Europejskiej dochodzenia dyscyplinarnego przeciwko biegłemu rewidentowi lub o przeprowadzenie w firmie audytorskiej kontroli.
2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, Komisja Nadzoru Audytowego może skierować wniosek do organu nadzoru publicznego z państwa Unii Europejskiej, aby jej upoważnieni przedstawiciele mogli uczestniczyć w przeprowadzanym postępowaniu dyscyplinarnym lub w kontroli.
3. Do osób, o których mowa w ust. 2, stosuje się odpowiednio przepisy art. 59 ust. 2.
Art. 93. 1. Realizując wniosek organu nadzoru publicznego z państwa Unii Europejskiej, w sprawie wszczęcia dochodzenia dyscyplinarnego przeciwko biegłemu rewidentowi, Komisja Nadzoru Audytowego może złożyć do Krajowego Rzecznika Dyscyplinarnego wniosek o wszczęcie dochodzenia dyscyplinarnego przeciwko biegłemu rewidentowi, z zastrzeżeniem ust. 3.
2. W przypadku, o którym mowa w ust. 1, upoważnieni przedstawiciele organu nadzoru publicznego z państwa Unii Europejskiej mogą uczestniczyć w przeprowadzanym dochodzeniu dyscyplinarnym.
3. Komisja Nadzoru Audytowego odmawia realizacji wniosku, o którym mowa w ust. 1, w przypadkach wymienionych w art. 91 ust. 3.
Art. 94. 1. W przypadku gdy Komisja Nadzoru Audytowego otrzyma informację, że na terytorium państwa Unii Europejskiej są podejmowane przez biegłego rewidenta lub firmę audytorską działania niezgodne z prawem Unii Europejskiej w zakresie rewizji finansowej, powiadamia o tym odpowiedni organ nadzoru publicznego z tego państwa.
2. W przypadku gdy Komisja Nadzoru Audytowego otrzyma informację od organu nadzoru publicznego z państwa Unii Europejskiej, że na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są podejmowane przez biegłego rewidenta lub firmę audytorską działania niezgodne z prawem Unii Europejskiej w zakresie rewizji finansowej, podejmuje stosowne działania i informuje o nich ten organ.
Art. 95. 1. Komisja Nadzoru Audytowego prowadzi rejestr biegłych rewidentów z państw trzecich oraz listę firm audytorskich z państw trzecich.
2. Rejestr i lista, o których mowa w ust. 1, zawierają informacje przewidziane odpowiednio w art. 10 ust. 2 i w art. 53 ust. 3. Przepisy art. 10 ust. 7 stosuje się odpowiednio.
3. Rejestr i lista, o których mowa w ust. 1, podlegają publikacji na stronie internetowej Ministerstwa Finansów.
Art. 96. 1. Wpisowi do rejestru, o którym mowa w art. 95 ust. 1, podlega, na swój wniosek, biegły rewident z państwa trzeciego, który zamierza przeprowadzać lub przeprowadza badanie sprawozdania finansowego spółki zarejestrowanej w państwie trzecim, której papiery wartościowe są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym Rzeczypospolitej Polskiej.
2. Badanie sprawozdania finansowego sporządzone przez biegłego rewidenta z państwa trzeciego, który nie został wpisany do rejestru, o którym mowa w art. 95 ust. 1, nie wywołuje skutków prawnych.
3. Przepisu ust. 1 nie stosuje się, gdy badana spółka jest emitentem wyłącznie dłużnych papierów wartościowych, których wartość nominalna w euro na dzień emisji wynosi na jednostkę co najmniej 50 000 euro lub równowartość tej kwoty w innej walucie. Przeliczenia na euro dokonuje się według średniego kursu, ustalonego przez Narodowy Bank Polski, na dzień emisji.
4. Za wpis do rejestru, o którym mowa w ust. 1, pobierana jest opłata w wysokości 2 000 zł, która stanowi dochód budżetu państwa.
Art. 97. 1. Wpisowi na listę, o której mowa w art. 95 ust. 1, podlega, na swój wniosek, firma audytorska z państwa trzeciego, która zamierza przeprowadzać lub przeprowadza badanie sprawozdania finansowego spółki zarejestrowanej w państwie trzecim, której papiery wartościowe są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym Rzeczypospolitej Polskiej, pod warunkiem że:
1) większość członków zarządu firmy audytorskiej spełnia wymagania dla biegłych rewidentów równoważne z wymaganiami przewidzianymi w ustawie;
2) firma audytorska zatrudnia do badania sprawozdań finansowych biegłych rewidentów spełniających wymagania równoważne z wymaganiami przewidzianymi dla biegłych rewidentów w ustawie;
3) firma audytorska wykonuje badania sprawozdań finansowych zgodnie z Międzynarodowymi Standardami Rewizji Finansowej lub ze standardami równoważnymi;
4) firma audytorska publikuje na swojej stronie internetowej roczne sprawozdanie, zawierające informacje, o których mowa w art. 88 pkt 1;
5) firma audytorska spełnia wymagania określone w art. 56, 57 i 60 lub wymagania równoważne.
2. Badanie sprawozdania finansowego sporządzone przez firmę audytorską z państwa trzeciego, która nie została wpisana na listę, o której mowa w art. 95 ust. 1, nie wywołuje skutków prawnych.
3. Przepisu ust. 1 nie stosuje się, gdy badana spółka jest emitentem wyłącznie dłużnych papierów wartościowych, których wartość nominalna w euro na dzień emisji wynosi na jednostkę co najmniej 50 000 euro lub równowartość tej kwoty w innej walucie. Przeliczenia na euro dokonuje się według średniego kursu, ustalonego przez Narodowy Bank Polski, na dzień emisji.
4. Za wpis do rejestru, o którym mowa w ust. 1, pobierana jest opłata w wysokości 2 000 zł, która stanowi dochód budżetu państwa.
Art. 98. 1. Komisja Nadzoru Audytowego może uznać:
1) system postępowania dyscyplinarnego w stosunku do biegłych rewidentów z państwa trzeciego i system zapewnienia jakości w firmie audytorskiej z państwa trzeciego za równoważny z wymaganiami przewidzianymi w ustawie; Komisja Nadzoru Audytowego informuje o tym Komisję Europejską;
2) standardy, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 3, za równoważne z Międzynarodowymi Standardami Rewizji Finansowej;
3) wymagania, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1, 2 i 5, za równoważne z wymaganiami przewidzianymi w ustawie.
2. Komisja Nadzoru Audytowego, realizując zadanie, o którym mowa w ust. 1, przyjmuje ustalenia Komisji Europejskiej, a w razie braku takich ustaleń, kieruje się przy podejmowaniu decyzji ustaleniami organów nadzoru publicznego z innych państw Unii Europejskiej lub ustaleniami własnymi.
Art. 99. 1. Biegły rewident i firma audytorska z państwa trzeciego, wpisane do rejestru lub na listę w trybie art. 96 ust. 1 lub art. 97 ust. 1, podlegają nadzorowi sprawowanemu przez Komisję Nadzoru Audytowego, przepisom postępowania dyscyplinarnego oraz systemowi zapewnienia jakości obowiązującym w Rzeczypospolitej Polskiej.
2. Komisja Nadzoru Audytowego może zwolnić biegłego rewidenta lub firmę audytorską z państwa trzeciego na czas określony z podlegania systemowi zapewnienia jakości obowiązującemu w Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli w ciągu ostatnich 3 lat została przeprowadzona kontrola biegłego rewidenta lub firmy audytorskiej w państwie trzecim, którego system zapewnienia jakości został uznany za równoważny z wymaganiami przewidzianymi w ustawie.
Art. 100. Komisja Nadzoru Audytowego może odstąpić, na zasadzie wzajemności, od stosowania przepisów art. 96 lub 97, jeżeli biegły rewident lub firma audytorska z państwa trzeciego podlegają w tym państwie nadzorowi publicznemu, systemowi postępowania dyscyplinarnego i systemowi zapewnienia jakości, które zostały uznane za równoważne z wymaganiami przewidzianymi w ustawie.
Art. 101. 1. Komisja Nadzoru Audytowego może, na wniosek właściwego organu nadzoru publicznego nad biegłymi rewidentami i firmami audytorskimi z państwa trzeciego, przekazać temu organowi dokumentację rewizyjną, jeżeli:
1) dokumentacja dotyczy badania spółek, które wyemitowały papiery wartościowe w tym państwie trzecim lub które wchodzą w skład grupy kapitałowej sporządzającej skonsolidowane sprawozdanie finansowe w tym państwie trzecim, oraz
2) między Komisją Nadzoru Audytowego a organem nadzoru publicznego z państwa trzeciego zostało zawarte porozumienie, o którym mowa w art. 102 ust. 1.
2. Przekazanie dokumentacji rewizyjnej, o której mowa w ust. 1, powinno być zgodne z ustawą z dnia 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 926, z późn. zm.[17])) i ustawą z dnia 22 stycznia 1999 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2005 r. Nr 196, poz. 1631, z późn. zm.[18])), a tajemnica zawodowa powinna być odpowiednio chroniona.
3. Biegły rewident lub firma audytorska jest obowiązana doręczyć Komisji Nadzoru Audytowego, na jej żądanie, dokumentację rewizyjną w celu przekazania tej dokumentacji organowi nadzoru z państwa trzeciego.
Art. 102. 1. W celu przekazywania dokumentacji, o której mowa w art. 101, Komisja Nadzoru Audytowego zawiera z organem nadzoru publicznego z państwa trzeciego porozumienie, które przewiduje na zasadzie wzajemności, że:
1) organ nadzoru publicznego z państwa trzeciego jest obowiązany uzasadnić wniosek o przekazanie dokumentacji;
2) osoby zatrudnione w organie nadzoru publicznego z państwa trzeciego mające dostęp do dokumentacji są obowiązane do zachowania tajemnicy zawodowej;
3) organ nadzoru publicznego z państwa trzeciego może wykorzystać otrzymaną dokumentację wyłącznie w celu realizacji powierzonych mu zadań w ramach sprawowania nadzoru, przeprowadzania postępowań dyscyplinarnych lub kontroli w ramach systemu zapewnienia jakości w danym państwie trzecim.
2. Komisja Nadzoru Audytowego informuje Komisję Europejską o zawartym porozumieniu i o jego istotnych postanowieniach.
Art. 103. Komisja Nadzoru Audytowego może odmówić przekazania organowi nadzoru publicznego z państwa trzeciego dokumentacji, o której mowa w art. 101, jeżeli:
1) jej przekazanie mogłoby mieć wpływ na suwerenność, bezpieczeństwo lub porządek publiczny Unii Europejskiej lub Rzeczypospolitej Polskiej;
2) przeciwko biegłemu rewidentowi lub firmie audytorskiej toczy się już postępowanie sądowe w sprawie, której dotyczy wniosek organu nadzoru publicznego z państwa trzeciego;
3) organ nadzoru publicznego z państwa trzeciego nie spełnia wymagań uznanych przez Komisję Europejską za równoważne.
Rozdział 10
Przepisy zmieniające, przejściowe i końcowe
Art. 105. W ustawie z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (Dz. U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694, z późn. zm.2)) wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 65 dodaje się ust. 7 w brzmieniu:
„7. Opinię i raport z badania sprawozdania finansowego podpisuje kluczowy biegły rewident przeprowadzający badanie.”;
2) w art. 66:
a) uchyla się ust. 1 – 3,
b) ust. 4 – 6 otrzymują brzmienie:
„4. Wyboru firmy audytorskiej do wykonywania czynności rewizji finansowej dokonuje organ zatwierdzający sprawozdanie finansowe jednostki, chyba że statut, umowa lub inne wiążące jednostkę przepisy prawa stanowią inaczej. Zarząd jednostki nie może dokonać takiego wyboru.
5. Kierownik jednostki zawiera z firmą audytorską umowę o wykonanie czynności rewizji finansowej w terminie umożliwiającym jej udział w inwentaryzacji znaczących składników majątkowych. Koszty wykonania czynności rewizji finansowej ponosi jednostka.
6. Czynności rewizji finansowej przeprowadzone z naruszeniem przepisów art. 56 ust. 2 – 4 ustawy z dnia ... o biegłych rewidentach i ich samorządzie, firmach audytorskich oraz o nadzorze publicznym (Dz. U. Nr ..., poz. ...) są nieważne z mocy prawa.”,
c) dodaje się ust. 7 w brzmieniu:
„7. Rozwiązanie umowy, o której mowa w ust. 5, jest możliwe jedynie w sytuacji zaistnienia uzasadnionej podstawy. Różnice poglądów w sprawie stosowania zasad rachunkowości lub standardów rewizji finansowej nie stanowią uzasadnionej podstawy rozwiązania umowy. O rozwiązaniu umowy o wykonanie czynności rewizji finansowej kierownik jednostki oraz firma audytorska informują niezwłocznie Komisję Nadzoru Audytowego.”;
3) art. 67a otrzymuje brzmienie:
„Art. 67a. Przepisy art. 65, art. 66 ust. 4, 5 i 7 oraz art. 67 stosuje się odpowiednio do badania sprawozdań finansowych innych niż określone w art. 64.”;
Art. 106. W ustawie z dnia 14 grudnia 1995 r. o izbach rolniczych (Dz. U. z 2002 r. Nr 101, poz. 927, z późn. zm.[20])) w art. 16 w ust. 2 pkt 4 otrzymuje brzmienie:
Art. 107. W ustawie z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 2008 r. Nr 73, poz. 443, Nr 130, poz. 829 i Nr 180, poz. 1112) w art. 4 w ust. 1 pkt 2 otrzymuje brzmienie:
„2) firmy audytorskie;”.
„7) rachunkowość i rewizję finansową;”.
Art. 109. W ustawie z dnia 25 czerwca 1999 r. o Polskiej Organizacji Turystycznej (Dz. U. Nr 62, poz. 689, z późn. zm.[22])) w art. 18 ust. 1 – 3 otrzymują brzmienie:
„1. Roczne sprawozdanie finansowe Polskiej Organizacji Turystycznej podlega badaniu przez firmę audytorską; badanie dokonywane jest za każdy rok obrotowy.
2. Wyboru firmy audytorskiej, o której mowa w ust. 1, dokonuje Rada Polskiej Organizacji Turystycznej.
3. Prezes Polskiej Organizacji Turystycznej przedstawia Radzie Polskiej Organizacji Turystycznej oraz właściwemu ministrowi roczne sprawozdanie finansowe Polskiej Organizacji Turystycznej wraz z raportem firmy audytorskiej, która dokonała badania sprawozdania finansowego.”.
Art. 110. W ustawie z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037, z późn. zm.[23])) art. 223 otrzymuje brzmienie:
„Art. 223. Sąd rejestrowy, na żądanie wspólnika lub wspólników reprezentujących co najmniej jedną dziesiątą kapitału zakładowego, może, po wezwaniu zarządu do złożenia oświadczenia, wyznaczyć firmę audytorską w celu zbadania rachunkowości oraz działalności spółki.”.
Art. 111. W ustawie z dnia 26 października 2000 r. o giełdach towarowych (Dz. U.z 2005 r. Nr 121, poz. 1019, z późn. zm.[24])) w art. 39:
1) w ust. 1 pkt 14 otrzymuje brzmienie:
„14) w przypadku wspólników albo akcjonariuszy będących osobami prawnymi, posiadających co najmniej 5 % głosów na zgromadzeniu wspólników albo na walnym zgromadzeniu lub co najmniej 5 % kapitału zakładowego spółki będącej wnioskodawcą – informację na temat wykonywanej działalności gospodarczej, aktualny odpis z właściwego rejestru oraz ostatnie sprawozdanie finansowe wraz z opinią firmy audytorskiej i raportem z badania, jeżeli badanie jest wymagane przepisami prawa;”;
2) w ust. 2 pkt 5 otrzymuje brzmienie:
„5) ostatnie sprawozdanie finansowe wraz z opinią firmy audytorskiej oraz raportem z badania, w przypadku gdy wnioskodawca w chwili składania wniosku prowadzi działalność w innej dziedzinie lub prowadził ją przed złożeniem wniosku;”.
Art. 112. W ustawie z dnia 7 grudnia 2000 r. o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających (Dz. U. Nr 119, poz. 1252, z późn. zm.16)) w art. 15 wprowadza się następujące zmiany:
1) w ust. 3 uchyla się pkt 2;
2) ust. 4 otrzymuje brzmienie:
„4. Związek rewizyjny przekazuje wnioski wynikające z przeprowadzonej lustracji bankowi zrzeszającemu.”.
Art. 114. W ustawie z dnia 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych (Dz. U. Nr 146, poz. 1546, z późn. zm.[25])) wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 22 pkt 12 otrzymuje brzmienie:
„12) oświadczenie firmy audytorskiej o zgodności metod i zasad wyceny aktywów funduszu opisanych w statucie z przepisami dotyczącymi rachunkowości funduszy inwestycyjnych, a także o zgodności i kompletności tych zasad z przyjętą przez fundusz polityką inwestycyjną – w przypadku funduszu inwestycyjnego zamkniętego.”;
2) w art. 32 w ust. 4 pkt 3 otrzymuje brzmienie:
„3) ostatnie sprawozdanie finansowe wraz z opinią firmy audytorskiej oraz raportem z badania, a w przypadku braku takiego sprawozdania, inne dokumenty i informacje przedstawiające rzetelnie aktualną sytuację finansową wnioskodawcy;”;
3) w art. 58 w ust. 1:
a) pkt 8 otrzymuje brzmienie:
„8) ostatnie sprawozdanie finansowe wraz z opinią firmy audytorskiej oraz raportem z badania, w przypadku gdy wnioskodawca wykonywał działalność w innej dziedzinie przed złożeniem wniosku;”,
b) pkt 10 otrzymuje brzmienie:
„10) w przypadku akcjonariuszy będących osobami prawnymi, posiadających co najmniej 5 % ogólnej liczby głosów na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy lub co najmniej 5 % udziału w kapitale zakładowym wnioskodawcy – informację na temat wykonywanej działalności gospodarczej, aktualny odpis z właściwego rejestru oraz ostatnie sprawozdanie finansowe wraz z opinią firmy audytorskiej i raportem z badania, jeżeli badanie jest wymagane przepisami prawa, a w przypadku braku takiego sprawozdania – inne dokumenty i informacje przedstawiające rzetelnie ich aktualną sytuację finansową;”,
c) pkt 19 otrzymuje brzmienie:
„19) oświadczenie firmy audytorskiej o zgodności metod i zasad wyceny aktywów funduszu opisanych w statucie z przepisami dotyczącymi rachunkowości funduszy inwestycyjnych, a także o zgodności i kompletności tych zasad z przyjętą przez fundusz polityką inwestycyjną – w przypadku funduszu inwestycyjnego zamkniętego.”;
4) w art. 192 w ust. 3 pkt 4 otrzymuje brzmienie:
„4) ostatnie sprawozdanie finansowe wraz z opinią firmy audytorskiej oraz raportem z badania, a w przypadku braku takiego sprawozdania – inne dokumenty i informacje przedstawiające rzetelnie aktualną sytuację finansową wnioskodawcy;”;
5) w art. 220 ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„1. Prospekt informacyjny funduszu inwestycyjnego otwartego oraz specjalistycznego funduszu inwestycyjnego otwartego powinien zawierać statut funduszu, oświadczenie firmy audytorskiej o zgodności metod i zasad wyceny aktywów funduszu opisanych w prospekcie informacyjnym z przepisami dotyczącymi rachunkowości funduszy inwestycyjnych, a także o zgodności i kompletności tych zasad z przyjętą przez fundusz polityką inwestycyjną, a w przypadku zmiany metod lub zasad wyceny aktywów funduszu, w tym wynikających ze zmiany przyjętej przez fundusz polityki inwestycyjnej, także odpowiednie oświadczenie w odniesieniu do wprowadzanych zmian oraz wszelkie informacje niezbędne do oceny ryzyka inwestycyjnego.”.
Art. 115. W ustawie z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027, z późn. zm.[26])) w art. 173 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„2. Przy przeprowadzaniu kontroli minister właściwy do spraw zdrowia może korzystać z usług firm audytorskich oraz podmiotów uprawnionych do kontroli jakości i kosztów świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych przez Fundusz. Przepisy art. 64 ust. 3 i 4 stosuje się odpowiednio.”.
Art. 116. W ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. Nr 183, poz. 1538, z późn. zm.9)) wprowadza się następujące zmiany:
1) w art. 30:
a) ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„3. Obowiązek, o którym mowa w ust. 2, spoczywa również na biegłym rewidencie oraz osobach uprawnionych do reprezentowania firmy audytorskiej lub pozostających z tym podmiotem w stosunku pracy – w zakresie dotyczącym czynności podejmowanych przez te osoby lub podmiot, w związku z badaniem sprawozdań finansowych spółki prowadzącej giełdę lub świadczeniem na rzecz spółki prowadzącej giełdę innych usług wymienionych w art. 48 ust. 2 ustawy z dnia ……… o biegłych rewidentach i ich samorządzie, firmach audytorskich oraz o nadzorze publicznym (Dz. U. Nr ...., poz. ....). Nie narusza to obowiązku zachowania tajemnicy, o której mowa w art. 59 tej ustawy.”,
b) ust. 8 otrzymuje brzmienie:
„8. W razie powzięcia wątpliwości co do prawidłowości lub rzetelności sprawozdań finansowych albo innych informacji finansowych, których obowiązek sporządzenia wynika z odrębnych przepisów lub prawidłowości prowadzenia ksiąg rachunkowych, Komisja może zlecić kontrolę tych sprawozdań, informacji i ksiąg rachunkowych firmie audytorskiej. W przypadku gdy kontrola wykaże istnienie istotnych nieprawidłowości, spółka prowadząca giełdę zwraca Komisji koszty przeprowadzenia kontroli.”;
2) w art. 64:
a) ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„3. Obowiązek, o którym mowa w ust. 2, spoczywa również na biegłym rewidencie oraz osobach uprawnionych do reprezentowania firmy audytorskiej lub pozostających z tym podmiotem w stosunku pracy - w zakresie dotyczącym czynności podejmowanych przez te osoby lub podmiot, w związku z badaniem sprawozdań finansowych Krajowego Depozytu lub świadczeniem na jego rzecz innych usług wymienionych w art. 48 ust. 2 ustawy z dnia …………… o biegłych rewidentach i ich samorządzie, firmach audytorskich oraz o nadzorze publicznym. Nie narusza to obowiązku zachowania tajemnicy, o której mowa w art. 59 tej ustawy.”,
b) ust. 8 otrzymuje brzmienie:
„8. W razie powzięcia wątpliwości co do prawidłowości lub rzetelności sprawozdań finansowych albo innych informacji finansowych, których obowiązek sporządzenia wynika z odrębnych przepisów, lub prawidłowości prowadzenia ksiąg rachunkowych, Komisja może zlecić kontrolę tych sprawozdań, informacji i ksiąg rachunkowych firmie audytorskiej. W przypadku gdy kontrola wykaże istnienie istotnych nieprawidłowości, Krajowy Depozyt zwraca Komisji koszty przeprowadzenia kontroli.”;
3) w art. 82 w ust. 1 pkt 4 otrzymuje brzmienie:
„4) przypadku akcjonariuszy będących osobami prawnymi, posiadających co najmniej 10 % ogólnej liczby głosów lub co najmniej 10 % kapitału zakładowego spółki akcyjnej będącej wnioskodawcą – informację na temat prowadzonej działalności gospodarczej, aktualny odpis z właściwego rejestru oraz ostatnie sprawozdanie finansowe wraz z opinią firmy audytorskiej i raportem z badania, jeżeli badanie jest wymagane przepisami prawa;”;
4) w art. 100:
a) ust. 1 otrzymuje brzmienie:
„1. W razie powzięcia wątpliwości co do prawidłowości lub rzetelności sprawozdań finansowych albo innych informacji finansowych, których obowiązek sporządzenia przez dom maklerski wynika z odrębnych przepisów lub prawidłowości prowadzenia ksiąg rachunkowych, Komisja może zlecić kontrolę tych sprawozdań, informacji i ksiąg rachunkowych firmie audytorskiej. W przypadku gdy kontrola wykaże istotne nieprawidłowości, dom maklerski zwraca Komisji koszty przeprowadzenia kontroli.”,
b) ust. 3 otrzymuje brzmienie:
„3. Firmy audytorskie badające sprawozdania finansowe domu maklerskiego, podmiotu dominującego wobec domu maklerskiego lub podmiotu wywierającego na dom maklerski znaczny wpływ w rozumieniu art. 96 ust. 3 są obowiązane niezwłocznie przekazać Komisji informacje, w posiadanie których weszły w związku z wykonywanymi czynnościami, dotyczące zdarzeń powodujących:
1) powstanie uzasadnionego podejrzenia naruszenia przez ten dom maklerski, członków jego zarządu lub pracowników przepisów prawa, zasad uczciwego obrotu lub interesów zleceniodawców;
2) powstanie zagrożenia dla dalszego funkcjonowania tego domu maklerskiego;
3) odmowę wydania opinii dotyczącej sprawozdania finansowego tego domu maklerskiego, wydanie opinii negatywnej dotyczącej jej sprawozdania finansowego lub wniesienie zastrzeżeń w tej opinii.”;
5) w art. 119 w ust. 5 pkt 4 otrzymuje brzmienie:
„4) ostatnie roczne sprawozdanie finansowe wraz z opinią firmy audytorskiej i raportem z tego badania;”;
6) w art. 146 ust. 2 otrzymuje brzmienie:
„2. Sprawozdanie z działalności systemu rekompensat podlega zbadaniu przez firmę audytorską.”;
7) w art. 149 pkt 6 otrzymuje brzmienie:
„6) firmy audytorskiej badającej sprawozdania finansowe podmiotu, o którym mowa w art. 148 ust. 1 pkt 2, na podstawie zawartej z nim umowy – w zakresie informacji określonych przepisami o rachunkowości;”;
8) w art. 150 w ust. 1 w pkt 12 lit. a otrzymuje brzmienie:
„a) firmą audytorską badającą sprawozdania finansowe domu maklerskiego, banku prowadzącego działalność maklerską, banku prowadzącego rachunki papierów wartościowych lub firmą audytorską badającą sprawozdania finansowe zagranicznej firmy inwestycyjnej,”.
Art. 117. W ustawie z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (Dz. U. Nr 184, poz. 1539, z 2006 r. Nr 157, poz. 1119 oraz z 2008 r. Nr 171, poz. 1056 i Nr 231, poz. 1547) w art. 32 w ust. 1 pkt 3 otrzymuje brzmienie:
„3) firmy audytorskiej, która dokonała badania sprawozdań finansowych emitenta zamieszczonych w prospekcie emisyjnym;”.
Art. 118. W ustawie z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz. U. Nr 157, poz. 1119, z późn. zm.[27])) po art. 17 dodaje się art. 17a w brzmieniu:
„Art. 17a. Przewodniczący Komisji i przewodniczący lub zastępca przewodniczącego Komisji Nadzoru Audytowego, o której mowa w ustawie o biegłych rewidentach i ich samorządzie, firmach audytorskich oraz o nadzorze publicznym, mogą przekazywać sobie informacje w zakresie niezbędnym dla wykonywania ich ustawowo określonych zadań.”.
Art. 119. Z dniem wejścia w życie ustawy podmioty uprawnione do badania sprawozdań finansowych stają się firmami audytorskimi, pod warunkiem że:
1) w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy przekażą do Krajowej Rady Biegłych Rewidentów dodatkowe dane, o które została rozszerzona lista, w stosunku do listy obowiązującej dotychczas;
2) w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy dostosują swoją działalność do wymagań ustawy przewidzianych dla firm audytorskich.
Art. 120. Biegli rewidenci przekażą do Krajowej Rady Biegłych Rewidentów, w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, dodatkowe dane, o które został rozszerzony rejestr, w stosunku do rejestru obowiązującego dotychczas.
Art. 121. Krajowa Rada Biegłych Rewidentów dostosuje, w terminie 3 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, rejestr oraz listę do wymagań ustawy.
Art. 122. Przepisy wykonawcze, wydane na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1994 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie (Dz. U. z 2001 r. Nr 31, poz. 359, z późn. zm.[28])) zachowują moc do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych, wydanych na podstawie art. 50 ust. 3 ustawy, nie dłużej jednak niż 6 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
Art. 123. 1. Sprawy, które zostały skierowane do rozpoznania przez sąd dyscyplinarny właściwy według przepisów dotychczasowych, w których nie doszło do wyznaczenia terminu rozprawy, przekazuje się niezwłocznie sądowi właściwemu według przepisów niniejszej ustawy.
2. Sprawy, w których przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy wyznaczono termin rozprawy, toczą się do końca postępowania w danej instancji według przepisów dotychczasowych; w razie odroczenia rozprawy na czas powyżej 2 miesięcy, zawieszenia postępowania lub ponownego rozpoznania sprawy albo po zapadnięciu prawomocnego orzeczenia, postępowanie toczy się według przepisów niniejszej ustawy, a sprawy przekazuje się niezwłocznie właściwemu sądowi.
3. Czynności procesowe dokonane na podstawie przepisów dotychczasowych są skuteczne.
Art. 124. Do biegu terminów przedawnienia wykonania kar orzeczonych w postępowaniu dyscyplinarnym na podstawie przepisów dotychczasowych stosuje się przepisy dotychczasowe.
Art. 125. 1. Komisja powołana na podstawie art. 7 ustawy z dnia 13 października 1994 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie działa do czasu powołania Komisji zgodnie z przepisami niniejszej ustawy, jednak nie dłużej niż przez 4 miesiące od dnia wejścia w życie ustawy.
2. W 2009 r. zgłoszenie przez uprawnione podmioty członków Komisji następuje w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.
3. Do osób, które rozpoczęły postępowanie kwalifikacyjne przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, mają zastosowanie wymagania kwalifikacyjne określone w przepisach dotychczasowych, jednak nie dłużej niż przez 4 lata od daty wejścia w życie niniejszej ustawy.
Art. 126. 1. Z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy Krajowa Izba Biegłych Rewidentów i jej organy wstępują z mocy prawa w obowiązki i prawa dotychczasowej Krajowej Izby Biegłych Rewidentów i jej organów.
2. Terminy upływu kadencji organów, o których mowa w ust. 1, liczy się od dnia ich powołania na podstawie przepisów dotychczasowych.
3. Osoby wybrane do organów Krajowej Izby Biegłych Rewidentów przez VI Krajowy Zjazd Biegłych Rewidentów zachowują swój mandat do następnych wyborów.
Art. 127. Jednostka zainteresowania publicznego, z zastrzeżeniem art. 86 ust. 2 i 3, jest obowiązana powołać komitet audytu, o którym mowa w art. 86 ust. 1, w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.
Art. 128. 1. Uchwały organów Krajowej Izby Biegłych Rewidentów wydane na podstawie przepisów dotychczasowych zachowują moc, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3.
2. Uchwały wymagające dostosowania do przepisów ustawy zachowują moc do czasu podjęcia nowych uchwał, jednak nie dłużej niż przez 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.
3. Organy Krajowej Izby Biegłych Rewidentów przekażą Komisji Nadzoru Audytowego, w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy, uchwały podlegające zatwierdzeniu, z zastrzeżeniem ust. 4.
4. Statut uchwalony w trybie art. 20 ust. 1 pkt 5 jest przekazywany Komisji Nadzoru Audytowego w celu zatwierdzenia w terminie 30 dni od dnia zakończenia pierwszego zjazdu odbytego po dniu wejścia w życie ustawy.
Art. 129. Biegli rewidenci i firmy audytorskie, o których mowa w art. 96 ust. 1 i w art. 97 ust. 1, mają obowiązek złożenia wniosków o rejestrację w terminie 2 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy.
Art. 130. Do czasu wejścia w życie Międzynarodowych Standardów Rewizji Finansowej, ogłoszonych w formie rozporządzeń Komisji Europejskiej, przez standardy rewizji finansowej rozumie się krajowe standardy ustanowione przez Krajową Radę Biegłych Rewidentów, zatwierdzane przez Komisję Nadzoru Audytowego.
Art. 131. Traci moc ustawa z dnia 13 października 1994 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie (Dz. U. z 2001 r. Nr 31, poz. 359, z późn. zm.28)).
Art. 132. Ustawa wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.
[1]) Ustawa dokonuje w zakresie swojej regulacji wdrożenia postanowień dyrektywy 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie ustawowych badań rocznych sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych, zmieniającej dyrektywy Rady 78/660/EWG w sprawie rocznych sprawozdań finansowych niektórych rodzajów spółek i 83/349/EWG w sprawie skonsolidowanych sprawozdań finansowych banków i innych instytucji finansowych oraz uchylającej dyrektywę Rady 84/253/EWG w sprawie zatwierdzania osób odpowiedzialnych za dokonywanie ustawowych kontroli dokumentów rachunkowych (Dz. Urz. UE L 157/87 z 09.06.2006, z późn. zm.).
[2]) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2003 r. Nr 60, poz. 535, Nr 124, poz. 1152, Nr 139, poz. 1324 i Nr 229, poz. 2276, z 2004 r. Nr 96, poz. 959, Nr 145, poz. 1535, Nr 146, poz. 1546 i Nr 213, poz. 2155, z 2005 r. Nr 10, poz. 66, Nr 184, poz. 1539 i Nr 267, poz. 2252, z 2006 r. Nr 157, poz. 1119 i Nr 208, poz. 1540 oraz z 2008 r. Nr 63, poz. 393, Nr 144, poz. 900, Nr 171, poz. 1056 i Nr 214, poz. 1343.
[3]) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2002 r. Nr 126, poz. 1070, Nr 141, poz. 1178, Nr 144, poz. 1208, Nr 153, poz. 1271, Nr 169, poz. 1385 i 1387 i Nr 241, poz. 2074, z 2003 r. Nr 50, poz. 424, Nr 60, poz. 535, Nr 65, poz. 594, Nr 228, poz. 2260 i Nr 229, poz. 2276, z 2004 r. Nr 64, poz. 594, Nr 68, poz. 623, Nr 91, poz. 870, Nr 96, poz. 959, Nr 121, poz. 1264, Nr 146, poz. 1546 i Nr 173, poz. 1808, z 2005 r. Nr 83, poz. 719, Nr 85, poz. 727, Nr 167, poz. 1398 i Nr 183, poz. 1538, z 2006 r. Nr 104, poz. 708, Nr 157, poz. 1119, Nr 190, poz. 1401 i Nr 245, poz. 1775, z 2007 r. Nr 42, poz. 272 i Nr 112, poz. 769 oraz z 2008 r. Nr 171, poz. 1056, Nr 192, poz. 1179, Nr 209, poz. 1315 i Nr 231, poz. 1546.
[4]) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1999 r. Nr 101, poz. 1178, z 2001 r. Nr 8, poz. 64, Nr 100, poz. 1081, z 2002 r. Nr 169, poz. 1387 i Nr 241, poz. 2074, z 2004 r. Nr 68, poz. 623 i Nr 146, poz. 1546 oraz z 2006 r. Nr 183, poz. 1354.
[5]) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 91, poz. 870 i Nr 96, poz. 959, z 2005 r. Nr 83, poz. 719, Nr 143, poz. 1204, Nr 167, poz. 1396, Nr 183, poz. 1538 i Nr 184, poz. 1539, z 2006 r. Nr 157, poz. 1119, z 2007 r. Nr 82, poz. 557, Nr 102, poz. 691 i Nr 112, poz. 769 oraz z 2008 r. Nr 171, poz. 1056 i Nr 234, poz. 1571.
[6]) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 91, poz. 870 i Nr 96, poz. 959, z 2006 r. Nr 157, poz. 1119 oraz z 2008 r. Nr 171, poz. 1056.
[7]) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 143, poz. 1202 i Nr 183, poz. 1538, z 2006 r. Nr 104, poz. 708 i 711 i Nr 157, poz. 1119, z 2007 r. Nr 17, poz. 95 oraz z 2008 r. Nr 180, poz. 1109 i Nr 228, poz. 1507.
[8]) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 83, poz. 719, Nr 183, poz. 1537 i 1538 i Nr 184, poz. 1539, z 2006 r. Nr 157, poz. 1119, z 2007 r. Nr 112, poz. 769 oraz z 2008 r. Nr 231, poz. 1546.
[9]) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2006 r. Nr 104, poz. 708 i Nr 157, poz. 1119 oraz z 2008 r. Nr 171, poz. 1056.
[10]) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 49, poz. 505, z 2002 r. Nr 113, poz. 984, Nr 169, poz. 1387 i Nr 153, poz. 1271, z 2003 r. Nr 130, poz. 1188 i Nr 170, poz. 1660, z 2004 r. Nr 162, poz. 1692, z 2005 r. Nr 64, poz. 565, Nr 78, poz. 682 i Nr 181, poz. 1524 oraz z 2008 r. Nr 229, poz. 1539.
[11]) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 85, poz. 727, Nr 86, poz. 734, Nr 93, poz. 894 i Nr 143, poz. 1199, z 2006 r. Nr 66, poz. 470, Nr 104, poz. 708, Nr 217, poz. 1590 i Nr 225, poz. 1635, z 2007 r. Nr 105, poz. 721, Nr 112, poz. 769, Nr 120, poz. 818, Nr 195, poz. 1414 i Nr 225, poz. 1671 oraz z 2008 r. Nr 118, poz. 745, Nr 141, poz. 888, Nr 180, poz. 1109 i Nr 209, poz. 1316, 1318 i 1320.
[12]) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1997 r. Nr 128, poz. 840, z 1999 r. Nr 64, poz. 729 i Nr 83, poz. 931, z 2000 r. Nr 48, poz. 548, Nr 93, poz. 1027 i Nr 116, poz. 1216, z 2001 r. Nr 98, poz. 1071, z 2003 r. Nr 111, poz. 1061, Nr 121, poz. 1142, Nr 179, poz. 1750, Nr 199, poz. 1935 i Nr 228, poz. 2255, z 2004 r. Nr 25, poz. 219, Nr 69, poz. 626, Nr 93, poz. 889 i Nr 243, poz. 2426, z 2005 r. Nr 86, poz. 732, Nr 90, poz. 757, Nr 132, poz. 1109, Nr 163, poz. 1363, Nr 178, poz. 1479 i Nr 180, poz. 1493, z 2006 r. Nr 190, poz. 1409, Nr 218, poz. 1592 i Nr 226, poz. 1648, z 2007 r. Nr 89, poz. 589, Nr 123, poz. 850, Nr 124, poz. 859 i Nr 192, poz. 1378 oraz z 2008 r. Nr 90, poz. 560, Nr 122, poz. 782, Nr 171, poz. 1056, Nr 173, poz. 1080 i Nr 214, poz. 1344.
[13]) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2007 r. Nr 112, poz. 766, z 2008 r. Nr 66, poz. 410, Nr 215, poz. 1355 i Nr 237, poz. 1651 oraz z 2009 r. Nr 3, poz. 11.
[14]) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 1999 r. Nr 83, poz. 931, z 2000 r. Nr 50, poz. 580, Nr 62, poz. 717, Nr 73, poz. 852 i Nr 93, poz. 1027, z 2001 r. Nr 98, poz. 1071 i Nr 106, poz. 1149, z 2002 r. Nr 74, poz. 676, z 2003 r. Nr 17, poz. 155, Nr 111, poz. 1061 i Nr 130, poz. 1188, z 2004 r. Nr 51, poz. 514, Nr 69, poz. 626, Nr 93, poz. 889, Nr 240, poz. 2405 i Nr 264, poz. 2641, z 2005 r. Nr 10, poz. 70, Nr 48, poz. 461, Nr 77, poz. 680, Nr 96, poz. 821, Nr 141, poz. 1181, Nr 143, poz. 1203, Nr 163, poz. 1363, Nr 169, poz. 1416 i Nr 178, poz. 1479, z 2006 r. Nr 15, poz. 118, Nr 66, poz. 467, Nr 95, poz. 659, Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 141, poz.1009 i 1013, Nr 167, poz. 1192 i Nr 226, poz. 1647 i 1648, z 2007 r. Nr 20, poz. 116, Nr 64, poz. 432, Nr 80, poz. 539, Nr 89, poz. 589, Nr 99, poz. 664, Nr 112, poz. 766, Nr 123, poz. 849 i Nr 128, poz. 903 oraz z 2008 r. Nr 27, poz. 162, Nr 100, poz. 648, Nr 107, poz. 686, Nr 123, poz. 802, Nr 182, poz. 1133, Nr 208, poz. 1308, Nr 214, poz. 1344, Nr 225, poz. 1485, Nr 234, poz. 1571 i Nr 237, poz. 1651.
[15]) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2007 r. Nr 127, poz. 880 i Nr 180, poz. 1280, z 2008 r. Nr 70, poz. 416, Nr 116, poz. 732, Nr 141, poz. 888, Nr 171, poz. 1056 i Nr 216, poz. 1367 oraz z 2009 r. Nr 3, poz. 11.
[16]) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 111, poz. 1195, z 2002 r. Nr 141, poz. 1178 i Nr 216, poz. 1824, z 2003 r. Nr 137, poz. 1303 i Nr 228, poz. 2260, z 2004 r. Nr 91, poz. 870, z 2006 r. Nr 157, poz. 1119, z 2007 r. Nr 52, poz. 344 oraz z 2008 r. Nr 209, poz. 1315.
[17]) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271, z 2004 r. Nr 25, poz. 219 i Nr 33, poz. 285, z 2006 r. Nr 104, poz. 708 i 711 oraz z 2007 r. Nr 165, poz. 1170 i Nr 176, poz. 1238.
[18]) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2006 r. Nr 104, poz. 708 i 711, Nr 149, poz. 1078, Nr 218, poz. 1592 i Nr 220, poz. 1600 oraz z 2008 r. Nr 171, poz. 1056.
[19]) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2004 r. Nr 99, poz. 1001, z 2005 r. Nr 122, poz. 1024, z 2006 r. Nr 94, poz. 651, z 2007 r. Nr 125, poz. 873 oraz z 2008 r. Nr 163, poz. 1014 i Nr 225, poz. 1503.
[20]) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2002 r. Nr 113, poz. 984 i Nr 153, poz. 1271, z 2006 r. Nr 200, poz. 1472, z 2007 r. Nr 112, poz. 766 oraz z 2008 r. Nr 139, poz. 876.
[21]) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2007 r. Nr 107, poz. 732, Nr 120, poz. 818 i Nr 173, poz. 1218 oraz z 2008 r. Nr 63, poz. 394, Nr 199, poz. 1227, Nr 201, poz. 1237, Nr 216, poz. 1370 i Nr 227, poz. 1505.
[22]) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2000 r. Nr 22, poz. 273, z 2001 r. Nr 22, poz. 249, z 2006 r. Nr 170, poz. 1217 i Nr 249, poz. 1832 oraz z 2008 r. Nr 227, poz. 1505.
[23]) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2001 r. Nr 102, poz. 1117, z 2003 r. Nr 49, poz. 408 i Nr 229, poz. 2276, z 2005 r. Nr 132, poz. 1108, Nr 183, poz. 1538 i Nr 184, poz. 1539, z 2006 r. Nr 133, poz. 935 i Nr 208, poz. 1540 oraz z 2008 r. Nr 86, poz. 524, Nr 118, poz. 747, Nr 217, poz. 1381 i Nr 231, poz. 1547.
[24]) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 183, poz. 1537 i 1538, z 2006 r. Nr 157, poz. 1119, z 2007 r. Nr 112, poz. 769 oraz z 2008 r. Nr 171, poz. 1056.
[25]) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2005 r. Nr 83, poz. 719, Nr 183, poz. 1537 i 1538 i Nr 184, poz. 1539, z 2006 r. Nr 157, poz. 1119, z 2007 r. Nr 112, poz. 769 oraz z 2008 r. Nr 231, poz. 1546.
[26]) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2008 r. Nr 216, poz. 1367, Nr 225, poz. 1486, Nr 227, poz. 1505, Nr 234, poz. 1570 i Nr 237, poz. 1654.
[27]) Zmiany wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2007 r. Nr 42, poz. 272 i Nr 49, poz. 328, z 2008 r. Nr 209, poz. 1317, Nr 228, poz. 1507 i Nr 231, poz. 1546.
[28]) Zmiany tekstu jednolitego wymienionej ustawy zostały ogłoszone w Dz. U. z 2002 r. Nr 240, poz. 2052, z 2003 r. Nr 124, poz. 1152, z 2004 r. Nr 62, poz. 577, Nr 96, poz. 959, Nr 173, poz. 1808 i Nr 213, poz. 2155, z 2006 r. Nr 157, poz. 1119 i Nr 218, poz. 1592 oraz z 2007 r. Nr 85, poz. 571.
Uzasadnienie
I. Część ogólna
Projekt ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie, firmach audytorskich oraz o nadzorze publicznym wciela do polskiego porządku prawnego postanowienia dyrektywy 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie ustawowych badań rocznych sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych, zmieniającej dyrektywy Rady 78/660/EWG w sprawie rocznych sprawozdań finansowych niektórych rodzajów spółek i 83/349/EWG w sprawie skonsolidowanych sprawozdań finansowych banków i innych instytucji finansowych oraz uchylającej dyrektywę Rady 84/253/EWG w sprawie zatwierdzania osób odpowiedzialnych za dokonywanie ustawowych kontroli dokumentów rachunkowych, zwanej dalej dyrektywą.
Regulacje dyrektywy mają na celu poprawę jakości badania i przeglądów sprawozdań finansowych, a więc wzrost zaufania podmiotów do tych sprawozdań oraz zwiększenie atrakcyjności i konkurencyjności jednostek na rynkach międzynarodowych. Regulacje zawarte w dyrektywie zmierzają ponadto do ujednolicenia zasad i norm wykonywania zawodu przez biegłych rewidentów oraz działalności firm audytorskich na terytorium Unii Europejskiej (UE).
Jedną z najważniejszych regulacji dyrektywy jest ustanowienie nadzoru publicznego. Polega on na:
1) zatwierdzaniu i rejestracji biegłych rewidentów i firm audytorskich;
2) ustanawianiu zasad etyki zawodowej, wewnętrznej kontroli jakości firm audytorskich oraz rewizji finansowej;
3) określaniu zasad obligatoryjnego doskonalenia zawodowego, zapewniania jakości oraz systemu dyscyplinarnego.
W celu poprawy jakości usług świadczonych przez firmy audytorskie oraz zwiększenia zaufania do badanych sprawozdań finansowych dyrektywa zobowiązuje państwa członkowskie do objęcia biegłych rewidentów i firm audytorskich systemem zapewnienia jakości.
Wymagane dyrektywą nowe rozwiązania prawne dotyczą m.in.:
- stworzenia systemu nadzoru publicznego nad biegłymi rewidentami i firmami audytorskimi,
- zmian w systemie zapewnienia jakości rewizji finansowej,
- zdefiniowania czynności rewizji finansowej,
- określenia katalogu jednostek zainteresowania publicznego oraz obowiązku utworzenia komitetów audytu w tych jednostkach,
- zasad współpracy polskiego organu nadzoru publicznego z organami nadzoru publicznego z krajów UE i krajów trzecich,
- długości okresu wykonywania czynności rewizji finansowej w jednostkach zainteresowania publicznego przez kluczowych biegłych rewidentów (system rotacji).
Projekt ustawy zawiera także modyfikacje dotychczasowych przepisów zawartych w ustawie o biegłych rewidentach i ich samorządzie, regulujących wykonywanie zawodu biegłego rewidenta i działalność firm audytorskich. Regulują one:
- zasady działania Komisji Egzaminacyjnej, w tym wprowadzenia do ustawy dziedzin, z których przeprowadzane będą egzaminy dla kandydatów na biegłych rewidentów,
- zakres informacji składanych przez biegłych rewidentów i firmy audytorskie w związku z wpisem do rejestru i na listę,
- zakres informacji składanych przez firmy audytorskie do Krajowej Izby Biegłych Rewidentów (KIBR),
- zasady funkcjonowania samorządu biegłych rewidentów, w tym w szczególności w zakresie kompetencji poszczególnych organów KIBR,
- zasady etyki, a także zachowania niezależności i tajemnicy zawodowej przez biegłych rewidentów.
Dotychczasowy nadzór nad samorządem biegłych rewidentów sprawowany był przez Ministra Finansów. Realizując wymogi dyrektywy w projekcie ustawy przyjęto, iż nadzór publiczny nad wykonywaniem zawodu przez biegłych rewidentów i działalnością firm audytorskich będzie sprawowany przez Komisję Nadzoru Audytowego.
W związku z koniecznością objęcia nadzorem publicznym systemu zapewnienia jakości, w projekcie ustawy przyjęto rozwiązanie polegające na wykorzystaniu dotychczasowej praktyki oraz doświadczenia Krajowej Komisji Nadzoru (organu KIBR) w zakresie kontroli jakości rewizji finansowej przeprowadzanej przez firmy audytorskie. Kontrole w firmach audytorskich wykonujących czynności rewizji finansowej w jednostkach zainteresowania publicznego będą dokonywane nie rzadziej niż raz na 3 lata.
Projektowana ustawa, z uwagi na kompleksowy charakter zmian, przewiduje uchylenie aktualnie obowiązującej ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie.
II. Część szczegółowa
Rozdział 1 – Przepisy ogólne
Przepisy określają zakres regulacji objętych projektowaną ustawą. Zawierają zestawienie pojęć zawartych w projekcie, tj.: czynności rewizji finansowej, kluczowy biegły rewident, biegły rewident grupy, państwo Unii Europejskiej, państwo trzecie, sieć, standardy rewizji finansowej, jednostka powiązana, jednostki zainteresowania publicznego i opłata z tytułu kontroli. Wprowadzono nowe określenia: definicja czynności rewizji finansowej, definicja jednostek zainteresowania publicznego (JZP). Do JZP proponuje się zaliczyć:
1) mających siedzibę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej emitentów papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym państwa Unii Europejskiej (np. emitenci akcji i dłużnych papierów wartościowych, fundusze inwestycyjne niebędące funduszami aktywów niepublicznych);
a) banki krajowe (w tym m.in. Bank Gospodarstwa Krajowego i banki spółdzielcze), oddziały instytucji kredytowych i oddziały banków zagranicznych;
b) spółdzielcze kasy oszczędnościowo-kredytowe;
c) zakłady ubezpieczeń i główne oddziały zakładów ubezpieczeń oraz zakłady reasekuracji;
d) instytucje pieniądza elektronicznego;
e) otwarte fundusze emerytalne oraz powszechne towarzystwa emerytalne;
f) fundusze inwestycyjne otwarte, specjalistyczne fundusze inwestycyjne otwarte oraz fundusze inwestycyjne zamknięte, których publiczne certyfikaty inwestycyjne nie zostały dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym;
g) podmioty prowadzące działalność maklerską z wyłączeniem podmiotów prowadzących działalność wyłącznie w zakresie przyjmowania i przekazywania zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych lub w zakresie doradztwa inwestycyjnego.
Z definicji JZP wyłączone są gminy i związki gmin, które emitują obligacje komunalne na rynku regulowanym.
Definiując zakres podmiotowy katalogu JZP, wzięto pod uwagę szczególne znaczenie gospodarcze i społeczne niektórych jednostek. Otwarte fundusze emerytalne (OFE) gromadzą składki ok. 13,5 mln osób, a wartość aktywów netto wszystkich otwartych funduszy wynosi ok. 136 000 000 000 zł. Uczestnictwo w OFE jest obowiązkowe, zaś środki w nich gromadzone są przeznaczone na emerytury. Jeśli chodzi o fundusze inwestycyjne, to ocenia się, że na koniec 2007 r. łącznie aktywa netto funduszy inwestycyjnych wyniosły ok. 136 000 000 000 zł. Aktualnie szacuje się, że łączna wartość aktywów netto funduszy inwestycyjnych wynosi ok. 100 000 000 000 zł. Część z tych środków została powierzona funduszom przez osoby fizyczne. Podmioty prowadzące działalność maklerską są bardzo istotnym elementem rynku kapitałowego, a przez to istotnym elementem gospodarki. Podmioty te m.in. prowadzą rachunki papierów wartościowych oraz rachunki pieniężne swoich klientów oraz zarządzają aktywami klientów. W wielu przypadkach przyjmują i przechowują środki swoich klientów. Dlatego też każde zagrożenie czy sytuacja kryzysowa w wymienionych podmiotach powoduje doniosłe skutki gospodarcze i społeczne. Z tego powodu uzasadnione jest objęcie wymienionych jednostek reżimem prawnym, przewidzianym dla jednostek zainteresowania publicznego, zaś przesłanki wskazane w art. 2 pkt. 13 dyrektywy 2006/43/WE dla poszerzenia katalogu tych jednostek należy uznać za spełnione.
Słownik pojęć zapewnia jednolitą ich interpretację w ustawie.
Rozdział 2 – Biegli rewidenci
W projektowanych przepisach zostały określone warunki niezbędne do otrzymania tytułu biegłego rewidenta w Polsce, w tym regulacje dotyczące składu osobowego, kadencji, sposobu i trybu powoływania oraz odwoływania członków Komisji Egzaminacyjnej (Komisji) przeprowadzającej egzaminy dla kandydatów na biegłych rewidentów. W projekcie ustawy rozszerzony został – w porównaniu do aktualnie obowiązującej – skład osobowy Komisji z 15 do 20 członków. Wynika to zarówno z zakresu zadań nałożonych w ustawie na członków Komisji (m.in. obowiązek opracowywania pytań testowych i zadań sytuacyjnych, przygotowywanie zestawów egzaminacyjnych na poszczególne egzaminy, w tym egzamin dyplomowy), jak i z zakresu dziedzin objętych egzaminami (nie tylko rachunkowości i rewizji finansowej, lecz także m.in. z prawa podatkowego, prawa cywilnego i handlowego, mikroekonomii i makroekonomii). Członkowie Komisji powoływani przez Ministra Finansów, którzy nie są rekomendowani przez inne instytucje, będą mogli być wybrani przez Ministra Finansów, zarówno spośród osób zatrudnionych w Ministerstwie Finansów, jak i spoza tego grona (spośród środowisk naukowych lub akademickich). Ustawa przewiduje, iż członkom Komisji przysługiwać będzie wynagrodzenie za poszczególne czynności związane z przeprowadzaniem egzaminów. Z uwagi na ilość koniecznych do sprawdzenia w ciągu jednego dnia prac egzaminacyjnych, ustawa umożliwia Komisji zlecenie sprawdzenia tych prac egzaminatorom powołanym przez Komisję spośród osób posiadających niezbędną wiedzę z zakresu danego egzaminu. Egzaminatorom będzie przysługiwało wynagrodzenie. Krajowa Rada Biegłych Rewidentów będzie mogła określić, w formie uchwały zatwierdzanej przez Komisję Nadzoru Audytowego, wysokość wynagrodzenia dla członków Komisji oraz egzaminatorów. Maksymalną wysokość kwoty wynagrodzenia określa ustawa. Członek Komisji będzie mógł być odwołany przed upływem kadencji, m.in. z powodu utraty warunków uprawniających do powołania w skład Komisji, tj. skreślenie z rejestru biegłych rewidentów albo cofnięcie rekomendacji przez odpowiednią instytucję. Obsługę Komisji i egzaminów dla kandydatów na biegłych rewidentów, a także środki na wynagrodzenia członków Komisji i egzaminatorów zapewniać będzie KIBR. Koszty te pokrywane będą z opłat pobieranych przez KIBR od kandydatów na biegłych rewidentów za poszczególne egzaminy.
Nowym elementem projektu ustawy są regulacje określające dziedziny wiedzy, z których przeprowadzane będą egzaminy dla kandydatów na biegłych rewidentów. Dotychczas zakres tematyczny egzaminów określony był w uchwale KRBR. Uregulowana została także kwestia wysokości opłat egzaminacyjnych wnoszonych przez kandydatów na biegłych rewidentów. Przewiduje się, iż opłata za egzamin pisemny nie może być ustalona w kwocie wyższej niż równowartość 20 % przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, zaś za egzamin dyplomowy – w kwocie nie wyższej niż 30 % tego wynagrodzenia. Opłaty za egzaminy pisemne i egzamin ustny stanowić będą przychód KIBR, ponieważ KIBR jest organizatorem egzaminu i czuwa nad jego przebiegiem. Minister Finansów określi w drodze rozporządzenia, m.in. warunki przystąpienia do postępowania kwalifikacyjnego dla kandydatów na biegłych rewidentów oraz tryb przeprowadzenia egzaminów dla tych kandydatów. KRBR zobowiązana będzie natomiast do określenia, w formie uchwał podlegających zatwierdzeniu przez organ nadzoru publicznego (tj. Komisję Nadzoru Audytowego), m.in.: ramowego harmonogramu przeprowadzania postępowania kwalifikacyjnego, wysokości opłat za poszczególne egzaminy, trybu i zasad powoływania egzaminatorów oraz wysokości przysługującego im wynagrodzenia. Projekt ustawy definiuje pojęcie praktyki i aplikacji. Przez praktykę rozumie się praktykę zawodową w rachunkowości. Aplikacja jest to wykonywanie czynności rewizji finansowej pod kierunkiem biegłego rewidenta (od uczestniczenia w tych czynnościach aż do samodzielnego zbadania sprawozdania finansowego).
Projekt przewiduje, podobnie jak obecnie obowiązująca ustawa, możliwość uzyskania wpisu do rejestru biegłych rewidentów również przez osobę posiadającą uprawnienia do wykonywania zawodu biegłego rewidenta uzyskane w innym państwie Unii Europejskiej, po złożeniu z wynikiem pozytywnym, przed Komisją, egzaminu w języku polskim z prawa gospodarczego obowiązującego w Rzeczypospolitej Polskiej. Uprawnienia uzyskane do wykonywania zawodu biegłego rewidenta w innym państwie Unii Europejskiej będą oceniane, biorąc pod uwagę specyfikę wykonywania zawodu i wymogi obowiązujące w danym państwie członkowskim. Ze względu na różnice systemowe występujące w państwach członkowskich, nie ma możliwości ustanowienia w ustawie wspólnych wymogów kwalifikacyjnych dla kandydatów ze wszystkich państw członkowskich.
Projektowana ustawa określa zasady i tryb wpisu biegłych rewidentów przez KRBR do rejestru. W porównaniu do obecnego stanu rozszerzony został zakres informacji ujawnianych w rejestrze m.in. o informacje dotyczące:
- formy wykonywania zawodu przez biegłego rewidenta lub informację o niewykonywaniu zawodu,
- nazwy, adresu strony internetowej i adresu firmy audytorskiej zatrudniającej biegłego rewidenta,
- numeru nadanego biegłemu rewidentowi przez organ rejestrujący państwa UE lub państwa trzeciego, wraz z podaniem nazwy tego organu.
Projekt ustawy przewiduje, iż rejestr biegłych rewidentów prowadzony będzie w formie elektronicznej i publicznie dostępny – poprzez jego zamieszczenie na stronie internetowej KIBR. Jednocześnie zastrzeżono, że obywatelstwo oraz adres biegłego rewidenta, jako dane wrażliwe, nie będą podlegały publikacji.
Proponowane przepisy określają możliwe następujące formy wykonywania zawodu przez biegłych rewidentów: właściciel firmy, wspólnik spółki osobowej lub członek zarządu spółki kapitałowej, osoba pozostająca w stosunku pracy z firmą audytorską, osoba niepozostająca w stosunku pracy i niebędąca właścicielem firmy, pod warunkiem zawarcia umowy cywilnoprawnej z firmą audytorską. Ponadto w projekcie zawarto uregulowania określające obowiązki ciążące na biegłym rewidencie, a także regulacje dotyczące przypadków powodujących skreślenie biegłego rewidenta z rejestru.
Rozdział 3 – Samorząd zawodowy biegłych rewidentów
Projektowane przepisy regulują zasady tworzenia i działania poszczególnych organów KIBR, tj. Krajowego Zjazdu Biegłych Rewidentów (KZBR), Krajowej Rady Biegłych Rewidentów (KRBR), Krajowej Komisji Rewizyjnej (KKR), Krajowego Sądu Dyscyplinarnego (KSD), Krajowego Rzecznika Dyscyplinarnego (KRD) i Krajowej Komisji Nadzoru (KKN).
Z kompetencji KZBR wyłączone zostały zadania związane z uchwalaniem zasad etyki zawodowej biegłych rewidentów, określaniem zasad obligatoryjnego doskonalenia zawodowego biegłych rewidentów oraz określaniem zasad ustalania opłat z tytułu wpisu na listę firm audytorskich oraz opłat rocznych z tytułu nadzoru. Ponadto zadania KRBR rozszerzone zostały m.in. o ustanawianie standardów wewnętrznej kontroli jakości w firmach audytorskich, a także zakresów tematycznych oraz minimalnej ilości godzin obligatoryjnego doskonalenia zawodowego dla biegłych rewidentów, ustalanie kryteriów oraz nadawanie uprawnień dla jednostek przeprowadzających obligatoryjne doskonalenie zawodowe dla biegłych rewidentów, podejmowanie uchwał o zakazie wykonywania czynności rewizji finansowej lub nakładaniu na firmy audytorskie kar finansowych w przypadkach przewidzianych w projektowanej ustawie. Doprecyzowano także, iż roczne sprawozdanie finansowe KIBR zatwierdzane będzie przez KRBR, po jego wcześniejszym pozytywnym zaopiniowaniu przez Krajową Komisję Rewizyjną.
Przepisy projektowanej ustawy zobowiązują KRBR do informowania Komisji Nadzoru Audytowego – jako organu nadzoru publicznego – o niewywiązywaniu się przez biegłych rewidentów z obowiązku obligatoryjnego doskonalenia zawodowego oraz o podjętych działaniach w tym zakresie.
Z uwagi na sprawowanie nadzoru nad wykonywaniem zawodu biegłego rewidenta i działalnością firm audytorskich przez organ publiczny – Komisję Nadzoru Audytowego, a także proponowanym w projekcie rozwiązaniu polegającym na przeprowadzaniu przez Komisję Nadzoru Audytowego kontroli w firmach audytorskich w projekcie przewiduje się, iż KIBR odprowadzać będzie do budżetu państwa 20 % należnych opłat z tytułu kontroli, wpłacanych przez firmy audytorskie wykonujące czynności rewizji finansowej w jednostkach zainteresowania publicznego.
Projekt przewiduje, iż istniejący w strukturze KIBR Krajowy Sąd Dyscyplinarny będzie się składał maksymalnie z 10, a nie jak dotychczas z 15 członków. Zmniejszony skład osobowy wynika z faktu, iż sąd ten będzie orzekał w sprawach odpowiedzialności dyscyplinarnej biegłych rewidentów jedynie w pierwszej instancji. Natomiast orzeczenia w sprawach odpowiedzialności dyscyplinarnej biegłych rewidentów drugiej instancji wydawane będą przez sąd okręgowy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania obwinionego.
Istotne zmiany wprowadzone zostały w funkcjonowaniu KKN. Określone w art. 26 ust. 2 projektu zadania KKN obejmować będą organizowanie oraz sprawowanie kontroli nad przestrzeganiem przepisów i procedur związanych z wykonywaniem czynności rewizji finansowej przez biegłych rewidentów oraz działalnością firm audytorskich. Kontrolę w firmach audytorskich będą przeprowadzać kontrolerzy zatrudnieni w KIBR lub wizytatorzy powołani przez KKN na podstawie umowy cywilnoprawnej. Kontrola w firmach audytorskich wykonujących czynności rewizji finansowej w jednostkach zainteresowania publicznego będzie przeprowadzana nie rzadziej niż raz na 3 lata, natomiast w pozostałych firmach audytorskich – nie rzadziej niż raz na 6 lat.
Na wniosek Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, z zakresu kontroli przeprowadzanej przez KKN, wyłączono kontrolę naliczonego wynagrodzenia za czynności rewizji finansowej i przekazano ten zakres zadań Komisji Nadzoru Audytowego.
W projekcie przyjęto, iż w ww. kontrolach będą mogli uczestniczyć, w charakterze obserwatorów – na wniosek Komisji Nadzoru Audytowego – pracownicy komórki organizacyjnej Ministerstwa Finansów odpowiedzialnej za rachunkowości i rewizję finansową. Osobom tym zagwarantowane zostało prawo dostępu do wszelkich dokumentów.
Z przeprowadzonych kontroli kontrolerzy oraz wizytatorzy sporządzać będą protokoły kontroli. Protokoły kontroli przeprowadzonych przez kontrolerów będą natomiast zatwierdzane przez Komisję Nadzoru Audytowego.
Projektowana ustawa rozszerza – w stosunku do aktualnie obowiązujących – uprawnienia KKN w zakresie możliwości podjęcia działań w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w kontrolowanej firmie. Zakłada się m.in., iż KKN będzie mogła skierować do firmy audytorskiej zalecenie usunięcia nieprawidłowości z jednoczesnym określeniem terminu na ich usunięcie. W tym przypadku, po upływie wyznaczonego terminu, kontrolerzy i wizytatorzy KKN dokonywać będą kontroli realizacji zaleceń. W przypadku niewykonania zaleceń przez firmę audytorską KKN będzie miała możliwość: złożenia wniosku do KRD o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przeciwko biegłemu rewidentowi lub też złożenia do KRBR wniosku o nałożenie na firmę audytorską kary pieniężnej w wysokości do 250 000 zł, nałożenia zakazu wykonywania czynności rewizji finansowej na okres od 6 miesięcy do 3 lat lub o skreślenie firmy z listy firm audytorskich bądź też nałożenia dodatkowej kary polegającej na podaniu do publicznej wiadomości informacji o stwierdzonych nieprawidłowościach i karach nałożonych na firmę audytorską.
KKN będzie mogła zlecić kontrolerom i wizytatorom przeprowadzenie kontroli pozaplanowych. Tryb wyboru kontrolerów i wizytatorów oraz zasady ich doskonalenia zawodowego, szczegółowy sposób i zakres przeprowadzanych kontroli, a także wzór protokołu kontroli przeprowadzanych przez kontrolerów i wizytatorów określone zostaną w uchwałach KKN, które podlegać będą zatwierdzeniu przez Komisję Nadzoru Audytowego.
KKN będzie zobowiązana do sporządzenia i przekazania Komisji Nadzoru Audytowego rocznego planu kontroli i sprawozdania z wykonania tego planu.
Rozdział 4 – Odpowiedzialność dyscyplinarna biegłych rewidentów
Zasadniczą zmianą przewidzianą przez projekt jest przekazanie spraw dyscyplinarnych kognicji sądu powszechnego już w drugiej instancji. Sąd powszechny – w tym przypadku sąd okręgowy – będzie rozpoznawał sprawy w drugiej instancji. Tym samym zostanie skrócona droga do sądu powszechnego, co będzie miało pozytywny wpływ na ekonomikę postępowania. W projekcie rozszerzono katalog podmiotów będących stronami w postępowaniu dyscyplinarnym. Stroną w tym postępowaniu będzie mogła być Komisja Nadzoru Audytowego. Ma to umożliwić wykonywanie uprawnień nadzorczych Komisji w postępowaniu dyscyplinarnym. Komisja Nadzoru Audytowego będzie mogła, w drodze wyjątku, prowadzić postępowanie dyscyplinarne na prawach Krajowego Rzecznika Dyscyplinarnego (KRD) tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach, zwłaszcza gdy przewinienie dyscyplinarne godzić będzie w interes publiczny. Komisja Nadzoru Audytowego będzie miała natomiast w każdym przypadku prawo złożenia odwołania od orzeczeń Krajowego Sądu Dyscyplinarnego (KSD) do sądu powszechnego, a także prawo wglądu do akt sprawy i żądania informacji o wynikach postępowania dyscyplinarnego. Dodatkowo, jeżeli w wyniku kontroli pozaplanowej przeprowadzonej przez pracowników Ministerstwa Finansów zostanie ujawnione podejrzenie popełnienia przez biegłego rewidenta przewinienia dyscyplinarnego Komisji Nadzoru Audytowego będzie przysługiwało uprawnienie złożenia do KSD wniosku o ukaranie biegłego rewidenta.
W projekcie ustawy wprowadzono możliwość odwoływania się od orzeczeń KSD przez pokrzywdzonego. Stanowi to realizację uwag i postulatów wystąpienia Rzecznika Praw Obywatelskich.
Katalog kar został rozszerzony o nową karę pieniężną (w granicach od 5-krotności do 50-krotności składki członkowskiej) nie występującą na gruncie dotychczasowej ustawy. Szerszy katalog kar umożliwi orzeczenie kary adekwatnej do przewinienia dyscyplinarnego popełnionego przez biegłego rewidenta.
W przypadku prawomocnego ukarania, kosztami postępowania dyscyplinarnego obciążony zostanie ukarany biegły rewident.
Dodano przepis, który stanowi, że obwiniony będzie mógł korzystać z pomocy kilku obrońców jednocześnie (nie więcej jednak niż trzech) oraz umożliwiono mu dobrowolne poddanie się karze.
Zmodyfikowano negatywną przesłankę procesową przedawnienia ścigania. Zgodnie z projektem nie wszczyna się postępowania dyscyplinarnego, jeżeli od chwili popełnienia przewinienia dyscyplinarnego upłynęły 3 lata, bez względu na to, jaki czas upłynął od chwili powzięcia informacji o popełnieniu tego przewinienia. Jednocześnie wyłączono karalność przewinienia dyscyplinarnego, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło 5 lat.
Rozdział 5 – Firmy audytorskie
Proponowane przepisy określają wymogi, które musi spełniać jednostka, aby zostać firmą audytorską. Firmami audytorskimi będą mogły być: osoby fizyczne (biegli rewidenci) prowadzące działalność we własnym imieniu i na własny rachunek, spółki osobowe, spółki kapitałowe, spółdzielnie lub spółdzielcze związki rewizyjne. W przypadku spółek projekt ustawy stanowi, iż właścicielami oraz członkami organów zarządzających w większości powinni być odpowiednio biegli rewidenci lub firmy audytorskie, zatwierdzeni w jednym z państw UE. We wszystkich firmach audytorskich czynności rewizji finansowej powinni wykonywać biegli rewidenci. W porównaniu do aktualnie obowiązującej ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie rozszerzone zostały wymagania w odniesieniu do właścicieli firm audytorskich działających w formie spółek kapitałowych, spółdzielni i spółdzielczych związków rewizyjnych.
Projekt określa także zakres działalności firm audytorskich. Oprócz czynności rewizji finansowej (badanie i przeglądy sprawozdań finansowych) firmy te będą mogły wykonywać zadania z zakresu usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych i podatkowych, doradztwa podatkowego, postępowania upadłościowego lub likwidacyjnego, działalności szkoleniowej i wydawniczej w zakresie rachunkowości i rewizji finansowej oraz podatków. Projekt ustawy wprowadza także możliwość świadczenia innych usług, pod warunkiem że świadczenie tych usług jest przewidziane standardami rewizji finansowej.
Firmy audytorskie zobowiązane będą do zapewnienia przestrzegania zasad etyki i standardów wykonywania zawodu przez biegłych rewidentów, a także opracowania (na podstawie uchwały KRBR) oraz skutecznego wdrożenia systemu wewnętrznej kontroli jakości przy wykonywaniu czynności rewizji finansowej.
KRBR będzie prowadzić listę firm audytorskich (nie będą ujmowani na niej – jak to ma miejsce obecnie – biegli rewidenci wykonujący zawód; odpowiednia informacja o wykonywaniu zawodu przez biegłego rewidenta będzie odnotowana w rejestrze biegłych rewidentów); lista będzie dostępna na stronie internetowej KIBR. Będzie ona zawierać – w porównaniu z dotychczasową listą – nowe informacje, m.in. o: członkostwie firmy audytorskiej w sieci, adresie strony internetowej, numerze w rejestrze nadanym firmie audytorskiej przez organ rejestrujący z innego państwa UE lub państwa trzeciego.
Firmy audytorskie obowiązane będą do wnoszenia opłat z tytułu wpisu na listę w wysokości nieprzekraczającej 50 % przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej oraz opłat rocznych z tytułu nadzoru (nie wyższych niż 2 % rocznych przychodów z tytułu wykonywania czynności rewizji finansowej, jednak nie mniej niż 20 % przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej).
Firmy audytorskie będą także zobowiązane do posiadania ważnej umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. W każdym przypadku firma audytorska będzie miała obowiązek dokonania ubezpieczenia OC od czynności rewizji finansowej. Natomiast w przypadku pozostałych usług, obowiązkiem ubezpieczenia objęte będą usługi faktycznie wykonywane przez firmę audytorską.
Jednocześnie Komisja Europejska w zaleceniu z 5 czerwca 2008 r. (sygn. K(2008) 2274) rekomendowała wprowadzenie uregulowań w zakresie ograniczenia odpowiedzialności firm audytorskich w przepisach krajowych państw członkowskich. W tym celu Komisja Europejska proponuje w szczególności zastosowanie zdefiniowanych przez KE metod:
a) określenie maksymalnej kwoty odszkodowania lub wzoru umożliwiającego obliczenie takiej kwoty,
b) ustanowienie zbioru zasad, na podstawie których biegły rewident lub firma audytorska ponosiliby odpowiedzialność jedynie w zakresie, w jakim faktycznie przyczynili się do strat poniesionych przez powoda oraz nie byliby odpowiedzialni solidarnie wraz z innymi sprawcami szkody,
c) stworzenie przepisu umożliwiającego każdej jednostce, której sprawozdanie finansowe będzie badane, oraz biegłemu rewidentowi lub firmie audytorskiej ustalenie ograniczenia odpowiedzialności za porozumieniem stron.
Obecnie ograniczenie zakresu odpowiedzialności cywilnej zostało wprowadzone w Austrii, Belgii, Grecji, Niemczech, Słowenii i Wielkiej Brytanii, a w Irlandii i Hiszpanii trwają prace mające na celu wprowadzenie odpowiednich rozwiązań.
W projekcie ustawy postanowiono wprowadzić ograniczenie odpowiedzialności zawodowej biegłych rewidentów i firm audytorskich, ponieważ – w przeciwnym przypadku – sytuacja polskich firm audytorskich mogłaby być mniej korzystna od sytuacji biegłych rewidentów i firm audytorskich z krajów, które zastosowały zalecenia KE.
Rozdział 6 – Warunki i zasady wykonywania czynności rewizji finansowej
Biegły rewident, wykonując zawód, zobowiązany będzie do przestrzegania zasad kodeksu etyki (uchwała KRBR) oraz zasad niezależności i bezstronności. Projekt ustawy określa kryteria niezachowania niezależności i bezstronności. Przepisy te zostały przeniesione z ustawy o rachunkowości i jednocześnie uzupełnione. Tak określone zasady niezależności i bezstronności będą miały także zastosowanie do firm audytorskich oraz do sieci.
Proponowane przepisy wprowadzają obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej przez biegłego rewidenta i firmę audytorską oraz inne osoby, którym udostępniono informacje objęte tajemnicą. Od tej zasady przewidziano odstępstwa. Przykładem tego jest dyspozycja stanowiąca, iż biegły rewident, który wykonując czynności rewizji finansowej dowiedział się o przyjęciu korzyści majątkowej lub osobistej albo jej obietnicy przez funkcjonariusza publicznego z państwa UE lub państwa trzeciego, ma obowiązek powiadomić o tym fakcie organ właściwy do ścigania przestępstw. Przepis ten stanowi wykonanie zalecenia Grupy Roboczej OECD, wydanego w związku z drugą fazą przeglądu implementacji przez Polskę Konwencji o zwalczaniu przekupstwa zagranicznych funkcjonariuszy publicznych w międzynarodowych transakcjach handlowych oraz Zrewidowanej Rekomendacji ws. zwalczania przekupstwa w międzynarodowych transakcjach handlowych, który miał miejsce w dniach 15 – 18.01.2007 r. w Paryżu. Grupa zaleciła władzom polskim rozważenie nałożenia na biegłych rewidentów obowiązku zgłaszania organom ścigania podejrzenia niezgodnego z prawem przekupstwa funkcjonariuszy zagranicznych.
Projektowana ustawa – w ślad za dyrektywą – nakłada odpowiedzialność za badanie skonsolidowanego sprawozdania finansowego na biegłego rewidenta grupy, badającego w imieniu firmy audytorskiej takie sprawozdanie. Biegły rewident grupy ma obowiązek odpowiedniego udokumentowania wyników pracy własnej oraz przeglądu pracy biegłych rewidentów badających sprawozdania finansowe jednostek wchodzących w skład grupy kapitałowej. W związku z tym firma audytorska badająca sprawozdanie finansowe spółki zależnej zobowiązana została do udostępnienia biegłemu rewidentowi grupy dokumentacji rewizyjnej. W sytuacji, gdy badanie jednostek wchodzących w skład grupy kapitałowej przeprowadzać będzie biegły rewident lub firma audytorska z państwa trzeciego, z którym nie zostanie podpisane odpowiednie porozumienie, wówczas biegły rewident grupy zobowiązany będzie, na żądanie Komisji Nadzoru Audytowego, do dostarczenia dokumentacji rewizyjnej z badania przeprowadzonego przez biegłego rewidenta z państwa trzeciego. W tym celu biegły rewident grupy powinien posiadać odpowiedni dostęp do tej dokumentacji. W przypadku gdy zaistnieją przeszkody w ww. dostępie, biegły rewident grupy powinien posiadać dowody, że podjął stosowne działania mające na celu uzyskanie takiego dostępu.
Rozdział 7 – Nadzór publiczny
W projekcie ustawy przyjęto, iż Komisja Nadzoru Audytowego sprawuje nadzór publiczny nad wykonywaniem zawodu przez biegłych rewidentów i działalnością firm audytorskich oraz nad Krajową Izbą Biegłych Rewidentów.
Nadzór publiczny powinien być niezależny, co oznacza, że większość członków Komisji Nadzoru Audytowego przynajmniej przez 3 lata przed powołaniem w skład Komisji Nadzoru Audytowego nie może wykonywać czynności rewizji finansowej, mieć prawa głosu w firmie audytorskiej ani być członkiem zarządu lub rady nadzorczej firmy audytorskiej.
Komisja Nadzoru Audytowego będzie wykonywać swoje zadania przy pomocy komórki organizacyjnej działającej w strukturze Ministerstwa Finansów (MF), odpowiedzialnej za rachunkowość i rewizję finansową.
Do zadań Komisji Nadzoru Audytowego – w ramach sprawowanego nadzoru – należy m.in.: zatwierdzanie uchwał organów KIBR, zatwierdzanie rocznych planów kontroli dotyczących wykonywania zawodu przez biegłych rewidentów i działalności firm audytorskich wykonujących czynności rewizji finansowej w JZP, przeprowadzanie kontroli pozaplanowych, rozpatrywanie odwołań od uchwał organów KIBR, będących decyzjami administracyjnymi, kontrola formalno-prawna niepodlegających zatwierdzeniu przez Komisję Nadzoru Audytowego uchwał organów KIBR, zaskarżanie tych uchwał w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości, rejestrowanie biegłych rewidentów i firm audytorskich z państw trzecich oraz współpraca międzynarodowa z Komisją Europejską oraz organami nadzoru z państw UE i państw trzecich.
Projekt przewiduje, iż w razie powzięcia informacji o nieprawidłowościach Komisja Nadzoru Audytowego będzie mogła zlecić pracownikom komórki organizacyjnej Ministerstwa Finansów, odpowiedzialnej za rachunkowość i rewizję finansową, przeprowadzenie kontroli wykonywania zawodu przez biegłych rewidentów i działalności firm audytorskich. Osoby wykonujące kontrole powinny być wysoko wykwalifikowanymi pracownikami, o odpowiednim doświadczeniu zawodowym w dziedzinie rewizji finansowej i kontroli.
Z przeprowadzonych kontroli sporządzany będzie protokół. W zależności od rodzaju i zakresu stwierdzonych nieprawidłowości Komisja Nadzoru Audytowego będzie mogła skierować do firmy audytorskiej zalecenie, wraz z określeniem terminu usunięcia nieprawidłowości, nałożyć na firmę audytorską karę pieniężną w wysokości do 250 000 zł, wydać decyzję o zakazie wykonywania czynności rewizji finansowej na okres od 6 miesięcy do lat 3 lub jej skreśleniu z listy, nałożyć dodatkową karę polegającą na podaniu do publicznej wiadomości informacji o stwierdzonych nieprawidłowościach i o karach nałożonych na firmę audytorską, bądź też sporządzić wniosek o ukaranie biegłego rewidenta i niezwłocznie wnieść go do KSD.
Komisja Nadzoru Audytowego zobowiązana została do sporządzenia, do dnia 30 kwietnia następnego roku, rocznego sprawozdania obejmującego kompleksową informację o funkcjonowaniu systemu zapewnienia jakości, o przeprowadzonych postępowaniach dyscyplinarnych wobec biegłych rewidentów oraz o karach nałożonych na firmy audytorskie, a także o wykonaniu zadań własnych nałożonych projektowaną ustawą. Sprawozdanie to będzie dostępne na stronie internetowej Ministerstwa Finansów. Komisja Nadzoru Audytowego zamieści w tym sprawozdaniu także informacje w ww. zakresie uzyskane od właściwych organów KIBR.
Rozdział 8 – Czynności rewizji finansowej w JZP
Projektowane przepisy regulują szczególne zasady dotyczące przeprowadzania czynności rewizji finansowej w JZP.
Ze względu na istotne znaczenie JZP dla gospodarki kraju, istnieje potrzeba zapewnienia wysokiej jakości badania i przeglądów sprawozdań finansowych tych jednostek i ustanowienia szczególnego nadzoru nad tym procesem w tych jednostkach. Realizując ten cel, projekt ustawy zakłada obowiązek tworzenia w JZP komitetu audytu. Z obowiązku tego zwolnione zostały – z uwagi na przepisy systemowe regulujące działalność poszczególnych jednostek – fundusze inwestycyjne, oddziały instytucji kredytowych, oddziały banków zagranicznych, główne oddziały zakładów ubezpieczeń, a także fundusze inwestycyjne, które podobnie jak fundusze emerytalne nie posiadają rady nadzorczej. Organem tych funduszy jest towarzystwo, działające w formie spółki akcyjnej. W związku z tym, dla uniknięcia wątpliwości interpretacyjnych, czy przedmiotowe fundusze powinny powoływać komitet audytu w ramach towarzystwa – spółki akcyjnej, wprowadzono odpowiednie zwolnienie expressis verbis. W odniesieniu do zwolnienia powszechnych towarzystw emerytalnych z obowiązku posiadania komitetu audytu należy stwierdzić, że w świetle aktualnie obowiązujących przepisów, nakładających na towarzystwo szereg innych obowiązków, obowiązek posiadania komitetu ds. audytu stanowiłby nadmierne obciążenie funkcjonalne, które nie jest niezbędne dla właściwego funkcjonowania tych podmiotów.
Członkowie komitetu audytu (co najmniej 3) powoływani będą spośród członków rady nadzorczej jednostki. Przynajmniej jeden z członków komitetu powinien posiadać odpowiednią wiedzę w dziedzinie rachunkowości lub rewizji finansowej oraz być niezależny od jednostki. W jednostce zainteresowania publicznego będącej bankiem spółdzielczym całkowita niezależność członka komitetu nie musi być zachowana, ponieważ w skład rady nadzorczej banku spółdzielczego wchodzą wyłącznie członkowie banku, a tym samym muszą posiadać wniesiony udział, co pozbawia te osoby przymiotu niezależności. Analogiczna sytuacja – w zakresie niezależności – występuje w odniesieniu do spółdzielczych kas oszczędnościowo-kredytowych. Podstawowym zadaniem komitetu będzie monitorowanie procesu badania lub przeglądu sprawozdania finansowego JZP na każdym jego etapie (począwszy od rekomendowania radzie nadzorczej firmy audytorskiej do przeprowadzenia badania lub przeglądu po bieżącą komunikację z biegłym rewidentem/firmą audytorską w trakcie badania lub przeglądu), w tym monitorowanie zachowania niezależności biegłego rewidenta/firmy audytorskiej. Dla wzmocnienia ww. niezależności, projekt przewiduje obowiązek zmiany (rotacji) kluczowego biegłego rewidenta maksymalnie po upływie siedmiu lat i możliwość ponownego podjęcia przez niego czynności rewizji finansowej po dwuletniej przerwie. Co więcej, po ustaniu świadczenia usług rewizji finansowej biegłego rewidenta będzie obowiązywał dwuletni okres karencji przed podjęciem zatrudnienia na kierowniczym stanowisku w jednostce, w której biegły rewident wykonywał czynności rewizji finansowej.
Projekt przewiduje zwolnienie z obowiązku powoływania komitetów audytu w jednostkach zainteresowania publicznego, w których rada nadzorcza składa się z nie więcej niż 5 członków. Zadania komitetu audytu będą w tych jednostkach wykonywane przez rady nadzorcze.
Wychodząc naprzeciw potrzebie zapewnienia pełnej przejrzystości działania firmy audytorskiej świadczącej czynności rewizji finansowej w JZP, projekt zakłada publikowanie przez firmę audytorską na swojej stronie internetowej corocznego sprawozdania, obejmującego m.in.: informacje o jej formie organizacyjno-prawnej, strukturze własnościowej i umiejscowieniu w sieci firm audytorskich, opis funkcjonowania systemu wewnętrznej kontroli jakości, wskazanie terminu przeprowadzenia ostatniej kontroli w ramach systemu zapewniania jakości, wykaz JZP, w których firma audytorska wykonywała czynności rewizji finansowej w poprzednim roku obrotowym oraz informację o osiągniętych przychodach z tytułu poszczególnych czynności rewizji finansowej i innych usług. Przepis ten budził wątpliwości na etapie uzgodnień międzyresortowych, jednak jest to wymóg wynikający z dyrektywy. Przepis nie nakłada obowiązku ujawniania cen, gdyż mogłoby to prowadzić do ograniczenia konkurencji. Zaznaczyć należy, że dane te są publicznie dostępne w Krajowym Rejestrze Sądowym, a sprawozdania z przejrzystości w proponowanym kształcie są już publikowane przez firmy audytorskie z państw zachodniej Europy.
W celu umożliwienia KKN przeprowadzania kontroli jakości usług rewizji finansowej świadczonych przez firmy audytorskie na rzecz JZP, firmy te będą zobowiązane do końca stycznia każdego roku przekazywać KKN informacje o podpisanych w poprzednim roku umowach na świadczenie usług rewizji finansowej w JZP. Informacje przekazywane będą przez KKN do Komisji Nadzoru Audytowego.
Rozdział 9 – Współpraca z innymi państwami Unii Europejskiej i państwami trzecimi
W celu zapewnienia sprawowania prawidłowego nadzoru nad wykonywaniem zawodu przez biegłych rewidentów i działalnością firm audytorskich, projektowane regulacje przewidują współpracę Komisji Nadzoru Audytowego z organami nadzoru z innych państw UE i państw trzecich.
Przewiduje się, że Komisja Nadzoru Audytowego będzie mogła wymieniać z organami nadzoru z państw UE informacje, chyba że udzielenie ich łączyłoby się z negatywnymi skutkami dla RP lub w sprawie, której dotyczy wniosek o udzielenie informacji doszło już do zawiśnięcia sporu przed sądem lub też zapadło prawomocne orzeczenie w tej sprawie. Przypadek wcześniejszego zawiśnięcia sporu odnośnie tej samej sprawy, bądź też istnienie w sprawie powagi rzeczy osądzonej (res iudicata) stanowią przeszkody uniemożliwiające Komisji Nadzoru Audytowego udzielenie informacji organowi nadzoru z innego państwa UE.
Komisja Nadzoru Audytowego będzie miała również możliwość występowania do organów nadzoru z państw UE z wnioskiem o wszczęcie kontroli doraźnej w firmie audytorskiej, o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego przeciwko biegłemu rewidentowi lub o przeprowadzenie kontroli pozaplanowej, a po wszczęciu tego postępowania bądź kontroli będzie miała możliwość uczestniczenia w tej procedurze (poprzez swojego przedstawiciela). Z drugiej strony Komisja Nadzoru Audytowego będzie zobowiązana odpowiednio zareagować na podobny wniosek, który wpłynie do niej z organu nadzoru z innego państwa UE.
Współpraca z państwami trzecimi, oprócz wymiany informacji, polegać ma na rejestrowaniu biegłych rewidentów i firm audytorskich z państw trzecich przeprowadzających badania sprawozdań finansowych spółek zarejestrowanych w państwach trzecich, których papiery wartościowe są dopuszczone do obrotu na rynku regulowanym RP.
W tym przypadku organem właściwym do prowadzenia rejestru biegłych rewidentów z państw trzecich i listy firm audytorskich z państw trzecich będzie Komisja Nadzoru Audytowego jako organ wykonujący czynności w zakresie współpracy międzynarodowej. W celu rejestracji ww. biegli rewidenci i firmy audytorskie zobowiązani zostali do złożenia informacji w zakresie informacji wymaganych dla biegłych rewidentów i firm audytorskich w RP.
Zarejestrowanie biegłych rewidentów i firm audytorskich z państw trzecich umożliwi poddanie ich systemowi zapewnienia jakości obowiązującemu w prawie polskim, a odstępstwa od tego sposobu nadzoru, wprowadzane na zasadzie wzajemności, będą dopuszczalne tylko w przypadku podlegania nadzorowi publicznemu, systemowi postępowania dyscyplinarnego i systemowi zapewnienia jakości obowiązującego w państwie trzecim, który został uznany za równoważny.
Komisja Nadzoru Audytowego będzie mogła, na wniosek organu nadzoru z państwa trzeciego, przekazać temu organowi dokumentację rewizyjną będącą w posiadaniu firmy audytorskiej. Warunkiem przekazania tej dokumentacji będzie uprzednie zawarcie z organem nadzoru z państwa trzeciego porozumienia opartego o zasadę wzajemności. Właściwym do przekazania dokumentacji rewizyjnej będzie Komisja Nadzoru Audytowego, której biegli rewidenci lub firmy audytorskie będą zobowiązani doręczyć tę dokumentację. Dokumentacja rewizyjna będzie mogła być wykorzystana przez organ nadzoru z państwa trzeciego wyłącznie w celu realizacji zadań nadzorczych.
Rozdział 10 – Przepisy przejściowe i końcowe
W związku z ujęciem w projektowanej ustawie zasad niezależności zawartych aktualnie w przepisach ustawy o rachunkowości, przewiduje się ich skreślenie. Zmiany więc wymagać będzie art. 67a ustawy o rachunkowości.
Dodanie ust. 7 do art. 65 ustawy o rachunkowości w zaproponowanym brzmieniu wynika z konieczności przeniesienia, z norm wykonywania zawodu do aktu prawnego o randze ustawy, regulacji w zakresie podpisu składanego pod opinią i raportem.
Zmianę przewiduje się również w ustawie o działach administracji rządowej. Z uwagi na to, że Komisja Nadzoru Audytowego będzie działała w strukturach Ministerstwa Finansów, a jej przewodniczącym będzie podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów, istnieje konieczność wyodrębnienia – w zakresie działu finanse publiczne – rewizji finansowej.
Projekt ustawy przewiduje uchylenie art. 170 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej w celu zapewnienia jednolitości w zapisach dotyczących wymogu rotacji biegłych rewidentów w JZP. Przedmiotowe uchylenie uwzględnia uwagę zgłoszoną zarówno przez Polską Izbę Ubezpieczeń, jak i przez firmy audytorskie.
Projekt ustawy określa termin, do którego podmioty uprawnione do badania sprawozdań finansowych zobowiązane będą do dostosowania się do wymogów ustawy przewidzianych dla firm audytorskich.
Z kolei KRBR zobowiązana będzie do dostosowania rejestru biegłych rewidentów i listy firm audytorskich do wymogów ustawy. W tym celu ustawa nakłada na biegłych rewidentów i firmy audytorskie obowiązek przekazania do KRBR dodatkowych danych wymaganych do ujęcia w rejestrze i na liście.
Przewiduje się, iż sprawy, które zostały skierowane do rozpoznania przez sąd dyscyplinarny właściwy według przepisów aktualnie obowiązującej ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie, w których nie doszło do rozpoczęcia rozprawy, zostaną przekazane sądowi właściwemu według przepisów projektowanej ustawy. Sprawy, w których przed dniem wejścia w życie ustawy rozpoczęto rozprawę, toczyć się będą do końca postępowania w danej instancji według przepisów aktualnie obowiązującej ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie. W przypadku jednak wystąpienia konieczności odroczenia rozprawy na czas powyżej 2 miesięcy, zawieszenia postępowania lub ponownego rozpoznania sprawy albo po zapadnięciu prawomocnego orzeczenia, postępowanie będzie prowadzone według przepisów projektowanej ustawy. Sprawy te powinny zostać przekazane niezwłocznie właściwemu sądowi.
Ustawa przewiduje, iż Komisja Egzaminacyjna powołana na mocy aktualnie obowiązującej ustawy o biegłych rewidentach i ich samorządzie, będzie działała do czasu powołania Komisji Egzaminacyjnej według zasad określonych w projektowanej ustawie, jednak nie dłużej niż jednak nie dłużej niż przez 4 miesiące od dnia wejścia w życie ustawy. Osoby, które rozpoczęły postępowanie kwalifikacyjne na biegłego rewidenta przed wejściem w życie projektu ustawy, będą mogły odbywać je według przepisów dotychczasowych, jednak nie dłużej niż przez 4 lata od wejścia w życie ustawy.
Projekt ustawy zobowiązuje organy KIBR do przekazania Komisji Nadzoru Audytowego uchwał podlegających zatwierdzeniu.
JZP, które nie zostały zwolnione z obowiązku powołania komitetu audytu, zobowiązane będą do powołania tego komitetu w formie określonej w projektowanej ustawie.
Ocena skutków regulacji
1. Cel wprowadzenia ustawy
Implementacja przepisów dyrektywy 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006r. w sprawie ustawowych badań rocznych sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych, zmieniającej dyrektywy Rady 78/660/EWG w sprawie rocznych sprawozdań finansowych niektórych rodzajów spółek i 83/349/EWG w sprawie skonsolidowanych sprawozdań finansowych banków i innych instytucji finansowych oraz uchylającej dyrektywę Rady 84/253/EWG w sprawie zatwierdzania osób odpowiedzialnych za dokonywanie ustawowych kontroli dokumentów rachunkowych. Jednocześnie w projekcie wprowadzono zmiany w ustawie o rachunkowości, a także uwzględniono dotychczasowe praktyczne doświadczenia w stosowaniu przepisów ustawy z dnia 13 października 1994 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie.
2. Podmioty objęte projektem
Projekt dotyczy kandydatów na biegłych rewidentów, biegłych rewidentów, firm audytorskich, jednostek zainteresowania publicznego, samorządu biegłych rewidentów oraz nadzoru publicznego sprawowanego przez Komisję Nadzoru Audytowego nad wykonywaniem czynności rewizji finansowej przez biegłych rewidentów i działalnością firm audytorskich.
Aktualnie do rejestru wpisanych jest ok. 7.600 biegłych rewidentów, natomiast na listę firm audytorskich – 1.900 podmiotów.
3. Skutki wprowadzenia ustawy
– Wpływ regulacji na sektor finansów publicznych, w tym budżet państwa i budżety jednostek samorządu terytorialnego
Ustawa spowoduje skutki finansowe dla budżetu państwa zarówno po stronie dochodów jak i wydatków w części 19 – Budżet, finanse publiczne i instytucje finansowe.
Dochody
1) Wpływy w wysokości 20 % należnych opłat z tytułu nadzoru od firm audytorskich wykonujących czynności rewizji finansowej w jednostkach zainteresowania publicznego przekazywane przez Krajową Radę Biegłych Rewidentów. Kwota wpływów jest trudna do określenia z uwagi na brak informacji w zakresie wysokości przychodów z tytułu czynności rewizji finansowej świadczonych przez firmy audytorskie w jednostkach zainteresowania publicznego oraz aktualnej liczby takich firm audytorskich. Kwota 20 % wpływów została szacunkowo określona przez Krajową Radę Biegłych Rewidentów na poziomie 800 000 zł.
2) Wpływy z tytułu kar finansowych, które nakładane będą przez organ nadzoru publicznego (Komisję Nadzoru Audytowego) na firmy audytorskie.
Wydatki
Wprowadzenie instytucji nadzoru publicznego (Komisji Nadzoru Audytowego) oraz zadania związane z realizacją tego nadzoru wymagać będą zatrudnienia w Ministerstwie Finansów 20 wysokiej klasy specjalistów z dziedziny rachunkowości, rewizji finansowej i prawa. Z uwagi na wykonywanie przez Komisję Nadzoru Audytowego zadań z zakresu współpracy z Komisją Europejską, a także z organami nadzoru z innych państw Unii Europejskiej i państw trzecich, część zatrudnionych pracowników powinna posługiwać się biegle językami obcymi. Przy szacowaniu wydatków na dodatkowe 20 etatów konieczne jest zapewnienie 6 etatów dla osób, które przeprowadzać będą kontrole w firmach audytorskich. Osoby te powinny posiadać np.: tytuł biegłego rewidenta lub radcy prawnego, znajomość specyfiki działalności emitentów papierów wartościowych dopuszczonych do obrotu na rynku regulowanym RP, działalności banków, towarzystw i zakładów ubezpieczeń. Z tego względu osoby te powinny być zatrudnione na stanowiskach nie niższych niż główny specjalista, z wynagrodzeniem adekwatnym do realizowanych zadań, posiadanych kwalifikacji i doświadczenia.
Na dzień wejścia w życie ustawy w zakresie nadzoru publicznego należy założyć wydatki na następującym szacunkowym poziomie:
– wynagrodzenie minimalne jednego pracownika przeprowadzającego kontrole to czterokrotność kwoty bazowej, tj.:
4 x 1 837,10 zł = 7 348,40 zł
– wynagrodzenie minimalne jednego pracownika wykonującego pozostałe zadania w zakresie nadzoru publicznego to trzykrotność kwoty bazowej, tj.:
3 x 1 837,10 zł = 5 511,30 zł
Zakładając zatrudnienie od 1 stycznia 2009 r. 20 pracowników wynagradzanych zgodnie z powyższym schematem, będzie to implikowało minimalne wydatki:
a) w 2009 r. i w latach następnych: 12 miesięcy x 6 pracowników kontroli x 7 348,40 zł = 529 084,80 zł
b) w 2009 r. i w latach następnych: 12 miesięcy x 14 pozostałych pracowników x 5 511,30 zł = 925 898,40 zł
– razem a + b = 1 454 983,20 zł
Skutki finansowe w zakresie wypłaty wynagrodzenia Przewodniczącemu i członkom Komisji Nadzoru Audytowego szacuje się w następującej wysokości:
– w 2009 r. przewidywane wynagrodzenie miesięczne jednego członka Komisji Nadzoru Audytowego to kwota nie wyższa niż wysokość przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej (przyjmując wysokość wynagrodzenia obowiązującego w 2008r. ustalonego za 2007 r.), tj.:
2 691,03 zł x 12 miesięcy x 9 członków = 290 631,24 zł
Łącznie przewiduje się na wynagrodzenie środki w wysokości 1 745 614,44 zł.
Powyższa kwota nie uwzględnia wydatków z tytułu dodatkowego wynagrodzenia rocznego oraz odpisu z tytułu zakładowego funduszu świadczeń socjalnych.
Skutki finansowe w zakresie wyposażenia (zakup sprzętu, oprogramowania, systemu zabezpieczeń) wystąpią w dłuższym czasie. Na obecnym etapie nie jest możliwe dokładne oszacowanie tych skutków. Przewiduje się wydatki w następującej wysokości:
– 20 pracowników x (3.000 zł zestaw komputerowy + 1000 zł inne urządzenia peryferyjne + 2 000 zł meble biurowe) = 120 000 zł
W związku z przepisem stanowiącym, że kwoty wyegzekwowane z tytułu opłat wpłacanych przez Krajową Radę Biegłych Rewidentów i kar pieniężnych nakładanych na firmy audytorskie stanowią dochód budżetu państwa i podlegają egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przewiduje się potrzebę uwzględnienia odpowiednich środków finansowych na zapewnienie realizacji tych zadań przez urzędy skarbowe.
Realizacja ww. zadań nie spowoduje skutków finansowych dla budżetów jednostek samorządu terytorialnego.
– Wpływ regulacji na rynek pracy
Projekt przewiduje rozszerzenie zakresu tematycznego egzaminów dla kandydatów na biegłych rewidentów w stopniu minimalnym, tj. jedynie o matematykę i statystykę, w zakresie niezbędnym dla rewizji finansowej – są to dziedziny niemające istotnego wpływu na zakres tematyczny przeprowadzanych egzaminów. Powyższe rozszerzenie zakresu tematycznego nie wpłynie na zwiększenie trudności dostępu do zawodu biegłego rewidenta.
Nie przewiduje się wpływu ustawy na rynek pracy.
– Wpływ regulacji na konkurencyjność gospodarki i przedsiębiorczość, w tym na funkcjonowanie przedsiębiorstw
Wejście w życie ustawy będzie miało pozytywny wpływ na konkurencyjność przedsiębiorstw, w szczególności jednostek zainteresowania publicznego, poprzez zwiększenie zaufania do danych i ustaleń wynikających ze sprawozdań finansowych tych jednostek zbadanych przez firmy audytorskie objęte systemem nadzoru publicznego.
Przewiduje się, iż nałożone na firmy audytorskie, wykonujące czynności rewizji finansowej w jednostkach zainteresowania publicznego, obowiązki informacyjne w zakresie zamieszczania na stronach internetowych sprawozdania oraz przekazywania informacji do organu nadzoru publicznego, nie powinny mieć istotnego wpływu na obciążenia o charakterze administracyjnym i finansowym tych firm.
Projekt ustawy nakłada na firmy audytorskie obowiązek wnoszenia rocznej opłaty z tytułu kontroli w wysokości nie wyższej niż 2 % (aktualnie – 1,5 %) rocznych przychodów z tytułu wykonywania czynności rewizji finansowej. Dokładną wysokość tej kwoty określi Krajowa Rada Biegłych Rewidentów w stosownej uchwale, zatwierdzanej przez organ nadzoru. Nie przewiduje się istotnego wzrostu tej kwoty.
Projekt ustawy nakłada na Krajową Radę Biegłych Rewidentów obowiązek wpłacania do budżetu państwa 20 % opłat z tytułu kontroli należnych od firm audytorskich wykonujących czynności rewizji finansowej w jednostkach zainteresowania publicznego. Obowiązek ten wynika ze zmian koncepcyjnych w zakresie przeprowadzania kontroli systemu zapewniania jakości w firmach audytorskich. Kontrole te przeprowadzane będą przez pracowników organu nadzoru. Przewiduje się, iż przekazywanie ww. kwot nie powinno negatywnie wpłynąć na sytuację finansową Krajowej Izby Biegłych Rewidentów, z uwagi na planowany wzrost rocznej opłaty z tytułu kontroli o 0,5 punktu procentowego.
– Wpływ regulacji na sytuację i rozwój regionalny
Przewiduje się, że proponowana regulacja nie wpłynie na sytuację i rozwój regionów.
– Zgodność z prawem Unii Europejskiej
Projektowana ustawa jest zgodna z prawem Unii Europejskiej. Implementuje ona dyrektywę 2006/43/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 17 maja 2006 r. w sprawie ustawowych badań rocznych sprawozdań finansowych i skonsolidowanych sprawozdań finansowych, zmieniającą dyrektywy Rady 78/660/EWG w sprawie rocznych sprawozdań finansowych niektórych rodzajów spółek i 83/349/EWG w sprawie skonsolidowanych sprawozdań finansowych banków i innych instytucji finansowych oraz uchylającą dyrektywę Rady 84/253/EWG w sprawie zatwierdzania osób odpowiedzialnych za dokonywanie ustawowych kontroli dokumentów rachunkowych.
– Konsultacje
Decyzją Ministra Finansów nr 12/DR/07 z dnia 21 grudnia 2007 r. została powołana Komisja Doradcza Ministra Finansów do spraw opracowania założeń organizacji nadzoru publicznego nad biegłymi rewidentami i firmami audytorskimi. W trakcie prac Komisja Doradcza odbyła szereg posiedzeń, podczas których poddano ponownej analizie i szerokim konsultacjom sposób i zakres transpozycji do polskiego porządku prawnego przepisów dyrektywy 2006/43/WE. Rezultatem prac Komisji Doradczej było Sprawozdanie z dnia 7 marca 2008 r. przedłożone Ministrowi Finansów do zatwierdzenia.
Projekt był przedmiotem uzgodnień międzyresortowych oraz konsultacji z Krajową Radą Biegłych Rewidentów, Generalnym Inspektorem Ochrony Danych Osobowych, z partnerami społecznymi: Stowarzyszeniem Księgowych w Polsce, Stowarzyszeniem Biegłych Rewidentów, Księgowych, Doradców Podatkowych, Prawników i Ekonomistów „Libertas”, Business Center Club, Polską Konfederacją Pracodawców Prywatnych, Stowarzyszeniem Emitentów Giełdowych, Związkiem Banków Polskich oraz z Niezależnym Samorządnym Związkiem Zawodowym „Solidarność” i Ogólnopolskim Porozumieniem Związków Zawodowych. W trakcie konsultacji społecznych związki zawodowe nie zgłosiły uwag, a pozostałe podmioty, które zgłosiły uwagi w wyznaczonym terminie, zostały zaproszone na konferencję uzgodnieniową, która odbyła się w dniu 14 lipca 2008 r. W trakcie tej konferencji rozbieżności zostały usunięte.
Z chwilą przekazania projektu ustawy do uzgodnień z członkami Rady Ministrów, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa (Dz. U. Nr 169, poz. 1414), projekt ustawy został udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej.
W dniu 2 października 2008 r. Kancelaria Biegłych Rewidentów Auxilium S.A. zgłosiła zainteresowanie pracami nad projektem ustawy. Zgłoszenie to nie pochodzi od podmiotu prowadzącego zawodową działalność lobbingową w rozumieniu art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 2005 r. o działalności lobbingowej w procesie stanowienia prawa. Uwagi nie zostały przyjęte, o czym podmiot został poinformowany.
W dniu 10 grudnia 2008 r. jeden z biegłych rewidentów skierował do Prezesa Rady Ministrów, Ministra Finansów oraz do Przewodniczącego Stałego Komitetu Rady Ministrów list otwarty, do którego załączył listę biegłych rewidentów popierających uwagi zawarte w tym liście (bez ich odręcznych podpisów). Stosownie do postanowień art. 25 ust. 2 pkt 10 ustawy z dnia 13 października 1994 r. o biegłych rewidentach i ich samorządzie (Dz. U. z 2001 r. Nr 31, poz. 359, z późn. zm.) w związku z art. 20 tej ustawy, list otwarty został przesłany do Krajowej Izby Biegłych Rewidentów z prośbą o zajęcie stanowiska, ponieważ to do zadań Krajowej Izby Biegłych Rewidentów należy reprezentowanie biegłych rewidentów oraz ochrona ich interesów zawodowych.